Кіріспе

Дәстүрлі неаполитан әні, басқа да ұқсас атаулары бар әндер.

"Санта-Люсия" (ˈsanta luˈtʃiːa) – дәстүрлі неаполитан әні. Оны 1849 жылы Теодоро Коттрау (1827–1879) итальян тіліне аударды және Коттрау фирмасы Неаполь қаласында баркарола ретінде жариялады. Коттрау оны итальян бірігуінің бастапқы кезеңінде неаполитан тілінен итальян тіліне аударған. Маңыздысы, бұл итальян тіліндегі сөздерге аударылған алғашқы неаполитан әні. Әннің нотаға түсірушісі, көбінесе композитор деп қате айтылатын, француз туған итальян композиторы және әндер жинақшысы Гийом Луи Коттраудың (1797–1847) ұлы болды. Әртүрлі дереккөздер музыканың авторы ретінде А. Лонгоны, 1835 жылды көрсетеді. "Санта-Люсия" әнінің түпнұсқа сөздері Неаполь шығанағындағы көркем жағажай аймағы – Борго Санта-Люсияны жұмылдырады, сонымен қатар қайықшының кешкі салқындауды жақсырақ сезіну үшін қайығына шақыруын (сату ұсынымын) қамтиды.

Нұсқалар

Мүмкін, 20-ғасырдағы әннің ең көрнекті жазбасы – неаполитандық ұлы опера әншісі Энрико Карузоға тиесілі. Марио Ланза бұл әнді «Марио Ланза Карузоның сүйікті әндерін орындайды» альбомында жазды, RCA Victor LSC 2393. АҚШ-та әннің алғашқы нұсқасы, Томас Олифанттың ағылшын тіліне аудармасымен М. Маккаффри, Балтимор баспасында жарық көрді. Швецияда, Финляндияда, Данияда, Фарер аралдарында және Норвегияда «Санта-Люсия» әніне жылдың ең қараңғы уақытында, қысқы жарықпен байланысты, Киелі Люсия күніне орай әртүрлі мәтіндер жазылды. Швед тіліндегі ең танымал үш мәтін нұсқасы – Luciasången, сондай-ақ оның бастапқы өлең жолдары, Sankta Lucia, ljusklara hägring («Қасиетті Люсия, жарқын елес»); Natten går tunga fjät («Түн ауыр қадаммен келеді»); және 1970-жылдардағы «балабақша» нұсқасы, Ute är mörkt och kallt («Сыртта қараңғы да суық»). Норвегияда ең көп тараған нұсқасы Svart senker natten seg («Түн қараңғылыққа тонып барады»), ал Данияда жиі қолданылатын нұсқасы Nu bæres lyset frem («Енді жарық әкелінеді») деп аталады. Сонымен қатар, саам тілінде Guhkkin Sicilias dolin lei nieida («Алыстағы Сицилияда бұрын-соңда қыз болған») деген нұсқасы да бар. Чехияда (немесе бұрынғы Чехословакияда) Вальдемар Матушка Krásná je Neapol сөздерімен орындауымен танымал болды. Австрияда бұл ән «Wenn sich der Abend mild» деген атаумен белгілі, оны Австрияның студенттік бірлестіктері орындайды. Таиландта Silpakorn Niyom (ศิลปากรนิยม) – Сильпакорн университетінің гимні; университеттің негізін қалаушы Сильпа Бхирастри – итальяндық болған.