Кіріспе

Радиожиілік диапазоны
жоғары жиілікті радио диапазоны

10 метрлік диапазон – халықаралық деңгейде әуесқой радио және әуесқой спутниктік қолдану үшін бірінші кезекте бөлінген қысқа толқынды радио спектрінің бір бөлігі. Диапазон 28,000 МГц-ден 29,700 МГц-ге дейінгі жиіліктерден тұрады. Ол кезде оның жиілік бөлінісі 28-30 МГц болды. 1947 жылы Атлантик-Ситиде өткен Халықаралық радио конференциясы 29,700 МГц-ден 30,000 МГц-ге дейінгі 300 кГц сегментін әуесқой радио бөлінісінен алып тастады. 1970 жылдардың соңында FCC-нің жаңа, 40 арналы құрылғыларға қатаң талаптарға сай келмейтін ескі 23 арналы CB жабдықтарын сатуға тыйым салуы салдарынан, нарықта 23 арналы CB жабдықтарының артық қорлары пайда болды. Бұл әуесқой радио әуесқойлары үшін күтпеген сыйлық болды, оларға 10 метрлік диапазонды пайдалану үшін оңай өзгертілетін, салыстырмалы түрде арзан радиостанцияларға қол жеткізуге мүмкіндік берді. Американдық «Жаңадан бастаушы» және «Техник» сыныптық лицензия иелеріне 1987 жылдың 21 наурызында сағат 00:01 UTC-ден бастап 10 метрлік диапазонға CW және SSB сегменттері берілді. 2007 жылдың ақпанында АҚШ-тағы әуесқойлар үшін Морзе кодты тестілеу талабы жойылғаннан кейін, кодтық тесттен өтпеген «Техник» сыныптық лицензия иелері 10 метрлік диапазонның бір бөлігінде CW және SSB режимдерін қолдана отырып, 200 Вт-қа дейінгі PEP қуатымен жұмыс істей алады.

Жұмыс істеу

HF терминдерінде өте кең жолақты бола отырып, 10 метрде көптеген әртүрлі тарату режимдерін кездестіруге болады. Морзе коды және басқа да тар жолақты режимдер жолақтың төменгі жағында, SSB 28.300 МГц-ден бастап, ал кең жолақты режимдер (AM және FM) жолақтың төменгі жағының жоғарғы бөлігіне жақын орналасқан. Сонымен қатар, жолақтың жоғарғы бөлігінде PSK 31 сияқты цифрлық режимдерге де рұқсат етіледі, 28.120 PSK 31 үшін танымал жиілік болып табылады.

Көбею ерекшеліктері

Күн спектріндегі ерекше орнының арқасында 10 метрлік жиілікпен жұмыс істеу кейде қиындық тудыруы мүмкін. Күн циклының белсенділік шағында, Күн бетінде көптеген күн дақтары пайда болғанда, 10 метрлік жиілік өте ұзақ қашықтықтағы сигналдармен толы болуы мүмкін, бұл сигналдар ионосферадағы F2 қабатынан шағылысады. Жалпы алғанда, 10 метрлік радио толқындардың ең тиімді таралуы жергілікті күндізгі уақытта жүзеге асырылады. Күн дақтарының белсенділігі жоғары кезеңдерде, жолақтар таң атқанға дейін ашылып, түнге дейін жалғасуы мүмкін. F2 қабаты арқылы ұзақ қашықтыққа сигнал беру мүмкіндігі Күннің жер шары бойынша қозғалысын ұстанып жүреді. Мысалы, Солтүстік Америкада F2 таңертең Еуропа мен Батыс Азияны, түскі уақытта Американы, ал түстен кейін және кешкі уақытта Тынық мұхиты мен Шығыс Азияны байланыстыруы мүмкін. Тіпті Күннің ең төменгі белсенділік кезінде де, F2 қабаты сирек қолжетімді болса, 10 метрлік жиілікте ұзақ қашықтыққа сигнал беруге мүмкіндіктер болады. Шашыраңқы Е таралуы жүздеген, тіпті мыңдаған шақырым қашықтықтағы сигналдарды әкелуі мүмкін. 10 метрлік жиіліктегі шашыраңқы Е құбылысы көбінесе маусымдық болып келеді, көктемнің соңы мен жаздың басы осы режим үшін ең қолайлы уақыт. Қыстың ортасында, көбінесе Рождество мен Жаңа жылдың арасында, қысқа және аз қарқынды кезең байқалады. Басқа, ең жоғарғы белсенділік емес, ашылулар кез келген уақытта кездесуі мүмкін. Тіпті Күннің ең төменгі белсенділік кезінде де, F2 ашылулары жиі трансекваторлық жолдарда болады, мысалы, Еуропа мен Оңтүстік Африка арасында немесе Тынық мұхитының солтүстік жағалауы мен Тынық мұхиты аралдары арасында. Тропиктік ендіктерде 10 метрлік жиілік Күн дақтарының циклы бойы ашық болады, бірақ таралу көбінесе экватор бойында орналасқан басқа аймақтармен шектеледі. Мысалы, Батыс Африкадан Кариб теңізіне дейінгі байланыс 10 метрлік жиілікте, тіпті Күннің ең төменгі белсенділігі кезінде де мүмкін.

10 метрлік қосалқы жолақтар

10 метрлік жиіліктер бүкіл әлемде әуесқойлық радио үшін бөлінген, бірақ кейбір елдерде 10 метрлік жиіліктің бір бөлігі үкімет тарапынан лицензия класына, сигнал түріне немесе сигнал еніне сәйкес реттеледі. Бұл ережелерден өзге, әлемдік әуесқойлардың барлығы дерлік ұстанатын жалпы, ерікті жиілік жоспары да бар.

Әлемдік жиілік үлестіру

Әлемдік 10 метрлік жиіліктерді бөлуді ITU белгілейді. Халықаралық телекоммуникация одағының Радио регламенті 28.000-ден 29.700 МГц жиілік диапазонындағы радио әуесқойлық байланыстарды жүргізуге мүмкіндік береді.

IARU 1-аймағы

10 метр 28.000 28.070 28.070 28.190 28.190 28.225 28.225 29.510 29.510 29.520 29.520 29.700 IARU 1-аймақ

IARU 2-аймағы

10 метр 28.000 28.070 28.070 28.190 28.190 28.300 28.300 29.510 29.510 29.520 29.520 29.700 IARU 2-аймақ

IARU 3-аймағы

10 метр 28.000 28.050 28.050 28.150 28.150 28.190 28.190 28.200 28.200 28.300 28.300 29.700 IARU 3-аймақ

Америка Құрама Штаттары

10 метр 28.000–28.300 28.300–28.500 28.500–29.700 Бастаушы / Техник Жалпы, Күшті, Ерекше

Канаданың 10 метрлік жолақты жоспар

Канада 2-ші аймақтың бөлігі болып табылады және осыған байланысты IARU жолақ жоспарына бағынады. Канада радио әуесқойлары осы елдегі радио әуесқойларының пайдалануына ұсынылатын төмендегі жолақ жоспарын ұсынады, бірақ ол заң күшіне ие емес және тек ұсыным немесе нұсқау ретінде қарастырылуы тиіс. Лицензия класы 28.000 28.070 28.070 28.1895 B 28.2005 28.300 28.300 28.320 28.320 28.680 28.680 28.683 28.683 29.300 29.300 29.510 G 29.520 29.690 Базалық(+), Күрделі

Жапония

Келесі URL мекенжайына жүгініңіз: https://www.jarl.org/English/6%20Band%20Plan/JARL%20Band%20Plan20230925(E).pdf

Жаңа басталған қосалқы топтар

Америкалық бастауыш сыныптық радио әуесқойлар лицензиясының иелеріне пайдалануға берілген 10 метрлік сегменттің құрметіне аталған. Бастауыш жиілік жолақтары екі жиілік диапазонынан тұрады; біреуі CW және деректермен жұмыс істеу үшін, екіншісі SSB телефондық байланыс үшін.

Жаңадан басталған CW

28.000 28.300 МГц – CW режимінде жұмыс істеу үшін 10 метрлік диапазонның өте белсенді бөлігі.

Жаңадан үйренетіндер / техникалық қызметкердің телефоны

28.300 28.500 МГц – 10 метрлік диапазонның ең белсенді бөлігі болып саналады. Әлем бойынша осы сегментте амалдар тек SSB режимінде жүзеге асырылады.

Бейкондар

10 метрлік толқында таралу күні бойына күрт өзгергендіктен, таралу маяктары осы жолақтың ағымдағы жағдайын бағалау үшін өте маңызды. ITU аймақтары мен елдер арасында кейбір айырмашылықтар болғанымен, маяктардың қосалқы жолақтары 28.100 және 28.300 МГц аралығында орналасқан. ITU 1-ші аймағында бұл жиіліктер көбінесе 28.190–28.225 МГц, ал ITU 2-ші аймағында – 28.200–28.300 МГц құрайды. 10 метрлік толқында таралу маяктарының тізімі қолжетімді.

АМ қосалқы жолағы

29000 мен 29200 МГц аралығында. Бұрынғыда жиі қолданылатын практика 10 кГц қадамдармен пайдалану болатын: мысалы, 29.010, 29.020, 29.030, және т.б. Бірақ 1970 жылдардан бері бұл қалыпты жағдай емес, себебі 23 арналы CB жабдықтарының артығы 10 метрлік әуесқойлар жолағында пайдалану үшін өңделді. Артық жабдықтар 5 кГц қадамдарында 10 кГц қадамдармен сәйкес келетін жиіліктерде орналасты: мысалы, 29.015, 29.025, 29.035, және т.б. Артық жабдықты пайдаланушылар да осы радиолардың ерекше арна аралығын қолданды, ол CB-де пайдаланылмаған арналарды жіберіп тастады, себебі олар қашықтан басқару операциялары үшін резервте сақталған.

Спутниктік қосалқы жолақты

29.300-ден 29.510 МГц-ге дейінгі спутниктік жиілік диапазоны радио әуесқойларына орбитадағы ОСКАР спутниктерімен байланысуға мүмкіндік береді.

Спутниктік операция

Көптеген әуесқой радио спутниктері 29 МГц жиілік диапазонында жоғары немесе төмен байланысқа ие. Нақты спутниктер мен жұмыс режимдері туралы ақпарат AMSAT-тан алуға болады. Қазіргі уақытта тек AO-7 спутнигінің 10 метрлік төменгі байланыс желісі ғана жұмыс істеп тұр.

Қайталау операциясы

10 метрлік қайталаушылар үшін қалыпты жағдай – қайталаушы жұмысы үшін 100 кГц теріс жиілік ығысуын қолдану. Қайталаушы арналарының өте шектеулі болуына байланысты, 100 кГц-тен өзгеше жиілік ығысулары ("тақ бөлінулер") және стандартты емес жиіліктер сирек кездеседі. 10 метрлік жиіліктер жиі жаһандық таралуға мүмкіндік беретіндіктен, көптеген 10 метрлік қайталаушылар CTCSS субдыбыстық кіру тонын пайдаланады. Бұл жиілік диапазонында 5 кГц жиілік ауытқуы бар 16 кГц енді сигналдар қалыпты. 2,5 кГц жиілік ауытқуы бар 8 кГц енді сигналдар да кездесуі мүмкін. 29,0 МГц-тен төмен жиіліктер үшін FCC ережелерімен 2,5 кГц жиілік ауытқуы міндетті.

FM қарапайым арналар

29.300 МГц – JA радио әуесқойларын табуға жиі қолданылатын жиілік. Британдық радио әуесқойлары FM үшін 29.400-ден 29.500 МГц дейінгі жиіліктерді жиі пайдаланады, оның ішінде 29.400, 29.450 және 29.500 МГц жиіліктері ең көп қолданылады. АҚШ радио әуесқойларын FM режимінде 29.000 МГц-тен жоғары кез келген жиілікте кездестіруге болады, көбінесе жоғарыда аталған жиіліктерде шетелдік радио әуесқойларымен байланыс жасайды. Кейбір аймақтық жолақ жоспарларында 29.200-ден 29.300 МГц дейінгі жиіліктер FM байланысы үшін қарапайым режимде пайдалануға арналған.