Кіріспе

Кентукки штатындағы Хендерсон қаласы – Огайо өзенінің жағасында орналасқан, өзін-өзі басқаратын қала және Кентукки штатының Хендерсон округінің орталығы. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халық саны 29 781 адамды құрады. Бұл қала Эвансвилл – Хендерсон (Индиана – Кентукки) қалалық аймағының бір бөлігі, жергілікті жерде "Үш штат аймағы" деп белгілі және Индиана штатының Эвансвилл қаласының оңтүстікке қарайғы ең жақын маңы болып есептеледі.

Ертедегі қоныстар

Археологиялық зерттеулер көрсеткендей, адамдар кем дегенде б.з.д. 9500 жылдан бастап қазіргі Кентукки аумағында өмір сүрген, бірақ олар одан да ертерек келген болуы мүмкін. Біздің заманымыздың 1-мыңжылдығы басталғаннан кейін осы аймақты Миссисиппи мәдениетінің өкілдері қоныстандырды, бұл мәдениет шамамен 800 жылдан 1600 жылға дейін қазіргі АҚШ-тың орталық, шығыс және оңтүстік-шығыс бөліктерінде гүлденген ежелгі американдық өркениеті. 1500 жылға қарай осы мәдениетке жататын көптеген елді мекендердің халқы тарап кетті немесе ауыр әлеуметтік және экологиялық қиындықтарға тап болды. Қазіргі Хендерсон округі орналасқан аумақты кейіннен Ючи, Шоуни және Чероки үндістерінің шығыс тайпасы мекендеді. Ақ қоныс салушылар мен олардың ұрпақтары 1700 жылдан бері осы тайпалар мен ертеректе өмір сүрген халықтарға қатысты маңызды артефакттарды, соның ішінде үйінділерден табылған заттарды анықтады.

18 ғасыр

Хендерсонның тамыры Огайо өзенінен жоғары, қазіргі Аудубон Милл паркі орналасқан қаладағы өзен бойындағы қайық айлағының оңтүстігінде орналасқан жерде жатыр. Бұл жердегі ауыл "Қызыл жағалаулар" деп аталды, себебі Огайо өзенінің үстіндегі жарлардың қызғылт сазды топырағы болды. Болашақ қалаға оның серіктестері Сэмюэл Хопкинс пен Томас Аллин 18-ғасырдың пионері және жер спекулянты Ричард Хендерсонның есімі берілді. Хендерсон округі де осы атауды бөліседі. 1775 жылдың 17 наурызында Солтүстік Каролина судьясы Ричард Хендерсон және оның Трансильвания компаниясы Сикамор Шоолс (қазіргі Элизабеттон, Теннесси) қаласында 1200 шайенмен кездесіп, Огайо, Камберленд және Кентукки өзендері арасындағы жерді сатып алу туралы келісім жасады. Бұл саттық "Трансильвания сатып алуы" деп аталды, бірақ Вирджиния Бас Ассамблеясы оны күшін жойды, өйткені аумақ (және оның шегінде индейлерден жер сатып алудың жалғыз құқығы) Вирджинияның патшалық жарғысының бір бөлігі болды. Дегенмен, одақтастық Хендерсон мен оның компаниясына даму үшін бір аймақ берді. Ол Грин және Огайо өзендерінің қосылған жерінде орналасқан. Хендерсон Даниэль Бунға елді зерттеу және қолайлы жерлерді таңдау үшін тапсырыс берді, бірақ Хендерсон қала дамымай тұрып қайтыс болды. 1790-шы жылдардың басында Ред-Банкста таверна және бірнеше еуропалық американдық отбасылар жергілікті шайендермен бірге өмір сүрді. 1792 жылдың 16 қарашасында тұрғын Роберт Симпсон Лексингтондағы Александр Д. Оррға хат жазып, Ред-Банк үшін судья тағайындауға көмектесуді сұрады, себебі ол оның 30 отбасының кейбіреулерінің мінез-құлқы күмәнді (қылмыстық) деп санады. Осы кезеңде Ред-Банк қонысы батысқа қарай көшіп бара жатқан заңсыздықтар мен олардың отбасылары үшін шекаралық пана ретінде танымал болды. Мұндай отбасылардың бірі - Сквайр Сэмюэл Мейсон отбасы. Сол кезде, шайендерді есептемегенде, Ред-Банк азаматтарының саны 62 адамды құрады. Кейін, 1797 жылы Мерсер округы, Кентукки штатының капитаны Янг және оның басшылығыменгі "Жоюшылар" тобы, Ред-Банкста қалған заңсыз элементтің қалдықтарын жылдам және зорлықпен қуды. Сэмюэл Хопкинс және геодезист Томас Аллин 1797 жылы Ред-Банкке барып, болашақ Хендерсон қаласының жоспарын жасады. Ол сол жылы Кентукки штатының заң шығарушы органымен ресми түрде құрылды. Жаңа қала жоспарының ерекшелігі - бір блоктан өрттің оңай таралуын болдырмау үшін әдеттегіден кең көшелер болды. Тіпті қазіргі уақытта орталық көшелердегі диагональды тұрақ орындары көрсетілген болса да, көшелер екі бағытты қозғалысқа және жеткізу машиналарын орталықта тұруға жеткілікті кеңдікте болады. 1799 жылдың 29 қазанында Хендерсон қаласының санағы 183 адамды көрсетті. Округте 423 тұрғын, 207 құл және 412 жылқы болды.

19 ғасыр

1801 жылы қалада пошта бөлімі ашылды; қала 1840 жылдың 21 қаңтарында ресми түрде бекітілді. Оқ атысу Хендерсон округі тарихындағы ең көп құрбанды алған оқиға болып табылады, 1799 және 1955 жылдары болған үш адамды өлтіру деректерінен асып түседі.

География

Хендерсон солтүстік-орталық Хендерсон округінде орналасқан, Индиана штатының Эвансвилл қаласынан оңтүстікке қарай 16 шақырым (10 миль), Кентукки штатының Оуэнсборо қаласынан батысқа қарай 48 шақырым (30 миль) қашықтықта жатыр. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, Хендерсонның жалпы ауданы құрайды, оның ішінде жер және , немесе 13,01% -ы су. Штат шекарасы өзеннің Индиана жағынан өтетіндіктен, Огайо өзенінің Хендерсон қаласынан өтетін көп бөлігі қала шегінде орналасқан. Индиана-Кентукки шекарасы 1792 жылдан бастап Огайо өзенінің солтүстік жағалауындағы ең төменгі су деңгейі ретінде белгіленген, және 1812 жылғы Жаңа Мадрид жер сілкінісі нәтижесінде өзен өз бағытын өзгерткендіктен, Хендерсон округінің шағын бөлігі (шамамен 6 шақырым (4 миль) ұзындығы және 2 шақырым (1 миль) ені) өзеннің қазіргі ағысының солтүстігінде, Индиананың бөлігі болып көрінетін жерде жатыр. Би-штаттық Вьетнам Алтын Жұлдызы көпірлері де, Эллис Парк жарыс жолы да толығымен Кентуккиде орналасқан. Жарыс жолы ресми түрде Кентуккиде орналасқан болса да, Индиана штатының 812 аймақтық кодынан пайдаланады.

Табиғи апаттар

Хендерсонда 1800 жылдардың соңы мен 1900 жылдардың басында ерекше ауа райы болды. 1901 жылы ақпан айында үш апта бойы "күшті нөсер жауды". "Жолдарда тұрып қалу үшін аттарға арнайы пышақталған аяқ киім керек болды". 1908 жылы Хендерсон аймағында температура жоғары көтеріліп, құрғақшылық болды, бұл Огайо өзенінің су ағымын күрт азайтты. "Хендерсон Daily Gleaner" газетінде "балалар ескі өзен төсегінің ортасында күн сайын бейсбол ойнап жүрді" деп жазылған. Барлық бизнеске қиындық туды және олар жабылуға мәжбүр болды. Бір репортер: "[Тіпті] кішкентай бензинмен жүретін қайықтар үшін де қауіпті". 1914 жылдың 20 маусымында Хендерсонды "кішкентай дауыл" шарлады. Жергілікті тарихшы және журналист Джек Хаджионс он минут бойы "құмырсқа жұмыртқасының көлеміндегі қар жауғанын", ал күшті жел алып ағаштарды түбінен жұлып, "қаладағы көлеңке ағаштарының бұтақтарын бұрағанын" жазды. Хендерсонның солтүстік бөлігінде бірнеше ғимараттар қирап, бидай қоры шашылып кетті. Дауыл 30 минуттан астам уақытқа созылды, округ бойынша егін далаларына зиян келтірді. Телефон желілері зақымдалып, қала мен округтегі терезелер бұрқасыннан сынды. 26 күннен кейін қалаға торнадо соғып, екі адам қаза тауып, қаланың көп бөлігі қирады.

Климат

Бұл аймақтың климаты ыстық, ылғалды жаздармен және көбінесе жұмсақ немесе салқын қыстармен сипатталады. Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша, Хендерсон ылғалды субтропиктік климатқа ие, климат карталарында "Cfa" деп белгіленеді.

Демография

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 27 373 адам, 11 693 шаруашылық және 7 389 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 12 652 тұрғын үйден тұрады, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 84,1% ақ нәсілді, 11,8% қара немесе афроамерикалық, 0,18% американдық үндістер, 0,7% азиялық, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,58% басқа нәсілдер және 1,04% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испаниялықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 1,27% құрады. 11 693 шаруашылықтың 29,8%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 45,5%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 14,1%-ында күйеуі жоқ әйелдер, ал 36,8%-ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 32,1%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 12,9%-ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,27, ал отбасының орташа мүше саны 2,86 болды. Жасы бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер 23,5%, 18-24 жас аралығындағылар 9,2%, 25-44 жас аралығындағылар 29,5%, 45-64 жас аралығындағылар 22,5%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 15,3% құрады. Орташа жас 37 жасқа тең. Әр 100 әйелге 89,3 еркек шамасында. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 85,3 еркек шамасында. Қаладағы шаруашылықтың орташа табысы 30 427 доллар, ал отбасының орташа табысы 39 887 доллар болды. Ер адамдардың орташа табысы 32 131 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 22 225 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 17 925 долларды құрады. Отбасылардың 13,2%-ы және халықтың 16,5%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 24,6%-ы және 65 жастан асқандардың 11,3%-ы.

Экономика

Округта алюминий өндірісі, автомобиль және тұрмыстық техника бөлшектері, пластик құю, құралдар мен қалыптар жасау, тағам өңдеу және қайта өңделген материалдарды өңдеу сияқты көптеген өнеркәсіп салалары бар. 2008 жылдың маусым айында Хендерсон қаласындағы 20 205 жұмыс орнының шамамен 12 пайызы мемлекеттік қызметкерлерге тиесілі болды. Сонымен қатар, ол Кентукки штатындағы жүгері мен сояны ең көп өндіретін үш округтің бірі саналады. Хендерсон округі штаттағы көмір өндірушілердің алдың қатарында, 2004 жылы 2,8 миллион тоннадан астам көмір өндірген.

Жыл сайынғы мерекелер

Жыл сайын Хендерсонда түрлі шаралар мен фестивальдер өтеді. Хендерсонның "Бреkfаст Лайнз" клубы жыл сайын сәуір айының ортасында коммерциялық емес ұйымдарға қаржы жиналатын көше фестивалі – Tri Fest өткізеді. Сондай-ақ маусым айының ортасында Блюздің әкесі В.К. Хендидің есімін ардақтау үшін ақысыз "Handy Blues and Barbecue Festival" және тамыз айында "Bluegrass in the Park Folklife Festival" фестивальдері ұйымдастырылады. Жыл сайын өткізілетін барбекюлер Хендерсонның дәстүрі саналады, оның бастауы 1926 жылғы 18 шілдеде, жексенбі күні Аткинсон паркінде Хендерсон жүк станциясының қызметкерлерімен қаланды. Ерекше тағамдар – қой еті, бургу және т.б. Bluegrass in the Park Folklife фестивалі – елдегі ең ірі ақысыз Bluegrass фестивальдерінің бірі. Бұл Хендерсонның ең көне музыкалық фестивалі және 2010 жылы үздіксіз 25 жылды атап өтті. Бұрын сахнада Билл Монро, Эммилу Харрис, Элисон Краусс және Union Station, Рикки Скаггс, Джон Хартфорд, Глен Кэмпбелл және басқа да танымал Bluegrass орындаушылары болды. Фестивальдің фольклорлық бөлігі – жергілікті өмір салты мен мәдениеттің тойлануы, онда ойын-сауық фольклоры (дәстүрлі ойындар), қолданбалы фольклор (кілем, тігізгіш, орындық тоқу, себет өру, балық аулау құралдарын жасау), ауызша дәстүрлер (әңгіме айту), халық музыкасы, тағамдық дәстүрлер (ауылдық шұжықтарды сақтау, бургу жасау, барбекю өнері) және жергілікті дәстүрлермен біріккен шетелдік мәдениеттер көрсетіледі. Грин-Ривер өнер және қолөнер фестивалі – 30 жылдан бері қазан айының басында Джон Джеймс Одубон мемлекеттік саябағында, Грин-Ривер аймағының даму округінің ұйымдастыруымен өткізіліп келе жатқан ірі шара. Өзен жағасы – қаланың орталығы мен өзен жағалауында ойын алаңдары мен су паркі, жолдар мен орындықтар, қайық тұрақтары бар. Метцгердің тавернасы – 1887 жылы құрылған Кентуккидегі ең көне үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан таверна.

Білім

Хендерсон округінің мектеп жүйесі сегіз бастауыш мектепті қамтиды: А. Б. Чандлер, Споттсвилл, Ист-Хайтс, Бенд Гейт, Саут-Хайтс, Джефферсон, Каир және Ниагара; екі орта мектеп, Солтүстік орта және Оңтүстік орта; және бір жоғары мектеп, Хендерсон округі жоғары мектебі. Тельма Б. Джонсон ерте оқу орталығы мектепке дейінгі жастағы балаларға қызмет көрсетеді. Ауданның басқа мектептерінен уақытша шығарылған оқушылар үшін балама мектеп бар, ол – Орталық академия. Бір жекеменшік мектеп бар, ол Исаның Киелі аты католик мектебі, онда бастауыш және орта білім беріледі. Сонымен қатар, физикалық немесе ақыл-ой кемістігі бар оқушыларға арналған Ривервью мектебі де бар. Хендерсонда жоғары білім берудің бір мекемесі, Хендерсон қауымдастық колледжі, сондай-ақ Мюррей мемлекеттік университетінің филиалы орналасқан. Бұдан өзге, студенттерге Окленд қалалық университетінің Эвансвилл орталығы, Эвансвилл университеті және Эвансвиллдегі Оңтүстік Индиана университеті де қызмет көрсетеді. Хендерсон округінің қоғамдық кітапханасы – қарызға кітап беретін кітапхана.

Медиа

Хендерсон қаласын бір жергілікті күнделікті газет, "The Gleaner", және "Evansville Courier & Press" газетінің қалалық басылымы қамтамасыз етеді. Хендерсон Эвансвилл медиа нарығының құрамында, ол АҚШ-тағы 101-ші ең ірі телеарналар нарығы және 161-ші ең ірі радиоарналар нарығы болып табылады. WSON (860 AM) – қала ішінде хабар таратуды жүзеге асыратын жалғыз жергілікті радиостанция.

Көлік

Хендерсон аймақтық жылдам транзит (HART) 1957 жылы Хендерсон қаласында тұратын барлық азаматтардың бірлескен меншігіндегі, мемлекеттік көлік жүйесі ретінде құрылды. Кентукки штатындағы солтүстік терминалы АҚШ 41/АҚШ 60 қиылысында орналасқан, бірақ 69-шы тас жолының Огайо өзені арқылы өтетін көпірі арқылы Индианаға дейін созылуы жоспарлануда. Би-штаттық Вьетнам Алтын Жұлдызы көпірлері қаланы солтүстікте Эвансвиллмен, ал оңтүстікте Медисонвилл және Хопкинсвилл қалаларымен байланыстырады.

Бизнес

Амос Г. Родс, Атлантадағы жиһаз саудасының ірі кәсіпкері және Родс Холлдың атымен аталушы. Дон Болл, қайырымдылық шараларын қолдаушы, бизнесмен және Балл Хоумс компаниясын құрған адам.

Фильм түсірілген орындар

Пенни Маршалл режиссерлік еткен "Өз лигасы" фильмінің кейбір түсірілімдері 1991 жылы Хендерсонда өтті, оның ішінде команда тұрған үйдің ішіндегі және сыртындағы барлық көріністер; ол Хендерсон қаласының Мейн-стрит көшесінде орналасқан. Билл Пакстон, Марк Уолберг және Джулианна Маргулис қатысқан "Саяхатшы" фильміндегі жылқыға тікелей тіке басу көрінісі 1995 жылы Эллис-паркте түсірілді.