Кіріспе
Crono (жапонша Chrono, クロノ) — Square компаниясының Chrono видео ойындарының желісіндегі және серияның атымен аталатын ойдан шығарылған кейіпкер. Ол екі ойында пайда болды: 1995 жылғы Chrono Trigger және Chrono Cross ролдік ойындарында басты кейіпкер ретінде ойнады, сонда ол қысқаша ғана көрінеді. Crono — бет-әлпеті арқылы эмоцияларын көрсететін үнсіз қылышкер. Туған қаласындағы мереке кезінде Crono принцесса Marle-ді қорғау үшін жолға шығады. Ол сәттілікке жеткенімен, басты кейіпкер болашақта әлемді жоятын Lavos деп аталатын алып жаратылыстан әлемді қорғау үшін үлкен ізденіске шығады. Marle және жаңа одақтастарымен бірігіп, Crono әлемді құтқару үшін бірнеше тапсырманы орындайды. Crono дизайнын Chrono Trigger сюжетін жоспарлаған Масато Като жасаған, ал Акира Торияма аяқтаған. Ойын даму барысында оның дизайны көп өзгермеген, бірақ Катоның басты кейіпкерді өлтіру туралы идеясы Square жоғары басшылығынан сюжетке тым қараңғы болғандықтан жағымсыз пікірлерге ие болды, сондықтан Crono қайта тіріле алды. Chrono Trigger-де пайда болғаннан бері Crono жағымды қабылдауға ие болды және көптеген жанкүйерлерді таба алды. Ол ойыншылардың өзін сол кейіпкерге ұқсатуы үшін жақсы мүмкіндік беретін бос беткей ретінде мақталады, ал Chrono Trigger-дегі оның өлім көрінісі сыншылар тарапынан ойын тарихындағы ең есте қаларлық сәттердің бірі деп есептеледі.
Crono, known as Chrono (クロノ) in Japan, is a fictional character in the Chrono series of video games by Square and the series' namesake. He has appeared in two games, starring as the protagonist in the 1995 role playing game Chrono Trigger and Chrono Cross, where he makes a brief appearance. Crono is a silent swordsman protagonist who uses facial expressions to communicate. During a party in his hometown, Crono finds himself on a quest to protect Princess Marle. Though he is successful, the main character finds himself on a major quest to protect the world from a giant creature known as Lavos that will destroy the world in the future. Reunited with Marle and new allies, Crono goes on multiple quests to save the world. Crono's design was originally created by Chrono Triggers story planner, Masato Kato, and finalized by Akira Toriyama. While his design did not change much throughout the game's development, Kato's idea to kill the protagonist resulted in negative feedback from Square higher ups for being too dark for the story, and thus Crono became able to revive. Since his appearance in Chrono Trigger, Crono has received generally positive reception and has gained a strong fan following. He has been praised as a likable blank canvas for the player to project themselves onto, and his death scene in Chrono Trigger is considered by critics to be one of gaming's most memorable moments.
Тұжырымдама және шығармашылық
Crono-ның бастапқы дизайнын Chrono Triggers сюжетін жоспарлаған Масато Като жасаған. Crono туралы идея мынадай: оның оқиғасы телепортация құрылғысы салдарынан уақытқа сіңіп кеткен қызды құтқару үшін басталған кезде басталады. Мұндай іздеудің қарапайымдылығына қарамастан, уақыт арқылы әртүрлі дәуірлерге саяхаттай келе, ол бірте-бірте ашылады, бұл оқиғаның тууынан әлдеқайда артық. Crono-ның уақытта саяхаттауы көрермендерге ең қызықты болды. Оның дизайны айқастарды қызықты ету үшін ерекшеленуі тиіс еді. Қайта ойнау құндылығын арттыру үшін Crono-ның ісі екінші рет кінәсіз деп танылуы үшін жазылды. Кейіпкерлерді жасау кезінде команда Crono-ның әр дәуірде қандай достары болатыны туралы ойлады. Crono жас еркек кейіпкер ретінде ойналатын алғашқы жазылған кейіпкер болды, нәтижесінде Square оны теңгерлеу үшін әйел және адам емес кейіпкерлерді қосып, команданы қызықтырақ жасады. Crono-ның ең дамыған бөлігі – ол Шығысқа меңзеп тұратын жапон қылышы. Соңғы дизайнын Акира Торияма жасаған. Бастапқы эскиздерде Crono көзілдірік пен плащ киген "жаман бала" болған. Жапондық нұсқада Chrono деп аталса, Солтүстік Америкалық нұсқада бұл өзгертілді. Crono – бет-әлпеті арқылы сөйлейтін үнсіз басты кейіпкер, ал ол қатысатын ойындардың ешбір кейіпкері оның бұл әрекетін атап көрсетпейді. Оның ойындағы өлімі туралы айтқанда Като өзінің қағидасының әрқашан "пайдаланушылардың күтімін қиындататын, оларды таң қалдыратын ойындар жасауға тырысу" екенін атап өтті. Crono – оның бастапқы аты, бірақ жад және аттармен байланысты мәселелерге байланысты "h" әрпі алынып тасталды. Crono-ның алты әрпі болған, ал бес әріп – шектік көрсеткіш болды. Масато Като және басқа да әзірлеушілер сабақтастықты қамтамасыз ету үшін бірнеше кездесулер өткізді, оларға әдетте 30-ға жуық адам қатысты. Като мен Юдзи Хории бастапқыда Crono-ның өлімін ұсынған, бірақ оның өлген күйінде қалуын қалаған; команда оның бұрынғы, тірі нұсқасын іздеп, оқиғаны аяқтауға жеткізуі керек еді. Square сценарийді тым депрессивті деп санап, Crono-ның оқиғаның соңында қайта тірілуін сұрады. Chrono Cross ойынынан кейін болатын ойынды талқылағанда Като Кидтің, Лукканың асырап алған қызының, оны, Crono-ны және Marle-ды құтқару үшін іздестіру туралы идеяны талқылады. Бірақ ол бұл идеяны "өткен – өткен" принципіне сүйене отырып қабылдамады.
Көріністер
Кроно – «Chrono Trigger»-дің тікенді шашы бар, үнсіз басты кейіпкері. Ол ешқашан сөйлемейді, бет-әлпеті арқылы эмоцияларын көрсетеді. Кроно 1000 жылдың 1000-шы жылында дүниеге келді. Ол анасымен бірге Трюс ауылында тұрады. Мыңжылдық жәрмеңкесіне келгенде Марле есімді жас қызбен танысады, екеуі де Крононың досы Лукка жасаған телепортты көруге барады. Марле телепортты сынағанда, ол оның әшекейімен әрекеттесіп, уақыт қақпасын ашады, бұл Крононы Марлені құтқару үшін 400 жылға кері саяхаттауға мәжбүр етеді. Осылайша, уақыт арқылы саяхаттауға толы оқиғалар басталады, онда Кроно мен оның достары Лавостың, тарихи дәуірге дейін Жерге құлаған сыртқы планеталық монстрдің, 1999 жылы оянып, өркениетті жоятынын біледі. Кроно Марленің қаштарып алуы үшін сотталып, тұтқындалады және Гвардияның қазіргі канцлері оны өлім жазасына кеседі. Лукка мен Марле Кроноға түрмеден қашуға көмектеседі, оларды қудалаушылардан қашу үшін тағы бір уақыт порталын пайдаланады. Бұл портал оларды 2300 жылға жеткізеді, онда олар 1999 жылы пайда болған Лавос атты алып жаратылыстың дамыған өркениетті жойғанын біледі және адамзаттың соңғы қалдықтарын табады, олар азық-түлік орнына машина энергиясымен тіршілік ететін жер астындағы күмбездерде өмір сүреді. Үшеуі өз әлемінің болашақтағы жойылуын болдырмаудың жолын табуға ант етеді. Робомен кездесіп, оны жөндегеннен кейін, Кроно мен оның достары уақыт соңы деп аталатын уақыттан тыс кеңістікте тұратын ескі дана Гаспарды табады, ол оларға бірнеше жарық бағаналары арқылы уақытпен саяхаттау мүмкіндігін ұсынады. Океан сарайының қираған жері кейін Қара Амандық, патшайым Зелдің жүзетін бекінісі ретінде көкке көтеріледі. Топ көмек үшін Гаспарға жүгінеді, ол оларға «Хроно триггерін» береді, бұл құрылғы топқа өлім сәтінен бұрын Крононы бірдей көшірмесімен ауыстыруға мүмкіндік береді (бұл міндетті емес, ойынның соңы ойыншының шешіміне байланысты өзгереді). Олар Гаспардың нұсқауларымен адамдарға көмектесу арқылы билікті жинап алады. Олардың саяхаттары Мистиктердің қалдықтарын жеңуді, Робоның маньяк ЖА жасаушысын тоқтатуды, Бақаға Кирдің өліміне байланысты тыныштық сыйлауды, мифтік Күн тасын табуды және зарядтауды, аңыздық Көкжұлдызды қабықты алуды, Гвардияның канцлерін саботаж жасаушы ретінде әшкерелеуді және шөлдегі монстр жойған орманды қалпына келтіруді қамтиды. Егер Кроно Лавосты жеңгенге дейін қайта тірілген болса, оның Марлені қаштарып алуы үшін үкімі оның әкесі, король Гвардия XXXIII, Марленің ата-бабалары мен ұрпақтарының куәліктері арқасында күшін жояды, Кроно оларға саяхаты кезінде көмектескен. Кронның анасы Мыңжылдық жәрмеңкесіне кіргенде, ол жабылар алдында, Крон, Марл және Лукканы түнгі аспанды фейерверк жарықтайтын кезде оны табу үшін Эпохаға баруға мәжбүр етеді. Егер Кроно қайта тірілмесе, Тостаған, Робо және Айла (егер ол шақырылса, Магуспен бірге) Гаспарды Мыңжылдық жәрмеңкесіне дейін және кері қуып, Гаспардың Кронды қалай қайта тірілтуді білетінін ашады; Марл мен Лукка содан кейін Эпохты уақытты саяхаттауға пайдаланады. Егер топ Эпохты Лавостың сыртқы қабығын сындыруға қолданса, Марл әкесіне Надияның қоңырағын ілуге көмектеседі және бірнеше шарлар арқылы алып кетеді. Егер ол қайта тірілсе, Кроно оған көмектесу үшін секіреді, бірақ оларды жерге түсіре алмайды. Бір-бірін құшақтап, бұлтты, айлы аспанды аралап сапар шегеді. «Chrono Trigger DS» Кроно мен оның достары Рептиттердің «жоғалған киелі жеріне» көмектесе алатын сценарийді қосты, олар күшті заттар мен қару-жарақпен марапатталады. Екінші сценарий «Триггердің» жалғасы «Chrono Cross» сериясына байланысты. «Chrono Cross» жалғасында Кронның суреттері Лукканың үйінде Триггердің оқиғаларынан кейін салынған жетімдер үйінде көрінеді. Үш рет, басты кейіпкер Серж және оның достары Крон, Марл және Лукканың Ghost Children нұсқаларымен кездеседі, олар оны болашақты құтқару және Лавосты жеңу үшін барлық тырыстықтарын жоққа шығарды деп айыптайды.
Қабылдау
Chrono Trigger-де пайда болғаннан бері Crono жалпы оң пікірлер алды және жанкүйерлердің үлкен қызығушылығын тудырды. Chrono Trigger Cross Review арнайы шолуында Famicom Tsūshin Crono-ға 40 баллдан 30 балл берді. GamesRadar қызметкерлері Crono-ны бейнеойындардағы ең жақсы 21-ші батыр деп атады; олар ол рөлдік ойындардағы әдеттегі батыр сияқты көрінсе де, айналасындағы кейіпкерлерге үлкен әсер етеді деп мәлімдеді. Олар сондай-ақ ойынның сюжетіне, Crono-ның басты кейіпкер ретіндегі сапасына жоғары баға берді. Crono-ны IGN-нің Jesse Schedeen және GamesRadar-дың Matt Bradford "әркімге ұнайтын" кейіпкер деп сипаттады. Bradford Crono-ның кейбір артықшылықтары болғанымен, ол оларсыз батыр рөлін атқарды деп мәлімдеді. Crono NBC телеарнасының "Батырлар" сериалында еске алынды. Хиро Накамура кейіпкері өзінің жаңадан қол жеткізген уақыт саяхаты қабілетіне байланысты Crono-мен салыстырды. Super Retro Squad әзірлеушісі Jay Pavlina ойынға Crono-ға негізделген кейіпкерді қосуды қалаған, бірақ оған уақыт жетпеді. Crono IGN және IGN оқырмандары, сондай-ақ GamesRadar үшін Super Smash Bros. сериясында пайда болу үшін танымал таңдау болды. Персонаждың үнсіздігі мен достарының жоқтығына байланысты VentureBeat Crono-ны жалғыз рөлдік ойындардың кейіпкерлерінің жалпы архетипі ретінде сипаттады, олар көп уақытын жаңа одақтастарды іздеуге жұмсайды, олардың көпшілігі тартымды әйелдер. Сол сайтта айтылғандай, Crono - Akira Toriyama RPG кейіпкері, оның үнсіздігі мен тікенді шашы оны Dragon Quest кейіпкерлеріне, сондай-ақ Dragon Ball кейіпкері Goku-ға ұқсатады. Кейіннен IGN-тен Alexander Pan Crono-ның ойынын фестивальде жаңа адамдармен танысып жүргенде көрді, бұл оның жасөспірім кезіндегі ең есте қаларлық сәттерінің бірі болды. Ол сондай-ақ Crono-ның дизайнын ұнатты, өйткені ол оны Toriyama-ның Goku-ына еске түсірді. Comic Book Resources кейіпкердің үнсіздігіне өкініп, оған көптеген достары мен жаулары және оның ерекше қабілеттері болғандықтан, оған сөздер берілсе, ол көбірек қызығушылық тудыратынына сенді. Оның өлім көрінісі сыншылар тарапынан ойынның ең есте қаларлық сәттерінің бірі деп бағаланды. IGN оны ең есте қаларлық видео ойын сәттерінің 39-шы орынына қойды; олар оны "ұмытылмас" деп атады және видео ойынның басты кейіпкерін өлтіру "батыл және сирек" екенін айтты. Олар мұны көргендердің бәрі осы жайтты ойлағанда "жүректеріне шұғыла түсетінін" қосты. UGO Networks-тің K. Thor Jensen оның өлімін "ойын саласындағы ең шоқ өлімдер" тізіміне енгізді. Ол сюжеттік бұрылыстармен ерекшеленетін жанрда бұл ең маңызды мысалдардың бірі деп санады. IGN басқа мақаласында ойынның аяқталмай тұрғанын және ойынның басты кейіпкерлеріне мұндай жағдай жасауы сирек кездесетінін айтып, көрермендер үшін бұл сәт кенеттен келді деп ойлады. Crono-ны қайта тірілту мүмкіндігі ойынды күрделірек етіп жасағаны үшін әлі де мақталды. 1UP.com-ның Justin Haywald оның өлімін Chrono Trigger-дің ең есте қаларлық элементі деп атады, ол өзінің сүйікті ойындарының бірі ретінде танымал. Crono-ның өліміне шок болғанын мойындаған IGN оның қайта тірілуі ойыншы үшін міндетті болып көрінетінін айтты. Бұл эмоционалды және әмбебап тәжірибеге ащы тәтті және таныс дәмді қосады, бұл, әрине, Chrono Trigger-дің әлемдегі көптеген ойыншылардың ностальгиялық жүректеріндегі берік орнын нығайтады. 1UP.com-ның Charles Hartley Crono-ны "Қайғыға ұшырағандар тізіміне" қосты, өйткені оның өлім көрінісі, сондай-ақ оның бұрынғы тұтқындалуы. 1UP.com-ның Scott Sharkey оны "ұзаққа соқпаған" 10 видео ойын өлімі тізіміне енгізді. Ол "Хроно Триггер" фильміндегі оқиғаның Ізгі хабардан шыққандай көрінетінін айтты. Game Informer-дің Kyle Hilliard оның өлімін ойынның ең үлкен таңғажайып оқиғасы деп атады, өйткені сіз оны қайта тірілтусіз ойынды жеңе аласыз. Ол сондай-ақ, оның бұзылмағанына таңғалды. Game Informer-дің Dan Rykert пікірінше, Crono-ның үнсіздігі ойыншылар үшін "тілектердің орындалуы" болуы керек еді, бірақ оның өлімі бұл ойға қайшы келді. Ойынның аяқталулары арасында VG247 олардың бірінде Crono-ның жаңа Magus болатыны таңғаларлық болды, ал таңғаларлық аяғында Crono үнсіз кейіпкер болудан бас тартып, жолдастарымен алғаш рет сөйлеседі. Егер Chrono Trigger жалғасын алса, GameRadar осындай бөлімде Crono мен Marle баласының ата-анасымен бірге ойналуын талап етті. Playable Tragedy: Ergodic Tragedy in Chrono Trigger еңбегінде Islandia University, Crono-ның өлімі ойыншының айтарлықтай жоғалтуына негізделген, әсіресе өлген кейіпкер оның аватары ретінде әрекет еткендіктен, жақсы орындалған ойдан шығарылған қайғылы оқиға екенін талқылайды. Бұл трагедияда төрт кезең бар, біріншіден Crono-ның қалғандарымен салыстырғандағы қадір-қасиеті, романтикалық батырдың жастығы және бір жолмен немесе екінші жолмен тәжірибесіздіктің трагедиясы; үшіншіден - романтика мен жетістіктер сезімі; және төртіншісі - "гибрис пен хамартиа арқылы батырдың құлауы". Автор бұрынғы трагедияны 1997 жылғы Final Fantasy VII видео ойынымен салыстырды, онда ойыншы Cloud Strife-тың жолдасы Aerith Gainsborough-ты жау Sephiroth-тан құтқара алмауынан қайғыға ұшырайды. Екі көрініс те ойыншыға қатты әсер ететіні үшін салыстырылды, бірақ Crono-ның өлімі ойыншылар күтпеген нәрсе болып келеді, Square компаниясының жазбаларындағы авторлар көрермендерді таң қалдыруды қалаған. Алайда, Chrono Trigger оқиғасының жағдайында Crono-ның өлімі ойыншының ойынды аяқтағанға дейін келесі сахналарда Lucca-ның әрекеттерімен және бас кейіпкерлерді қатыстыратын басқа да қосымша тапсырмалармен көлеңкеленеді. Reverse Design: Chrono Trigger кітабында Crono ерекше басты кейіпкер ретінде сипатталған, өйткені ол ойыншының аватары және Lavos жауға қарсы күресуге тағдырланған батыр, мұндай шайқастың шешімі ойыншының орындаған қосымша тапсырмаларына байланысты үлкен әсер етпейді. Дегенмен, ойынның басында Crono-ның өзін жеңіп, ойыншының шешіміне байланысты көмекке ие болуы мақтауға лайық болды. Crono-ның өлімі Japanese Role Playing Games: Genre, Representation, and Liminality in the JRPG кітабында да талданды, оның әсері оның партияның әрқашан қол жетімді болған ең күшті мүшесі болғандықтан да маңызды. Оның өлімі ойын тарихында бірегей болмаса да, ойын процесі мәңгілікке өзгерді. Оның қайта тірілуі міндетті болғанымен, сюжет бұған байланысты өзгермейді, өйткені сюжет енді тек Crono-ға емес, бүкіл партияға сүйенді.