Кіріспе

2014 жылғы қысқы Паралимпиада ойындары (Зимние Паралимпийские игры 2014), 11-ші қысқы Паралимпиада ойындары, сондай-ақ жалпы алғанда 2014 жылғы Сочи қысқы Паралимпиада ойындары деп белгілі, 2014 жылдың 7-16 наурызы аралығында Ресейдің Сочи қаласында өткен, Халықаралық Паралимпиада комитеті (ХПК) басқаратын, мүмкіндігі шектеулі спортшыларға арналған халықаралық көп түрлі спорттық жарыс болды. Ойындарға 45 Ұлттық Паралимпиада Комитеті (ҰПК) қатысты, бұл Ресейдің Паралимпиаданы алғаш рет қабылдағаны еді. Жарыстарда бес спорт түрінен 72 медаль сарайы ойнатылды және қарда сырғанау (сноуборд) қысқы Паралимпиада ойындарында тұңғыш рет көрсетілді. Осы Паралимпиадаға дейін Ресейдің Украинаның Қырым түбегіне жасаған әскери араласуына байланысты алаңдаушылықтар туды. Украинаның ҰПК басшысы, жағдай ушықса, өз спортшыларын елге қайтарып алатынын, ал Ұлыбритания мен АҚШ Ойындарға үкіметтік делегацияларын жібермеуді жөн көргенін мәлімдеді. Аталған дағдарыс спортшылардың қатысуына ешқандай әсер етпеді, бірақ Украина құрамасының мүшелері жарыс барысында дағдарысқа қатысты символдық наразылықтарын білдірді (оның ішінде ең айқынсы – елдің туын алып жүрген спортшыдан басқа барлық спортшы ашылу салтанатындағы елдер шеруінен тыс қалды). 80 медальдің, оның 30-ы алтын болған, көп бөлігін Ресей жеңіп алып, бір қысқы Паралимпиада ойындарында бір елдің жеңіп алған ең көп медалі бойынша рекорд орнатты. Сонымен қатар, ресейлік шаңғышы Роман Петушков шаңғы және биатлоннан алты алтын медаль жеңіп алып, қысқы Паралимпиада тарихында ең көп жеке алтын медальді жеңіп алған спортшы атанды. Дегенмен, ойындардан кейін ХПК Ресейдің жетістіктеріне мемлекеттік деңгейде ұйымдастырылған допинг бағдарламасының көмектескенін көрсететін дәлелдер тапты. Бұл келесі Паралимпиадаларда ресейлік спортшылардың қатысуына шектеулер қойылды.

Маскоттар

10 Олимпиадалық және 3 Паралимпиадалық үлгілер 7 ақпанда жұртшылыққа көрсетілді, ал жеңімпаздары 26 ақпанда жарияланды. Паралимпиаданың талисмандылары – Жарық сәулесі мен Қар ұпайы – қарама-қайшылықты және баршаға бірдей мүмкіндік беруді бейнеледі: олардың артық ойлармен құрастырылған өмірбаяны оларды тиісінше ыстық планетадан және суық кометадан Жерге келгендей көрсетеді. Жарық сәулесі қысқы ортаға бейімделудегі күресін жеңгеннен кейін, қысқы спортқа ортақ құмарлықтары арқылы Қар ұпайымен жақындасты.

Ашылу рәсімі

Ойындардың ашылу салтанаты 2014 жылдың 7 наурызында Фишт Олимпиада стадионында өтті. "Мұзды жару" деп аталатын салтанаттың тақырыбы теңдік және кедергілерді "жою" болды, онда атақты ресейлік композиторлардың музыкасына қойылған балет көріністері мен Александр Петровтың отты құстың ертегісі негізінде жасаған анимациялық бөлімдері көрсетілді. Ашылу сөзінде Халықаралық Паралимпиада комитетінің (IPC) президенті Филип Крейвен Ресейді 1980 жылы Паралимпиада өткізу мүмкіндігінен бас тартып, кейіннен осы мүмкіндікті пайдаланғаны үшін мақтады. Ол көрермендерді "кедергілерді естен шығарып, ашық оймен" болуға шақырып, "сіздер мұнда көрген спорт сіздерді өзгертеді. Ұзақ емес, мәңгілікке" деді. Паралимпиадалық отты ресейлік паралимпиадашылар Олеся Владикина мен Сергей Шилов бірлесіп жақты.

Спорт

2014 жылғы қысқы Паралимпиада ойындары бес қысқы паралимпиадалық спорт түрінен өтті, барлығы 72 медальдық жарыс болды. 2014 жылға жаңа қосылған нәрсе – сноуборд жарыстары, олар тау шаңғысы бағдарламасына енгізілді.

Жабылу рәсімі

2014 жылғы қысқы Паралимпиада ойындарының жабылу рәсімі 2014 жылдың 16 наурызында Фишт Олимпиадалық стадионында өтті. "Қол жеткізуге болмайтынға қол созу" деген тақырыппен өткен салтанаттың негізгі идеясы – барлық адамды қабылдау болды. Онда ресейлік абстрактілі суретші Василий Кандинский және Алексей Пажитновтың классикалық "Tetris" видео ойынына арналған шаралар ұйымдастырылды. Жабылу салтанатында сөз сөйлеген Премьер-Министрдің орынбасары Дмитрий Козак, бұл Ойындардың "Ресейде мүмкіндігі шектеулі жандар үшін қолайлы орта құруға жасалған күш-жігерімізге серпіліс бергенін" айтты және "осы маңызды жұмыс біздің ұлан-байтақ елімізде жалғаса береді" деп уәде берді. Сэр Филип Крейвен Ресейді өткізген ең жақсы қысқы Паралимпиада ойындары үшін құттықтады және Ойындарға қатысушылар "әлемге кез келген нәрсеге қол жеткізуге болатынын және өмірде кемшіліктер емес, керемет қабілеттер бағалы екенін көрсетті" деді.

Медальдар

Сочидің Паралимпиадалық медалінің дизайны 2013 жылдың мамыр айында олимпиадалық үлгісімен бірге таныстырылды. Дизайнға алмас түйіншелерден құралған "тігінше" кіріктірілген, олардың кейбіреулері мөлдір, ал ішінде Ресейдің өңірлерін бейнелейтін суреттер және Брайль әрпімен жазылған жазулар бар.

Хабар тарату

2013 жылдың ақпан айында 2012 жылғы жазғы Паралимпиада ойындарын сәтті көрсеткеннен кейін, британдық телеарна Channel 4 2014 жылдың ақпан айында 2014 жылғы қысқы Паралимпиада ойындарын және 2016 жылғы жазғы Паралимпиада ойындарын қоса алғанда, келесі ойындарды көрсету құқығын алғанын хабарлады. Channel 4 Сочиден 45 сағаттан астам хабар таратуды жоспарлаған. Австралиядағы көрсетуді Австралиялық хабар тарату корпорациясы жүзеге асырды, оның ішінде тікелей онлайн трансляция да ұсынылды. Дегенмен, ашылу салтанатынан басқа (тікелей эфирде көрсетілген), теледидардағы көрсету күн сайын жарты сағаттық таңдаулы хабарлармен шектелді. АҚШ-та NBC Sports 2013 жылдың қыркүйегінде 2014 және 2016 жылғы Паралимпиада ойындарының құқықтарын сатып алды. Көрсетілімнің көп бөлігі NBC Sports Network арнасында берілді, ал NBC келесі күні ашылу салтанатының таңдаулы хабарларын және шлейд-хоккей финалын тікелей эфирде көрсетті. CBC Sports, Канаданың Паралимпиадалық комитетімен бірлесіп, CBC телеарнасы (30 сағат), Ici Radio Canada Télé (француз тілінде, 7 сағат), Sportsnet, AMI tv (ашық сипатталған бейнемен көрсету) және Yahoo! Sports Canada үшін ойындардың теле және цифрлық көрсетуін жасады және таратып берді.

Қауіп пен даулар

ЛГБТ құқықтарына қатысты алаңдаушылықтар Ойындарға шағын әсер еткенімен, Олимпиада кезінде басталып, Паралимпиада алдында күрт өршіген Украинаның Қырым аймағындағы дағдарыс одан да маңыздырақ мәселеге айналды.

Қырым дағдарысы

2014 жылдың 27-28 ақпанында Украина революциясынан кейін Ресей әскерлері Қара теңіздің солтүстік жағалауында орналасқан Украинаның Крым түбегінің көп бөлігін басып алды – шамамен Сочиден бастап. 2014 жылдың 1 наурызында Ресейдің заң шығару органы Украинада Ресей әскерін пайдалануға рұқсат берді, ал Ресей шенеуніктері Крымдағы әскери күштері Ресей мен Украина арасындағы қолданыстағы келісімдерді бұзбайтынын мәлімдеді. Украина үкіметі, араласудан бір аптадай бұрын Киевте құрылған болатын, әскери шараларға бармай, дипломатиялық шешім табуға тырысты. Ресей саяси жағдай "қалыпқа келгенге" дейін әскерлері қалады деп уәде берді. 2014 жылдың 16 наурызында – осы Ойындардың жабылу салтанаты күні – Қырымның Украинадан бөлінуі жөнінде референдум өтті. Бұл оқиғалар Паралимпиадаға қатысты бірнеше маңызды саяси әрекеттерге әкелді. 2014 жылдың 2 наурызында Ұлыбритания премьер-министрі Дэвид Кэмерон британ үкіметінің өкілдері 2014 жылғы Қысқы Паралимпиадасына бойкот жариялауды жоспарлап отырғанын хабарлады. 2014 жылдың 3 наурызында АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің өкілі Кейтлин Хейден, "Украинадағы жағдайға жауап ретінде қабылданатын басқа да шаралармен қатар" АҚШ президенттік делегациясын Сочиге жібермейтінін (басшысы Тэмми Дакворт болатын) мәлімдеді. Екі бойкот та спортшылардың Ойындарға қатысуына әсер етпеді. Хейден "Президент Обама Паралимпиадаға қатысатын барлық америкалық спортшыларды толық қолдайды және оларға сәттілік тілейді" деді. IPC коммуникациялар бөлімінің басшысы Крейг Спенс Ойындарға дейін спортшылар арасында бойкот әрекеттері болмағанын хабарлады және ұйым Қырымдағы жағдайды қадағалайтынын, "біз саяси жағдайға наразымыз, бірақ біз саясатпен айналысу үшін келген жоқбыз. Біз спорттық іс-шараны ұйымдастыру үшін келдік" деді. Ол Олимпиада кезінде қолданылған қауіпсіздік шаралары Паралимпиадада да сақталатынын, Сочи Ойындар кезінде елдегі "ең қауіпсіз орын" болатынын атап өтті. Украина командасы Ойындарға қатысты, бірақ елдің Ұлттық паралимпиадалық комитетінің төрағасы Валерий Сушкевич: "Егер қақтығыс күшейсе, біздің ел аумағына араласу болса, құдай сақтасын, жағдай нашарласа, біз мұнда қала алмаймыз. Біз кететін болар едік" деді. Символикалық наразылық ретінде украиналық команда ашылу салтанатындағы елдер шеруіне қатысудан бас тартты, тек туын алып жүрген Микаило Ткаченко ғана қатысты, ол көрермендердің ыстық ықыласына бөленді. Кейбір украиналық медаль иегерлері салтанаттар кезінде медальдарын қолымен жауып, үнсіз наразылық білдірді; Сушкевич бұл жапқыштың "агрессия мен Паралимпиада спортының жоғары идеалдарының үйлеспейтінін көрсететінін" айтты.

Ресейлік допингті бұзу

2016 жылдың 18 шілдесінде Дүниежүзілік допингке қарсы агенттік Ресейдің спорт министрлігі мен Федералдық қауіпсіздік қызметі (ФСБ) үйлестірген Ресейдің олимпиадалық және паралимпиадалық спорт түрлерінде мемлекеттік қолдаумен жүзеге асырылған допинг бағдарламасын толыққанды баяндаған тәуелсіз есептің бірінші бөлігін жариялады, онда оң нәтиже берген зәр үлгілері анықталмау үшін таза үлгілермен ауыстырылған. ХПК 2014 жылғы қысқы Паралимпиада кезінде оң нәтижелі үлгілердің ауыстырылғанына дәлелдер тапты. 2016 жылдың 7 тамызында Халықаралық паралимпиада комитеті Ресей паралимпиада комитетінің қызметін тоқтатқандығын мәлімдеді. Ел 2016 жылғы жазғы Паралимпиадасына қатысудан шеттетілді. 2018 жылғы қысқы Паралимпиадада Ресей паралимпиада комитетінің қызметі тоқтатылған күйінде қалды, бірақ ХПК таза ресейлік спортшыларға Паралимпиада туы астында бейтарап қатысуға рұқсат берді (бұл шешімді ХОК 2018 жылғы қысқы Олимпиада үшін де қабылдады).

ЛГБТ құқықтары

Ресейдегі ЛГБТ құқықтарына қатысты алаңдаушылықтар мен елдің "гей-пропаганда" заңы Паралимпиада кезеңінде де жалғасты. 2014 жылдың 4 ақпанында Норвегияның ашық гей денсаулық сақтау министрі Бент Хойе өзінің күйеуімен бірге Ойындарға баратынын хабарлады, себебі кабинет мүшелерінің жұбайларымен бірге саяхаттауы қалыпты жағдай. Гейлер ойындары федерациясы да Ресей билігі ЛГБТ спортшылары үшін көпсалалы спорттық жарыстарды өткізуге рұқсат бермесе, IPC президенті Филип Крейвеннің Ойындарға қатысуын тоқтату туралы петиция бастады. Бұл жарыстар бомбалау туралы угрозаға тап болды, сондай-ақ, шараларды өткізу үшін өз қызметтерін көрсетуден ареналар түсіріліп алынды, бұл үкімет тарапынан жасалған қысымның салдары деп есептелді.