Кіріспе

"Black or White" – американдық әнші Майкл Джексонның 1991 жылғы 11 қарашада Epic Records лейблі арқылы шығарылған "Dangerous" (1991) атты сегізінші студиялық альбомының жетекші синглы. Әнді Джексон Билл Боттреллмен бірлесіп жазды, құрастырды және продюсерлік етті. Epic Records оны "расалық келісім туралы рок-н-ролл би өлеңі" деп сипаттады. "Black or White" 1991 жылғы 7 желтоқсанда АҚШ Billboard Hot 100 тізімінде бірінші орынға көтерілді, бұл The Beatles тобының "Get Back" өлеңінен кейін АҚШ тізімінде ең жылдам көтерілген хитке айналды. Ән жеті апта бойы төбеде тұрды, Джексонды Billboard Hot 100 тізімінде 1970-ші, 1980-ші және 1990-шы жылдары бірнеше рет бірінші орынға ие болған алғашқы орындаушы етті. Американың Жазу индустриясы қауымдастығы (RIAA) оған 3x платина сертификатын берді. Әлем бойынша "Black or White" кемінде 20 елде және аймақта бірінші орынға шықты, олардың ішінде Ұлыбритания, Австралия, Бельгия, Канада, Куба, Дания, Финляндия, Франция, Ирландия, Израиль, Италия, Мексика, Жаңа Зеландия, Норвегия, Испания, Швеция, Швейцария, Түркия, Зимбабве және Eurochart Hot 100. Бұл 1992 жылдың әлемдегі ең көп сатылған синглы болды. "Black or White" әнінің музыкалық видеосы MTV, BET, VH1 және Fox телеарналарында көрсетілді, сол кезде олардың Нильсен рейтингтерін рекордтық деңгейге көтерді, сондай-ақ 1991 жылғы 14 қарашада Ұлыбританияда BBC-нің Top of the Pops бағдарламасында көрсетілді. Видео режиссері – бұрын "Thriller" өлеңіне түсірген Джон Лэндис, ал түсірілімдерде Маколей Калкин мен Джордж Вендт қатысты. Хореографиясын Джексон мен Винсент Патерсон бірлесіп жасады. Ол 27 елде бір уақытта көрсетіліп, 500 миллион көрерменге жетті, бұл музыкалық видео үшін рекордтық көрсеткіш. "Black or White" Billboard No. 1 World Single сыйлығымен марапатталды.

Ән жазу және жаздыру

"Black or White" әні 1989 жылдың басында 18 ай бойы жазылды. Майкл Джексон продюсер Билл Боттреллді жаңа дыбыс жасауға көмектесу үшін шақырды, бұл оның стилін Квинси Джонспен бұрынғы жұмысынан ажыратуға мүмкіндік берді. Боттрелл Джексонмен "Жеңіс" (1984) және "Жақсы" (1987) жобаларында жұмыс істеген, соңғысы Джексонның Калифорниядағы Энсинодағы Хейвенхерст сарайында орындалды. 1988 жылдың соңында Джексон Боттреллді Лос-Анджелестегі Ocean Way студиясында әндерді өндіруге және жазуға шақырды, бірақ ондағы бірнеше апталық сессиялардан алынған материалдардың ешқайсысы альбомға енбеді. 1989 жылдың басында жоба Батыс Голливудтағы Westlake Audio студиясына көшірілді, және Джексонның алғашқы қадамдарының бірі – "Black or White" әнінің негізгі рифін Боттреллге ән салу болды, ол оны Меса Буги күшейткішіне қосылған Kramer American Series электр гитарасымен орындады, дыбысы Beyerdynamic M 160 микрофоны арқылы алынды. Джексон әннің ырғағын да дауысымен көрсетті, ал Боттрелл осы ырғақты E-mu Systems барабан машинасына енгізді. Боттрелл үлгіні Emulator III-тен алынған үлгілермен толықтырды. Оның Atari компьютері Hybrid Arts компаниясының MIDI редакторын іске қосты; Боттрелл мен Брэд Баксер перкуссияның уақытын өңдеу үшін осы бағдарламаны пайдаланды, осы арқылы оған серпіліс сезімін берді. Джексон негізгі және қосалқы вокалын Neumann U47 микрофонына жазды. Боттреллдің айтуынша, келесі 18 ай бойы әнге енгізілген өзгерістерге қарамастан, Джексонның бастапқы вокалы өзгеріссіз қалды және соңғы нұсқада сақталды. Екі күн жұмыстан кейін ән вокалға, барабанға және электр гитараға толыққанды айналды. Боттрелл 1940 жылдары жасалған Gibson LG 2 акустикалық гитарасын қосты, ол үлкен кантри дыбысымен және Джин Винсенттің классикалық роккабилли стилімен еске түсіретін берік модель болды. Джексон басқа жобалармен айналысып, "Black or White" әні бірнеше айға тоқтап қалды. Ән Боттреллдің альбомдық жобасының бөлігі Шерман-Окстағы Record One студиясына көшкенде қайта жанданды. Боттрелл мен Джексон әннің ортасында екі үлкен олқылық бар екенін сезіп, оларды толтыруға бел буды. Джексон олқылықтың бірін ауыр металл гитарасымен толтыруды қалаған, сондықтан ол сессиялық музыкант Тим Пирске қалаған бөлігін, соның ішінде аккордтарды бөліп орындауын айтты, ол оны Marshall күшейткішіне қосылған Les Paul гитарасымен орындады. Майкл Боддикер Кевин Гилберттің көмегімен Roland секвенсерін пайдаланып, жоғары жылдамдықты гитара дыбысын қосты. Боттрелл екі түрлі бас дыбысын біріктірді, негізінен Брайан Лорен Moog клавиатуралық басын орындады, ал Терри Джексон электр бас гитарасын ойнады. (Терри Джексон Майкл Джексонмен туыс емес. Терриді Томас Долби тапқан, ол 1988 жылы "Aliens Ate My Buick" альбомында бас гитарада орындаған, оның өндірісіне Боттрелл де қатысқан.) Боттрелл E-mu жүйесінің стандарттық ырғақ үлгілерін Akai машинасынан алынған тікелей барабан үлгілерімен ауыстырды. Әннің негізгі гитара рифі, бастапқыда Боттрелл орындаған, көбінесе Guns N' Roses гитарисі Слэштің еңбегі деп есептеледі. Слэштің гитарада ойнауы әннің альбомдық нұсқасына дейінгі скетчте естіледі, сонымен қатар ол әннің бірнеше тікелей орындалуында (басқа әндермен бірге) негізгі рифті орындады, соның ішінде 1991 жылғы MTV 10 жылдық шоуында Джексонның қатысуымен. Екеуі "Black or White" әнін серпілісті орындады, содан кейін Слэш сахнадағы машинаның приборлық тақтасына гитарасын лақтырып, жарылғыш заттар мен фейерверктермен толықтырды.

Жылжыту

"Black or White" альбомы Dangerous-тың алғашқы синглі ретінде таңдалды. Баламалы нұсқасы алғаш рет Sony басшылары Neverland-ке ұшақпен бара жатқанда, промо-CD ацетатының үшінші трегі ретінде естілді. Ол 1991 жылдың қараша айының бірінші аптасында Нью-Йорк пен Лос-Анджелестегі радиостанцияларда насихаттауға кірісті. "Black or White" бір аптадан кейін, 1991 жылдың 5 қарашасында ресми түрде жарық көрді. "Black or White" Billboard Hot 100 хит-парадында 35-орынға енді. Бір аптадан соң ол үшінші орынға көтерілді, ал үшінші аптада, 1991 жылдың 7 желтоқсанында, бірінші орынға шықты, бұл оны The Beatles-тың "Get Back" әнінен кейінгі ең жылдам хит-парадқа енген ән етті, ол да 1969 жылы Hot 100 тізімінде үш апта ішінде жеңіске жеткен еді. Ол жылы бірінші орында аяқталды және 1992 жылға дейін синглдер тізілімінің басында жеті апта бойы тұрды, соның арқасында Майкл Джексон 1970-ші, 1980-ші және 1990-шы жылдарда бірінші орынға ие болған алғашқы орындаушы атанды.

Сыни қабылдау

Ән туралы пікірлер көбінесе жағымды болды. Albumism-нен Крис Лейси ретроспективті шолуда, оны "жарыс бірлігіне шақыру үшін классикалық рок пен жанды ән салуды үйлестіреді" деді. AllMusic-тен Стивен Томас Эрлвин әнді ерекше атап өтті. Жарыққа шыққаннан кейін Billboard-тан Ларри Флик оны "көп жылдардағы ең әсерлі және күшті орындауын ашатын, таңқаларлықтай қарапайым, бірақ бірден ұнайтын поп/рок" деп сипаттады. Ол сондай-ақ, Slash-тың гитарасы мен Билл Боттреллдің рэптік қатысуы "жай ғана кездейсоқ" екенін айтты. Cashbox-тан Кларк пен ДеВейни: "Дауысы мен стилі көшелік, әрі тартымды, құлаққа жағымды мелодиясы мен дәстүрден тыс акустикалық гитарасы бар. Туындыда Джордж Майкл мен Принстің де әсері бар". Entertainment Weekly-ден Дэвид Браун әнді мақтап, "Ол әлі де миыңызға орнығып қалатын әуенді қалай жасау керектігін біледі (видеосынан бөлек, Black or White қарапайым және әсерлі)" деп қосты. Music Week-тен Алан Джонс оны аптаның таңдауы деп атап, "Бірнеше бөліктерден құралған, алғашқы тыңдауда көңіліңді қалдыруы мүмкін, бірақ соңында өте күшті ән екені белгілі болады, бөліктерінің жиынтысынан артық. Бұл ән сәтті болады" деді. People журналының бір рецензенты әннің "серпілісті, қарапайым рок-рифтерінің" "күшті әсер ететінін" айтты. Rolling Stone-нан Алан Лайт өзінің Dangerous шолуында әнді "Beat It" әнімен жағымсыз салыстырды: "Бұл баяу күйдірілген соло да, "Black or White" әніндегі Stones-тың рифтері де Эдди Ван Халеннің "Beat It" әніндегі жарқын брейкінің сезімін бермейді". The Windsor Star-дан Тед Шоу әнді "тамаша, дерлік мінсіз поп-үлгісі" деп атады, сондай-ақ "Бұл Джексонның Thriller-ден бері жасаған ең жақсы жұмысы. Pazz & Jop сыншыларының сауалнамасында "Black or White" 19-орында болды. 1992 жылы Ларри Флик әннің ремикстері туралы: "Дэвид Коул мен Роберт Кливиллдің шебер постпродакшн жұмыстарының арқасында, трек түпнұсқа әннің кинетикалық поп/рок сипатына жақсы үйлесетін күшті үн шығарады" деді.

Ремикстер

Clivillés & Cole-дың "Black or White" ремиксі 1992 жылы промо-сингл ретінде шығарылып, көптеген Еуропа елдерінің хит-парадтарына енді. Ұлыбританияда ол 14-орынды, ал Ирландияда 11-орынды иеленді. Бұл промо-сингл күтпеген жерден Австралияда 18-орынға дейін көтерілді. Еуропадағы оң пікірлерге қарамастан, бұл ремикс Майкл Джексонның "King of Pop" жинақ альбомының француз және британдық нұсқаларындағы үшінші дискінен басқа, ешқандай альбомға немесе жинаққа енген жоқ.

Музыкалық бейне

"Black or White" әнінің музыкалық видеосы бұрын "Thriller" әнінің видеосын (1983) түсірген Джон Лэндис режиссерлік еткен. Ол 1991 жылдың қыркүйек айының соңынан қазан айының басына дейін түсірілді. Хореографиясын Джексон мен Винсент Паттерсон жасады. Видеода Dolby Surround дыбыс қоспасы бар. Джексонмен бірге Маколей Калкин, Тесс Харпер және Джордж Вендт отбасылық бейнеде бейнеленген, ал Los Angeles Times газеті бұл көріністі 1984 жылғы Twisted Sister-тің "We're Not Gonna Take It" видеосының "дерексіз қайталануы" деп сынады. Видеода көрсетілген үндістер биін Агуа-Дулседегі (Калифорния) Васкес Рокс табиғи аймақ саябағында түсірді. Үнді бишілері өздерінің дәстүрлі киімдерін киді және үнді емес музыкалық видеода алғаш рет пайда болған үндістер болды. Майкл Джексон мен бишінің тас жолда пайда болатын көрінісі Лос-Анджелестің Сан-Вэлли қаласындағы 11779 Шелдон көшесінде түсірілді. Бет-әлпеттерді бір-біріне айналдыру арқылы жасалған визуалды эффекттер бұрын тек Willow және Terminator 2: Judgment Day сияқты фильмдерде қолданылған. Визуалды эффектілерді Pacific Data Images компаниясы жасады. Видео 1991 жылдың 14 қарашасында MTV, BET, VH1 және Fox телеарналарында (сол кезде оларға ең жоғары Нильсен рейтингтерін әкелді), сондай-ақ Ұлыбританияда BBC-дің Top of the Pops бағдарламасында көрсетілді. Джексон оттың визуалды коллаждары арқылы жүріп өтеді ("Мен ешқандай паршадан қорқамын деп ойламаймын, мен ешкімнен қорқамын деп ойламаймын"), бұл KKK-ның шамдарына сілтеме жасайды. Калкин және басқа балалар (оның ішінде Майклдың қызы Бранди, Уэйд Робсон, сондай-ақ Another Bad Creation тобынан Марк Пью және Дэвид Шелтон) рэп бөлімін орындайды. Видеоның соңында әртүрлі этникалық топтар мен ұлт өкілдері билейді және бір-біріне айналады. Музыкалық видеоның ұзартылған нұсқасында әннен кейін студиядан шығып, қалалық көшеге шыққан қара пантера 1990 жылғы LA Gear жарнамасындағыдай, ашулы билейтін Джексонға айналады. Ол шыны сыра бөтелкесін, ғимараттың терезесін және тұраққа қойылған көлікті қиратады. Көйлегін жыртып, қонақ үйдің неоны құлағанда үлкен драматизммен айқайлайды. Зақым келтіргеннен кейін ол пантера болып қайта пайда болады. Соңында "Симпсондар" мультсериалының Барт Симпсоны теледидардан әнді көріп, оны тыңдайды. Гомер оған: "Бұл шуды өшір!" деп бұрқ етеді. Барт: "Жарайды, дос" деп жауап береді. Содан кейін Гомер ашуланып, теледидарды өшіреді. Экранда статика пайда болып, Джексонның жақын суреті және "Алдын ала қарастыру – білімсіздік" деген слоганы көрсетіледі.

Пікірталас және цензура

Бастапқы музыкалық бейнебаяндағы соңғы төрт минутқа байланысты пікір қақтығысы туды. Қара пантера студиядан шығып, кейін Джексонға айналады.

Мәдени әсері

1991 жылы "Weird Al" Yankovic "Black or White" әнінің "Snack All Night" атты пародиясын жазды, бірақ ол ешқашан жарық көрген жоқ. Джексон Янковичтің жұмысын ұзақ жылдар бойы қолдап, оның бұрынғы пародияларын мақұлдағанмен, "Black or White" әнінің мәніне байланысты осы пародияны мақұлдауға кедергі сезінді. Янкович Джексонның пародияны қабылдамауының өзіне пайдалы болғанын айтады, себебі ол әннің сапасына қанағаттанбады және оның орнына келесі альбомындағы "Smells Like Nirvana" әніне орын ашылды, ол оның ең танымал хиттерінің бірі. Музыкалық бейнеклип, әсіресе пантера сахнасы, телешоулар мен әртістер, атап айтқанда Saturday Night Live және In Living Color тарапынан сілтеме ретінде немесе пародияланып қолданылды. Комик Крис Рок Джексонның машинасының ішін қиратқаны үшін ашуланғанын әзілдеп айтты. 2012 жылы Glee телешоуы "Майкл" атты эпизодында осы әнді орындады, онда Кевин МакХейл, Лия Мишель, Крис Колфер, Эмбер Райли және Ная Ривера жетекші дауыстармен, ал актерлік құрамның қалған бөлігі қосымша дауыстармен қатысты. Дженна Ушковиц пен Даррен Крисс әнде немесе орындауда көрінбеді. Бұл кавер 2012 жылдың 18 ақпанында Billboard Hot 100 тізімінде 64-орынды, Billboard Digital Songs тізімінде 42-орынды, ал Billboard Canadian Hot 100 тізімінде 69-орынды иеленді.