Кіріспе

Жапондық ат жарысының бір түрі, онда аттардың күшті тұқымдары жокейлердің күшпен тартуымен құм төбелерге ауыр шаналарды көтереді. Жарыстарда көбінесе таза тұқымды немесе першерон, бретон және бельгиялық тұқымдарының будандары қолданылады. Соңғы жылдары осы жарыстардың танымалдылығы азайғандықтан, банэй жарыстары тек Хоккайдо облысының Обихиро ат шабуында ғана өткізіледі. Дегенмен, интернет арқылы ойын билеттерін сату соңғы кезде күшейіп, танымалдылығы қайта жандануда. 2021 жылы, Обихирода ғана өткізілгеннен кейін 15 жыл өткен соң, тікелей ставкалардың сатылымы 2007 жылғы көрсеткіштен төрт есеге артты.

Тарих

Бан'эи жарысының пайда болуы ауыл шаруашылығы жұмыстарымен байланысты, онда жылқылар егіс машиналарын және ағаш сырғаларын тарту үшін қолданылған. Кейіннен, Мейдзи дәуірінің соңындағы (1900 жыл) мерекелерде жылқылардың жылдамдығы мен күші сынақтан өтті. 1953 жылы Хоккайдоның төрт қаласы (Китами, Асахикава, Ивамизава және Обихиро) жарыстарды ұйымдастыра бастады. Бұрынғы үш қала 2007 жылы кірістің төмендеуіне байланысты жарыстарды тоқтатты. Қазіргі уақытта Обихиро жарыс алаңы ғана белсенді қызмет етеді, ол әдетте сенбі, жексенбі және дүйсенбі күндері жарыстар өткізеді. Жаңа жыл сияқты арнайы күндерді тойлау үшін де жарыстар ұйымдастырылады, сондай-ақ бан'эй кошин деп аталатын көптеген аймақтық жарыстар бар. 2006 жылы жапондық ұялы телефон операторы Softbank жарыстарды жалғастыру үшін қаржылай көмек көрсеткенге дейін Обихиро жарыс алаңының жабылу қаупі туды. Softbank-тың интернеттік ставкалау бөлімшесінің құрметіне "Оддс Парк Кубогы" жарысы 2007 жылы алғыс ретінде құрылды. Rakuten және Sapporo Breweries сияқты басқа компаниялар да демеушілік көрсетеді, соның ішінде жеке тұлғаларға арналған жарыс демеушілік схемалары сияқты бірнеше қолдау шаралары іске қосылды.

Шолу

Бан'эй трассасы құмға төселген, арқандармен бөлінген жолдардан тұрады. Бұл он жолақты құрайды, әрқайсысында бастапқы қақпа және екі төбе пішіндес кедергілер бар. Екінші және тік кедергі Бан'эй нүктесі деп аталады. Жылқылар осы трасса арқылы шаналарды тартады, әр шананың салмағы 0,5 тоннадан 1 тоннаға дейін, Бан'эй Кинен іс-шарасында көрінетіндей. Жокейлер шанада тұрып тепе-теңдік сақтайды, ұзын тізгіндерді қамшы ретінде пайдаланады, ал ат құрғанынан салмақ тақталарын қолданады, олар қанжығаның орнына қолданылады. Әр жокейдің салмағы кем дегенде 60 кг болуы керек; егер жокейдің салмағы жеткіліксіз болса, ең төменгі салмаққа жету үшін қосымша тақталар салынады. Бұл жапондық таза қанды жарыстарда қолданылатын жүйеге ұқсас. Жокейлерге берілетін салмақ жеңілдіктер санына байланысты 2 кг немесе 3 кг құрайды. Қолайлы жағдайларда, жеңіл жүктелген шаналарды тартатын жылқылар 50 секундтан кем уақытта жылдамдыққа жете алады. Трассаның жағдайы өлшенген ылғалдылық пайызы арқылы сипатталады. Трасса жарыс кезінде немесе жарыстар арасында қолмен жөнделеді. Шаңның жылқы мен адамдарға ыңғайсыздық тудырмауы үшін су шашыратылады. Қыс айларында жарыс өткізуге жылыту жүйелері мүмкіндік береді.

Жылқылар

Бан'идегі жылқылар көбінесе бельгиялық, бретондық немесе першерондық жорға аттардың таза тұқымды немесе будандастырылған түрлері болады. Бан'эи жылқыларының көпшілігі сәуір мен тамыз айлары аралығында өткізілетін тексеруден өткен соң екі жасында ресми жарысқа қатысады. Бір жасар аттардың финалымен өңірлік жарыстар ("бан'эи кошиен") қазан айында өтеді. Тексеруден өтпеген жылқыларды өсірушіге қайтарады, оларды шараларда немесе туризмде пайдалануға болады, немесе мал бордалануға жібереді. Бұрынғы жарыс аттары асыл тұқымдылыққа жарамсыз болғандықтан, көбінесе етке сатылады.

Жапондық жүк таситын жылқы

Жапондық жорға ат – таза және жартылай қанды жылқыларды бес буын бойы шағылыстыру арқылы құрылған ашық тұқымдық кітабы бар тұқым. Осы талапқа сай келмейтін жылқылар 2003 жылдан бері жартылай қанды жорға аттар ретінде тіркелді. Өсіру бағдарламасына қатысуға құқылы сегіз жорға ат тұқымы: Арден, Клайдсдейл, Шир, Брабансон, Бретон, Булон, Бельгия және Першерон. Бұл, қолда бар асыл тұқымды малмен тікелей салыстыруға келмейді. 2015 жылғы мәліметтер бойынша, асыл тұқымды айғырлар – бритондықтар мен першерондықтар, ал 2014 жылдан бері аналықтардың жаңа тіркелу деректері таза тұқымды жылқылардың ішінде ең көп кездесетіні – бритондықтар, першерондықтар және бельгиялықтар екенін көрсетеді. Жапондық жорға аттар негізінен бан’эй және жылқы еті өндірісінде қолданылады. Идеалды атта жорға ат фенотипі және «гибридтік күш» болуы керек. Тұқымның түсі мен белгілеріне қатысты ешқандай талаптар жоқ. Көк, кәдімгі қызыл, зығыр, қара, сұр және түрлі қарақұйрықтар тіркелген, себебі олар таза тұқымды аттарда да кездеседі. Ерекше жағдайларда, жылқының бетінде бірнеше белгі болуы мүмкін, ал төрт аяғы да ақ болуы мүмкін. Ашық тұқымдық кітап саясаты пинто (пибальд) өрнегіне алып келді; бан’эйде қолданылатын бір әйел жеке отбасының тегі 1967 жылы туған бір айғырға дейін жетеді, ал екі атта байқалған басым ақ түс 2010 жылы пайда болған. Мұралық аурулардың таралуы белгісіз, себебі кем дегенде бір батыс ғылыми дерек көзі бұл тұқымды мұралық ауруларсыз «бан эй» деп тізімдеген.