Кіріспе

Электр тізбектерін талдау әдісі

Электр тізбектерін талдауда түйіндік талдау, түйіндік кернеу талдауы немесе тармақтық ток әдісі – электр тізбегіндегі "түйіндер" (элементтер немесе тармақтар қосылатын нүктелер) арасындағы кернеуді (потенциалдар айырмашылығын) тармақтық токтар арқылы анықтау әдісі. Түйіндік талдау – негізінен Кирхгоффтың ток заңының (KCL) тізбектерді талдау үшін жүйелі қолданылуы. Сол сияқты, контурлық талдау – Кирхгоффтың кернеу заңының (KVL) жүйелі қолданылуы болып табылады. Түйіндік талдау әрбір электрлік түйінде теңдеу жазады, онда түйінге келіп түсетін тармақтық токтардың қосындысы нөлге тең болуы керек (KCL арқылы). Тармақтық токтар тізбек түйіндерінің кернеулері арқылы өрнектеледі. Салдарынан, әрбір тармақтың құрастыру қатынасы ток пен кернеу арасындағы байланысты беруі керек; қабылдағыштық сипаттамасы. Мысалы, резистор үшін I<sub>тармақ</sub> = V<sub>тармақ</sub> * G, мұнда G (=1/R) – резистордың қабылдағыштығы (өткізгіштігі). Түйіндік талдау барлық тізбек элементтерінің тармақтық құрастыру қатынастары қабылдағыштық сипаттамасына ие болғанда ғана мүмкін болады. Түйіндік талдау желі үшін ықшам теңдеулер жиынтығын құрастырады, оны кішкентай болған жағдайда қолмен, ал үлкен болған жағдайда компьютерлік сызықтық алгебра көмегімен жылдам шешуге болады. Теңдеулердің ықшам жүйесінің арқасында көптеген тізбек моделеу бағдарламалары (мысалы, SPICE) түйіндік талдауды негіз ретінде пайдаланады. Элементтерде қабылдағыштық сипаттамасы болмаған жағдайда, түйіндік талдаудың жалпыланған түрі – модификацияланған түйіндік талдау қолданылуы мүмкін.

Процедура

Сұлбадағы барлық байланысқан сым сегменттерін белгілеңіз. Бұл түйіндік талдаудың түйіндері. Бір түйінді жерге қатысты нүкте ретінде таңдаңыз. Таңдау элементтердің кернеуіне әсер етпейді (бірақ түйіндік кернеулерге әсер етеді) және бұл тек конвенция мәселесі. Көп байланысқан түйінді таңдау талдауды жеңілдетеді. N түйіні бар тізбек үшін түйіндік теңдеулердің саны N-1-ге тең. Белгісіз кернеуі бар әрбір түйінге айнымалы тағайындаңыз. Егер кернеу мәні белгілі болса, айнымалы тағайындау қажет емес. Әр белгісіз кернеу үшін Кирхгофтың ток заңына сүйене отырып теңдеу құраңыз (яғни түйінден шығатын барлық токтарды қосып, қосындыны нөлге теңдеңіз). Екі түйін арасындағы ток, ток шығатын түйіннің кернеуі мен ток кіретін түйіннің кернеуінің айырмасына, екеуі де екі түйін арасындағы кедергіге бөлінгенге тең. Егер екі белгісіз кернеу арасында кернеу көздері болса, екі түйінді супертүйін ретінде біріктіріңіз. Екі түйіннің тогы бір теңдеуде біріктіріледі және кернеулер үшін жаңа теңдеу құрастырылады. Әр белгісіз кернеу үшін бір уақыттағы теңдеулер жүйесін шешіңіз.