Кіріспе

Американдық заңгер және саясаткер Джоэл Вакс (/'w//ae//k//s/, wax; 1939 жылдың 1 наурызында туған) – американдық бұрынғы саясаткер және заңгер. Қазір ол Нью-Йорктегі Энди Уорхолдың көркем өнерлер қорының президенті. Ол 30 жыл бойы Лос-Анджелес қалалық кеңесінің мүшесі болды, осы жылдарда өнерді қолдаумен, геилердің құқықтарын қорғаумен, бағаны реттеу және басқа да экономикалық шараларды жақтауымен танылды. Үйленбеген Вакс 1999 жылы, 60 жасында мэрліке үміткер болуға дайындалып жатқанда ғана өзінің гомосексуалдығын ашты.

Ерте өмір және білім

Вакс 1939 жылдың 1 наурызында Пенсильвания штатының Скрантон қаласында Ханна (Сталер) мен Арчи Вакстың, мұғалімінің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі Польшадан келген еврей иммигранты, азық-түлік және ет дүкендерін жүргізді. Екі ұлының кішісі Жоел "жедел қызылшаға (hay fever) қатты шалдықты, сондықтан шөп гүлдеу маусымында ата-анасы оны дүкеннің суық бөлмесіне отырғызып, үстіне тері жамылып, тыныс алуына көмектесті". Вахс он жасқа толғанда олар Лос-Анджелеске көшіп келді, онда оның отбасы арзан әйелдер киімдерінің желісі арқылы байыды. Ол 79-шы және 83-ші көшелер, сондай-ақ Вермонт және Норманди даңғылдары арасындағы Вермонт Ноллс ауданында өсті. Ол Хорас Манн орта мектебі мен Вашингтон орта мектебінде оқыды, содан кейін Лос-Анджелес қалалық Калифорния университетіне түсті, онда "әдемі мінезді" Вахс Лос-Анджелесте Студио-Ситиде тұрды. Дауыс беру нәтижесінде Вахсқа 24 704, ал Поттерге 14 898 дауыс түсті. Оның жеңісі Беверли-Хиллстің солтүстігіндегі таулардағы көп миллиондық құрылыс жобасына қарсылығымен байланысты болды. 33 жасында ол қалалық кеңестің ең жас мүшесі атанды. 1986 жылы аудандарды қайта бөлу кезінде Вахстың бұрынғы округінің 90%-дан астамынан айырылып, оны Студио-Ситидегі үйінен Сан-Фернандо аңғарының солтүстік-шығысындағы Санланд Тужунгаға дейінгі жаңа округке қосты. Кейін ол оқиғалардың бұрылысын "Голливуд фильміне" теңеді. Ол екі жыл қызмет етті.

Отставка

2001 жылы Уокс Энди Уорхолдың көркем өнерлер қорының президенті қызметін қабылдау үшін қалалық кеңестен кетіп қалды. Оның қалалық кеңестегі соңғы жұмыс күні сол жылдың 28 қыркүйегі болды.

Қала әкіміне кандидаттар

Уакс Лос-Анджелес қаласының мэріне үш рет үміткер болды. 1973 жылы, салыстырмалы түрде беймәлім жаңа қалалық кеңес мүшесі ретінде, ол Том Брэдлидің Лос-Анджелес қаласының мэрі болып алғашқы мерзімінде жеңіске жеткен сайлаудың көп кандидатты алдын ала дауыс беру кезеңінде алыс бесінші орынды иеленді. 1993 жылы Ричард Риордан мен Майк Вудан кейін үшінші орын алды. Ол 2001 жылы тағы да қатысып, Джеймс К. Хан, Антонио Вилларайгоса және Стив Собороффтан кейін 11% дауыспен төртінші орын алды.

Өнерге қатысу

Вакс жаңа Ұлттық өнер жөніндегі жұмыс тобының төрағасының орынбасары болып тағайындалды, оның мақсаты, оның айтуынша, "әрбір қала әкімдігінің күн тәртібінде өнер мен мәдениетті басты экономикалық және әлеуметтік мәселе ретінде қарастыру" болды. Ол өзінің жылдық 43 923 долларлық жалақысының үштен бір бөлігін (1981 жылы) өзі үшін өнер туындыларына жұмсайтынын айтты. Содан кейін ол бұзылып жатыр. Ол коммерциялық құрылыс салушылардан 500 000 доллардан асатын барлық жобалар құнының 1 пайызын мәдени және көркем жобаларға бөлуді талап ететін қаулының авторы болды – ақшаны өздері жұмсауға немесе оны қаланың мұндай мақсаттар үшін пайдалануына тапсыруға.

Энди Уорхол қоры

2001 жылы Уокс кеңестегі өкілдігінен кетіп, Энди Уорхолдың бейнелеу өнері қорының президенті болу үшін Нью-Йорк қаласына көшті. Уокс Энди Уорхол өнер туындыларын саралау кеңесінің төрағасы болып табылады. Уокс қайырымдылық қорында жылына 350 000 доллардан астам жалақы алады, бұл жомарт шығындар мен шамамен 20% зейнетақы жоспарын қамтымайды. Бұл мұндай лауазым үшін төленетін орташа жалақыдан шамамен төрт есе жоғары болғанымен, кейбіреулер Уорхол қорының өте күрделі және басқа ұқсас ұйымдардан гөрі ықпалды екенін айтады. 2010 жылы Уорхол қорының өкілі ретінде Уокс Дэвид Войнаровичтің "Жасыр/Ізде" көрмесінен алынып тасталуына қарсылық білдірді. Қор бұл көрмеге 100 000 доллар көмек берген еді. Уокс Смитсоний институтының (NPG-нің бас ұйымы) басшысы Г. Уэйн Клоуға, қордың бірауыздан қабылдаған шешімі атынан, "Смитсоний институты осы туындыны көрмеге қайта қоймаса, қор болашақтағы гранттарды қарастырмайтынын" жазды. Уокс хатында: «Өнердің гүлденуі үшін ол еркін болуы керек, ал осы маңызды туындыны цензуралау шешімі біздің сөз бостандығын қорғауға бағытталған миссиямызға қайда және қашан болса да қайшы келеді», - делінген. NPG Войнарович туындысын қайта орнатуға қатысты ешқандай белгі берген жоқ.

Саяси ұстанымдар

Уокс кеңесте қарапайым жіктеуге келмейтін болды, қала әкімшілігіндегі жемқорлық пен салық төлеушілердің ақшасын дұрыс пайдаланбау деп есептеген нәрсеге қарсы айқайлаған халықшыл ретінде көзге түсті. Ол сонымен қатар өнер мен азаматтық құқықтарды ынталы түрде қолдады. Ол өзінің сол мәселе бойынша таратқан хаттарында мұндай көзқарасқа қарсы болғанына қарамастан, "орталықтан солға қарай бейімделген республикашыл" деп танылды.

Қайта өңдеу

1981 жылы Вакс қаланың "өсіп келе жатқан қоқыс тастау дағдарысына" қарсы тұру үшін, жинау алдында қайта өңдеуге жарамды материалдарды әдеттегі қоқыстан міндетті түрде бөлуді ұсынды.

Суретшілер

Вакс коммерциялық аймақтарда өнершілердің тұрып, жұмыс істеуіне рұқсат беретін қағидаға өзгеріс енгізуді сәтті жақтады.

Есірткіге қарсы құралдар

1983 жылы Wachs қалалық ережеге, онда кәмелетке толмағандарға есірткіге қатысты құралдарды сатып алуға тыйым салынған, қарсы жалғыз дауыс берді. Ол полиция қызметкерлерінің уақытын «хед шоптарды» (наркотик құралдары сататын дүкендерді) тексеруге жұмсау қажет емес деп ойлаған.

Құқық қорғау органдары

Вакс 1992 жылғы маусымда полиция бастығы Дэрил Гейтстің лауазымынан кетуіне және 1991 жылғы наурызда Родни Кингтің ұрып-соғуынан және одан туындаған тәртіпсіздіктерден кейін "реттелген түрде" зейнеткерлікке шығуға мүмкіндік берген келісімге қол жеткізген жалғыз қалалық кеңес мүшесі болып көзге түсті. Бұл келісімге Кристофер комиссиясының полиция департаменті жөніндегі соңғы, сынға толы баяндамасы да себеп болды. Айтуынша, қалалық полиция комиссиясы тәртіпсіздіктерден кейін Гейтсті уақытша қызметтен шеттетуге тырысқанда, кеңесші бастықты қорғап шыққаннан бастап Уокс пен Гейтс арасында сенімділік қарым-қатынасы орнаған.

Дан Уайт

1984 жылдың қаңтарында Уакс Сакраментоға барып, штаттық түрме басшыларымен сөйлесіп, гей-лидер Харви Милк және мэр Джордж Москонды өлтірген Сан-Франциско қадағалаушысы Дэн Уайтты Лос-Анджелес округінен шығаруға көндіре алмады. Ол кісі өлтіргені үшін бес жыл түрмеде отырғаннан кейін шартты түрде босатылған еді.

Спорттық арена

Wachs 1997 жылы қаланың қаржылық жағдайына зиян келтіретін бірқатар қиын шарттарды жеңілдеткен орталықтағы спорт аренасын салушылармен келісім жасағаны үшін мақталады. Ол жасалған жеңілдіктерге өтеу ретінде, кез келген субсидияланған спорт стадиондары үшін сайлаушылардың бекітуін талап ететін дауыс беруге салу жобасынан аренаны босатуға келісті.

Баяу өсетін даму

Вакс баяу дамуды қолдаушы болды және Зев Ярославский мен Марвин Браудпен бірге U ұсынысының бірлескен авторларының бірі еді.

Жеке өмір

Вакс көңілді мінезімен танымал болды. Лос-Анджелес қалалық кеңесіне жаңадан сайланғанда, ол барлық еркек тұрғындарының жыныс мүшелерінің мөлшеріне салық салу туралы әжуалық қаулы таратты. Ол кейде комитет отырысының ортасында "Бұл қызық!" деп шулап айғайлап жіберетін. Әріптестері оны "адамгершілігі мол, жақсы жүректі адам" деп сипаттады.

Халықтық ақпарат құралдарында

Вакс 1970-ші жылдардағы Сан-Фернандо аңғарында өтетін "Ликориз пицца" фильмінде Бенни Сафди есімді актермен сомдалған. Фильмде Вакстың алғашқы әкімдік науқаны сюжеттік желінің маңызды бөлігі болып табылады.