Кіріспе
Көркем жазу немесе әртүрлі көркем әдебиет. Белл-летерс (bɛl lɛtʁ) – жазудың бір түрі, бастапқыда әдемі немесе сапалы жазу деген мағынаны білдіреді. Қазіргі тары мағынасында, бұл көркем әдебиет, поэзия немесе драма сияқты негізгі категорияларға жатпайтын әдеби туындыларға берілетін атау. Бұл тіркес кейде тілдің эстетикалық ерекшеліктеріне, оның қолданысқа қатысты мағынасынан гөрі, көбірек назар аударатын жазуды сынайтын мағынада қолданылады. Белл-летерс жазушысы – көркем әдебиетші.
Belles lettres (bɛl lɛtʁ) is a category of writing, originally meaning beautiful or fine writing. In the modern narrow sense, it is a label for literary works that do not fall into the major categories such as fiction, poetry, or drama. The phrase is sometimes used pejoratively for writing that focuses on the aesthetic qualities of language rather than its practical application. A writer of belles lettres is a belletrist.
Шолу
Әдетте, belles lettres француз тілінде "әдемі" немесе "жақсы" жазу деген мағынаны білдіреді. Осыған орай, ол барлық көркем шығармаларды – әсіресе көркем әдебиет, поэзия, драма немесе эсселерді – эстетикалық сапаларымен және стиль мен үн ерекшеліктерімен бағаланатын шығармаларды қамтиды. Сондықтан бұл термин жалпы әдебиетке қатысты қолданылуы мүмкін. Мысалы, Натталл энциклопедиясы belles lettres-ті "әдебиет саласы, ол әдеби мәдениетті білдіреді және өнер саласына жатады, мазмұны немесе ерекше формасы қандай болмасын; ол поэзияны, драманы, көркем әдебиетті және сынды қамтиды" деп сипаттаса, Encyclopædia Britannica-ның он бірінші басылымы оны "поэзия немесе роман сияқты әдебиеттің көркем және қияли түрлері, қарапайым және нақты зерттеулерге қарсы" деп сипаттайды. Дегенмен, қазіргі көптеген жағдайларда belles lettres басқа негізгі санаттарға жатпайтын әдеби шығармаларды анықтау үшін тар мағынада қолданылады, мысалы, көркем әдебиет, поэзия немесе драма. Осыған эсселер, әңгімелер, баяндамалар мен хаттар жинағы, сатиралық және юмористик жазбалар және басқа да түрлі туындылар кіреді. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде (2-басылым) "қазіргі уақытта (қолданылса) әдебиеттің жеңіл салаларына қолданылады" делінген. Бұл термин кітапханашылар мен кітаптарды жіктеумен айналысатын мамандар арасында қолданылады: үлкен кітапханада эсселер, хаттар, юмор және т.б. үшін жеке санаттар болуы мүмкін (әрі олардың көпшілігі, мысалы, Дьюи ондық жіктеу жүйесінде әртүрлі кодтармен белгіленеді), ал кішігірім кітапханаларда олар көбінесе "belles lettres" тақырыбымен біріктіріледі. Әдебиетті зерттеу туралы сөйлескенде бұл термин кейде теріс мағынада қолданылады: риториканы зерттеушілер көбінесе көптеген тіл білімі кафедраларын (әсіресе ағылшын тілді елдердегі ағылшын тілі кафедраларын) тілдің практикалық қолданылуына қарағанда эстетикалық қасиеттеріне назар аударатыны үшін сынайды. Брайан Саттонның "Тіл және пәндер бойынша оқыту" мақаласындағы "Пәндер бойынша жазу, бірінші курс композициясы және ғылыми-зерттеу жұмысы" атты мақаласы риториктердің осы мәселеге қатысты пікірін және терминді қолдануын түсіндіруге көмектеседі: пәндер бойынша жазуды қолдайтындар, бірінші курс студенті болашақта қандай академиялық жанрлармен айналысуы мүмкін екенін жақсы біледі, сондықтан оларды бір жанрға терең бойлауға және сөздерді құлдықтап еліктеуге мәжбүрлемейді. Бірінші курс композициясының мұғалімдері белгілі бір академиялық стильге "бағынуды" талап ететін жалғыз ағылшын тілі кафедрасының өкілдері – әдебиеттің жақтастары, олардың бірінші курс композициясындағы мақсаты студенттерді belles lettres-ті түсіндіруге үйрету болып табылады. Пәндер бойынша жазуды қолдайтындар, әдебиет мұғалімдерінен айырмашылығы, студенттерді олар қосылуға ниеттенбеген дискурстық қауымдастықтың конвенцияларына сәйкес келуге мәжбүрлеудің бекер екенін түсінеді. Шотландияның көрнекті belles lettres риторигі Лорд Кемс (1696–1782) өзінің "Сын туралы элементтер" еңбегінде belles lettres қозғалысының мақсаты – "жеке адамның талғамына қатысты ойлауға негіз табу" және "рационалды сын ғылымын құру" екенін айтады. Сэмюэл Тейлор Колридж бұл терминді сенімді емес деп сынға алады. Belletristic риторика теориясының негізгі мақсаты – риторикалық стильдің сипаттамаларын анықтау, мысалы, сұлулық, әсемдік, лайықтылық және өткірлік, олардың барлығы тыңдаушылардың эмоциялары мен ойлау қабілеттеріне әсер етуде маңызды рөл атқарады.
Writing in the disciplines adherents, well aware of the wide range of academic genres a first year composition student may have to deal with in the future, are unlikely to force those students to venture so deeply into any one genre as to require slavish imitation. The only first year composition teachers likely to demand "conformity and submission" to a particular kind of academic discourse are those English department fixtures, the evangelical disciples of literature, professors whose goal in first year composition is to teach students to explicate belles lettres. Writing in the disciplines adherents, unlike teachers of literature as composition, generally recognize the folly of forcing students to conform to the conventions of a discourse community they have no desire to join. In his Elements of Criticism, prominent Scottish belles lettres rhetorician Lord Kames (1696–1782) says the aim of the belles lettres movement is to "discover a foundation for reasoning upon the taste of an individual" and "design a science of rational criticism." Samuel Taylor Coleridge criticizes the term as being of less than reputable origin. The focus of the Belletristic Rhetoric Theory is on defining the characteristics of rhetorical style such as beauty, sublimity, propriety and wit all of which play a part in affecting the emotion and reasoning capabilities of the audience.