Кіріспе

Мосиула Фаасука Татупу (26 сәуір 1955 - 23 ақпан 2010) – американдық кәсіби футболшы, Ұлттық футбол лигасында (NFL) 14 маусым қашықтан жүгіруші ретінде ойнады. Ол Оңтүстік Калифорния университетінде (USC) колледж футболында өнер көрсетті. 1978 жылдан 1990 жылға дейін «Нью-Ингланд Патриотс» және 1991 жылы «Лос-Анджелес Рамс» командаларында қашықтан жүгіруші және арнайы топтар құрамында ойнады. 1986 жылы «Про Боулға» шақырылды. Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін футбол жаттықтырушысы болды.

Жоғары мектеп мансабы

Татупу Гонолулу қаласындағы Пунахоу мектебінде ерекше көзге түсетін ойыншы болды, онда ол Гавайи штаты бойынша көптеген жүгіру рекордтарын жаңартты. Ол 1974 жылы мектепті бітірді.

Колледж мансабы

Татупу Оңтүстік Калифорния университетінде оқыды, 1978 жылы Хула Боулда ойнады және мансабын 223 рет допты жүгіргенде 1277 ярд (әр әрекетке орташа 5,73 ярд) көрсетіп аяқтады. Мауи Квартербек Клубы мен Хула Боул жыл сайын колледж футболының арнайы командалардың үздік ойыншысына беретін сыйлық оның атымен аталады.

НФЛ мансабы

1978 жылғы НФЛ драфтында «Нью-Ингланд Патриотс» командасы оны 8-ші раундта, жалпы саны 215-ші нөмірмен таңдады. Татупу фулбек позициясында ойнады және арнайы командаларда өте жақсы көзге түсті. Ол 612 рет допты ұстап, 2415 ярдқа және 18 тачдаунға жетті; 1983 жылғы маусымда әр әрекетке шамамен 5,5 ярдтан орташа көрсетіп, лигада көшбасшы болды. Мансабында 96 пас ұстап, 843 ярдқа және 2 тачдаунға еселік етті. Оның жүгіру арқылы ең көп ярд жинаған маусымы 1983 жылы болды – 578 ярд және 4 тачдаун. Ал 1984 жылы ол 16 пас ұстап, 159 ярдқа жеке рекорд орнатты. 1987 жылы «Лос-Анджелес Рейдерс» командасына қарсы өткен ойында Татупу Тони Коллинске 15 ярдтық тачдаун пас берді. Дегенмен, оның мансабының соңында «Патриотс» командасының көрсеткіштері нашар болды (соңғы маусымда 1–15 есебімен жеңіліске ұшырады) және командамен өткізген соңғы үш жылында ойынға қатысу уақыты күрт азайды. Бірде Крис Берман «Нью-Ингланд» командасының ойдағыдай болмаған жеңілісін қызыққа айналдырып, Татупудың сол ойындағы барлық 13 пасын көрсетті, себебі ешбір пас тачдаунға немесе тіпті бірінші төменге әкелген жоқ. Татупу көбінесе арнайы командалардың соққыларын қорғауда қолданылды. Ол мансабында 7 рет соққы қайтарып, 56 ярдқа жетті.

Тренерлік мансап және қайтыс болуы

Татупу 1995 жылдан 2001 жылға дейін Массачусетс штатының Врентхэм қаласындағы Король Филипп аймақтық орта мектебінің бас жаттықтырушысы болды және жеті маусымда 29–43 есебін көрсетті. "Нью-Ингланд Патриотс" командасының бұрынғы орталық ойыншысы Пит Брок оның көмекші жаттықтырушыларының бірі болды. Татупу 2002 жылдан 2007 жылға дейін Массачусетс штатының Милтон қаласындағы NCAA III дивизионындағы Курри колледжінде жүгірушілер жаттықтырушысы болды, бас жаттықтырушы Стив Нельсонның қол астында жұмыс істеді, ол "Патриотс" командасында Татупудың бұрынғы ойынласы болған. Татупу 2010 жылдың 23 ақпанында Массачусетс штатының Плейнвилл қаласында қайтыс болды. Өлімнің себебі – жүрек талмасы. 2014 жылы, оның 2010 жылғы қанатынан сақталған ми тінін пайдалана отырып, Бостон университетінің Медицина мектебіндегі CTE орталығында оған постмортумды түрде созылмалы травматикалық энцефалопатия диагнозы қойылды. Ол – басқа қайталама соққылардың нәтижесінде туындайтын бұл аурумен қайтыс болғаннан кейін диагнозы қойылған кем дегенде 345 NFL ойыншысының бірі.

Отбасы

Татупудың ұлы Лофа Татупу USC-де және «Сиэтл Сихокс» командасында қорғаушы болып ойнады. Лофа, Мосидің бұрынғы «Патриотс» командаласы Дон Хассельбек ұлының, Мэтт Хассельбекпен бірге ойнады. Оның сіңілі баласы Джо Туипала да 1999-2005 жылдары NFL-де қорғаушы болды.

Поп мәдениетінде

1992 жылы Хэллоуин күні "Симпсон" сериалының "Үркіт үйі III" атты эпизодында Татупу есімі 1933 жылғы "Кинг Конг" фильмінің пародисы "Король Гомер" бөлімінде қолданылады. Бөлім барысында Маймыл аралының басшысы "Моси Татупу, Моси Татупу" дейді, бұл олардың тілінде "көк шашты әйел жақсы құрбандыққа жарамды" дегенді білдіреді. "Көк шашты әйел" – Фэй Рэйдің Энн Дарроу рөлін сомдаған Мардж Симпсон, ал Гомер Кинг Конг рөлінде. "Жаңа Англия Патриоттары" командасы үшін ойнаған ең танымал ойыншылардың бірі Татупудың Фоксборо стадионында жеке жанкүйерлер тобы болды, "Мозидің бұғылары", олардың барлығы бұғы мүйіздерін киіп, ойын бойы оның есімін айқайлады.