Кіріспе

"Мардж есімді трамвай" – американдық "Симпсондар" анимациялық телесериалының төртінші маусымының екінші бөлімі. Бұл эпизод алғаш рет 1992 жылдың 1 қазанында АҚШ-та Fox телеарнасында көрсетілді. Эпизодта Мардж Теннесси Уильямстың "Жұмысқа ат қойған трамвай" пьесасының қоғамдық театрлық музыкалық нұсқасында Бланш Дюбуа рөлін жеңіп алады. Гомер әйелінің актерлік ізденістерін аз қолдайды, ал Мардж оның және пьесаның қабақтандырғыш еркек кейіпкері Стэнли Ковальскидің арасындағы ұқсастықтарды көре бастайды. Эпизодта Мэгги Симпсон қатаң балабақша иесінен емшегін қайтарып алуға тырысатын қосалқы сюжет желісі бар. Эпизодты Джефф Мартин жазды, ал режиссерлік жұмысын Рич Мур атқарды. Джон Ловиц "Симпсондарда" төртінші рет пайда болды, бұл жолы ол музыкалық директор Льюэллин Синклер және Льюэллиннің Айн Рэнд атындағы кіндік балалар мектебін басқаратын қарындасы рөлінде ойнады. Эпизод Нью-Орлеан туралы түпнұсқа әні үшін дау тудырды, онда қала туралы бірнеше жағымсыз мәтіндер бар. Бір Нью-Орлеан газеті эпизод эфирге түспей тұрып, оның мәтінін жариялады, бұл жергілікті Fox филиалына көптеген шағымдар келтірді; жауап ретінде Fox Broadcasting президенті ренжігендерден кешірім сұрады. Келесі эпизодтың "Еретик Гомер" атты тақталық әзілінде Барт "Мен Нью-Орлеанды жамандамаймын" деп жазады. Даулы әнге қарамастан, эпизод көптеген жанкүйерлер тарапынан жақсы қабылданды, ал шоу авторы Мэтт Гронинг оны өзінің сүйікті эпизодтарының бірі деп атады.

Сюжет

Мардж Симпсон отбасына "О! Streetcar!" – "Жеңіс есімді көшелік трамвай" мюзиклінің жергілікті қойылымында Бланш Дюбуа рөліне қатысуға ниеттенгенін жариялайды. Отбасы оны елемейді, ал ол Гомердің өзін бағалайтынын сезінбей, кастингке кетеді. Директор Льюэллин Синклер Марджді бірден қабылдамайды, Бланштің "қатыгез адамның аяғымен тапталған нәзік гүл" болуы керек екенін түсіндіреді. Бірақ Мардж үйге қоңырау шалып, Гомердің кешкі асқа тапсырысын қабылдағанда, Льюэллин оның осы рөлге өте лайықты екенін түсінеді. Льюэллиннің ұсынысымен Мардж Мэггиді Льюэллиннің әпкесі, мисс Синклер басқаратын "Айн Рэндтің кішкентайлар мектебі" күндізгі орталығына береді. Мисс Синклер Мэггидің емшегін бірден алып қояды. Балабақшадағы басқа балалардың көмегімен Мэгги емшегін қайтарып алып, басқа балалардың алынып қойылған емшектерін қайта бөліп береді. Мардж пен Стэнли Ковальски рөлін ойнайтын Нед, Бланш шыны бөтелкені сындырып, Стэнлиге шабуыл жасайтын сахнаны жаттықтырады, бұл Мардж үшін қиындық тудырады. Гомер репетицияны үнемі тоқтатады. Стэнлидің Гомер екенін көз алдына елестетіп, Мардж ашуын шығарып, бөтелкені сындырып, Недке шабады, оны жарақаттайды. Симпсон отбасы мюзиклге қатысады, Гомер Мардждың өнерін бағалайды, бірақ қойылыстың соңында Мардж оның қайғысын жалыққандықпен шатастырады. Көрсетілімнен кейін Гомер оған Бланштің қайғысын, оның жігерленуге мұқтаж екенін, бірақ Стэнли сияқты ер адамдардан тек немқұрайлылық пен жамандық көретінін айтады. Мардж Гомердің шынайылығына таңғалады және ол мюзиклді осылай жақсы түсінгеніне қуанады, екеуі де театрдан бақытты кетеді.

Жазу және музыка

"Мардж есімді трамвай" теледидарға көрсетілгенге екі жыл бұрын ойластырылды. Джефф Мартин алғаш рет Гомердің 1776 жылғы театрлық қойылымында ойнау идеясын ұсынды; продюсер Джеймс Л. Брукс Марджге "Желание трамвайы" пьесасында Бланш Дюбуа рөлін ойнауды ұсынды. Брукс Мардж бен Гомердің қарым-қатынасы Бланш пен Стэнлидің қарым-қатынасына ұқсас екенін байқады және осы фактіні эпизодтың эмоционалдық дамуын құру үшін пайдаланғысы келді. Теннесси Уильямстың мұрагерлері пьесадан үлкен үзінділерді пайдалануға рұқсат бермеді, себебі туынды авторлық құқықпен қорғалған. Мартин кейіннен әндер эпизодты көңілдірек еткенмен, оны жазуды қиындатқанын түсіндірді. Секвенциядағы музыка Эльмер Бернштейннің "Ұлы қашу" фильмінен алынған маршы. Симпсонның композиторы Альф Клаусен партитураның құқықтарын, сондай-ақ оркестрлік ноталарды алды. "Ұлы қашу" Мартиннің бала кезіндегі сүйікті фильмі болған және ол "Симпсонның студиялық оркестрінің осы музыканы орындағанын есту қанша қуантарлық және әсерлі болғанын" айтты. Бұл Klasky Csupo анимациялаған сериалдың соңғы эпизоды болды.

Дауыс беру

Симпсонның барлық негізгі актерлері эпизодқа өз дауыстарын берді, сондай-ақ, жиі пайда болатын Мэгги Розуэлл мен Фил Хартман да қатысты. Продюсердің ассистенті Лона Уильямс та шағын рөлде сөйледі.

Мәдени сілтемелер

Бірақ «О! Трамвай!» мюзиклі «Желаниеге ие трамвай» туындысы негізінде жасалған, атауы «О! Калькутта!» театрлық көрілісіне сілтеме жасайды. Бланш пен Стэнлиден басқа, «О! Трамвай!» мюзиклінде «Желаниеге ие трамвай» туындысының кейіпкерлері де бар: Стелла (Хелен Лавджой ойнады), Жас коллектор (Апу Нахасапеемапетилон ойнады), Митч (Лайонел Хатц ойнады), Доктор (Шеф Виггам ойнады), Стив (Жаспер Бирдли ойнады, бірақ Апу бастапқыда Стивті ойнайтынын айтқан), және Пабло (бастапқыда Отто Манн ойнады, бірақ перде көтерілер алдында Льюэллин оны алмастырды). Мюзиклдің «Шетелдіктердің мейірімділігі» атты соңғы әні Бланштің түпнұсқа пьесадағы соңғы сөзіне сілтеме жасайды: «Мен әрқашан бейтаныс адамдардың мейірімділігіне сенедім». Дегенмен, әннің әуені өте көңілді, Теннесси Уильямстың ирониялық деп санаған Бланштің сөзінің мәнін қасақана жоғалтады. Мэгги ойыншық ксилофонда «Қант қамысының биін» орындайды, бірақ Гомер оны тоқтатуын өтінеді. Мэггидің желісі «Ұлы қашу» мюзиклінің музыкасын пайдаланады және фильмге қатысты бірнеше сілтемелерді қамтиды. Бір сәтте мисс Синклер Мэггиді «жәшік» деп аталатын ойын алаңына жазалайды, бұл 1963 жылғы фильмдегі «суытқыш» деп аталатын оқшаулану камерасының пародисі. Мэгги тіпті ойын алаңының қабырғасына қарсы доп секіреді, Стив Маккуиннің кейіпкері Виржил Хилтс фильмде қамауда отырғанда істейтіндей. Гомер, Барт және Лиза Мэггиді балабақшадан алып келе жатқанда, бүкіл ғимаратқа тараған сәбилер отбасыға қарап, тынышталған күйде сосқаларын сорып тұрады. Бұл Альфред Хичкоктың «Құстар» фильмінің соңғы кадрының пародисі. Шындығында, Хичкоктің мультфильмдегі нұсқасы күндізгі күтім ортасының басында итттерін серуендетіп бара жатқанын көруге болады, бұл оның фильмдегі эпизодтық роліне сілтеме. Эпизод 1999 жылғы «Симпсондар Голливудқа барады» VHS жинағына қосылды және 2004 жылы «Симпсондардың толық төртінші маусымы» DVD-сінің бөлігі ретінде шығарылды. Джон Ловиц Мэтт Гренинг, Ал Джин, Майк Рейсс, Джефф Мартин және Хэнк Азариямен бірге DVD-нің аудио түсіндірмесіне қатысты.

Қабылдау

Бастапқы эфирде "Мардж есімді трамвай" 1992 жылдың 27 қыркүйегі мен 4 қазаны аралығында Nielsen рейтингісі 11,8 болған, шамамен 11,0 миллион үй шаруашылығының қарауына тең болды. Бұл Fox арнасында сол аптада "Үйленген балалар" сериалынан кейін екінші орында тұрды. Эфирге шыққаннан бері ол жанкүйерлер мен телеарна сыншыларынан өте жағымды пікірлер алды. The Times газетінен Майкл Моран эпизодты шоу тарихындағы жетінші үздік деп бағалады. Entertainment Weekly журналының журналисі Далтон Росс оны "шоудың ең жақсы музыкалық эпизоды" деп мақтады, ал The New York Times газетінен Дейв Кехр оны "Бродвей мюзиклдерінің тамаша пародиасы, оны әрбір Tony жүлдесіне дауыс беретін адам міндетті түрде көруі керек" деп атады. Canadian Online Explorer-дің Кевин Уильямсон өзінің сүйікті эпизодтарының тізіміне: "Қоғамдық театрды тап-тақ ететін туындылардың ішінде, бұл "Гаффманды күтуден" асып түседі" деп қосты. 2019 жылы Consequence журналы оны Simpsons-тың ең үздік 30 эпизодының тізімінде төртінші орынға қойды. Сериалдың авторы Мэтт Гронинг оны өзінің сүйіктілерінің бірі деп атап, "Мэгидің ең жарқын сәті" деп сипаттады, ал болашақ Simpsons қонақ жұлдызы Трей Анастасио эпизодты "бұл ең жақсы телешоу болуы мүмкін" деді. Атқарушы продюсер Джеймс Л. Брукс оны өзінің сүйіктілерінің бірі деп атап, "біз ешкім ойламаған салаларға енуге болатынын көрсеттік" деді. Эпизодтан кейін Айн Рэнд қоғамы Гронингке Рэнд туралы сілтемелерге таң қалғанын айтты. Олар сондай-ақ шоу оларды мазақтап жатыр ма деп сұрады. 1993 жылы "Мардж есімді трамвай" және "Мырза Плау" сериалдары "Ең үздік комедиялық сериал" номинациясы бойынша Primetime Emmy жүлдесіне ұсынылды. Осы маусымға дейін сериалға "Ең үздік анимациялық бағдарлама" санатында ғана қатысуға рұқсат берілді, ол екі рет жеңіске жетті, бірақ 1993 жылдың басында ережелер өзгертілді, соның арқасында анимациялық телешоулар "Ең үздік комедиялық сериал" номинациясын ұсына алатын болды. Дегенмен, Emmy жүлдесін берушілер мультфильмдерді тікелей эфирдегі бағдарламалармен салыстыруға асықпады, және "Симпсондар" номинация алмады. "Симпсондар" командасы келесі маусымда "Ең үздік комедиялық сериал" үшін эпизодтар ұсынды, бірақ олар да ұсынылмады. Содан бері шоу анимация санатында эпизодтар ұсынып, жеті рет жеңіске жетті.