Кіріспе

Гейдан (жергілікті айтылуы [ge(ɪ)dɔ̃]) – АҚШ, Луизиана штатының Вермильон округіндегі қала. 2010 жылғы халық санауы бойынша халқы 1398 адамды құрады, бұл 2000 жылғы 1598 адамнан азайған. 2020 жылғы халықты бағалау бағдарламасы бойынша халқы 1328 адамға дейін кеміді. Бұл Аббевилл шағын қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі.

Тарих

Мыңдаған жылдар бойы Луизиананың су жолдары бойында жергілікті халықтар тұрған. Олар өзендерден мол аң аулап, балық аулаған. Тарихи тұста бұл аймақта Аттакапа және Читимаша тайпалары мекен еткен. 1860-шы жылдардың басында, еуропалық американдық қаланың негізін қалаушы Жан-Пьер Гейдан (алғашқыда "Гюдон" деп жазылған), қазіргі Гейданнан шығысқа қарай 30 шақырым жерде орналасқан Луизиана штатының Эббивилл қаласында тұрған. Атакапалар мен бұрынғы американдық индей тайпалары сияқты, ол да бұл жерге бұғы, үйрек, қаз, фазан, каше-каше (жақ шыбық), папабот және басқа да аң аулауға жиі келген. Бұл аймақ аңшылардың жұмағы болған. 1884 жылы Жан-Пьер және Франсуа Гейдан ағайындылары жер өлшеушілердің "теңіз батпағы, егіншілікке жарамсыз" деп сипаттаған қырық мың акр (160 км²) жерді акрға он екі жарым центтен сатып алған. 1896 жылға қарай, олардың сатып алған жерінің бір бөлігі "Гейдан жайылымы" деп аталған. Халқы 250-ге жеткенде, ол ауыл ретінде тіркелген. Жан-Пьер Гейдан қаланың ресми негізін қалаушысы деп есептелген, өйткені ол сол кезде ағасының жеріне ие болған. 1902 жылы елді мекен Гейдан қаласына айналған. Көптеген тұрғындар су жолдары бойында күріш өсірумен айналысқан, бұл аймақтың ең маңызды тауарлық өнімі болған. Күріш фермерлері үшін темір жолдың маңызды екенін түсінген Гейдан, Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолын Луизиана штатының Мидленд қаласынан тармақ желісін салуға ынталандыру үшін жер учаскесін және кең өткізу құқығын сыйлаған. Одан кейін ол алғашқы жер учаскелерін сатуға ұсынған. Штаттың басқа бөліктерінен және елдің басқа аймақтарынан қоныс аударушылар келе бастаған. Луизиана штатындағы алғашқы суару сорғысы жақын маңдағы Примо Лэндингте салынған. Бұл мыңдаған акр күріш егістігін суаруға мүмкіндік берген. Сорғының арқасында аймақ күріш өндірушісі ретінде дамыған. 19 ғасырдың соңында фермерлер итальяндық иммигранттарды жұмысшы ретінде тартқан, бірақ олар тез арада шаруалар рөлінен бас тарқан. Кейбіреулері Луизиананың шағын қалаларында азық-түлік дүкендері, шаштараздар және тігіншілер сияқты жергілікті кәсіпорындарды ашқан. Қаланың негізін қалаушы Жан-Пьер Гейдан өзінің Сент-Беннет плантациясында, қауымнан оңтүстікке қарай екі шақырым жерде тұрған. 1894 жылы плантация үйі қаладағы алғашқы мектепке жайғастырылған, онда 10 оқушы оқыған. Гейдан қаласы көптеген қауіп-қатерлерге тап болған. 1901, 1903, 1910 және 1927 жылдары болған өрттер көптеген зиян келтірген. Ең ауыр трагедия – 1940 жылғы су тасқыны болған. 1940 жылдың тамызында рекордтық жаңбырлардың салдарынан бүкіл қала су астында қалған. Жергілікті тұрғындар осы апатты әлі күнге дейін жақсы есінде сақтайды. Аймақ Мексика шығанағынан орташа есеппен 9 фут биіктікте орналасқан, тегіс жазық болғандықтан, су тасқыны жиі болған. Биіктігі 5-12 фут аралығында ауыспайды. Бұл аймақтың бәрі бір кезде батпақ жер болған, қазір ылғалды жерлер деп аталады, және жақын орналасқан Мерменто өзенінің суларының тасқынына ұшырайды. Бұл аймақ сол жағдайларда өсіп, маусымдық су тасқыны кезінде көп су сіңіре алатын ағаштар мен бұталарға толы болған. 1901 жылдан бастап суды бұру және суару мақсатында дамытушылар заманауи каналдар жүйесін құрған, бірақ олар ылғалды жерлердің табиғи процестеріне кедергі келтірген. Қала мен күріш өсірудің дамуы ылғалды жерлердің су тасқынын сіңіру қабілетін одан әрі төмендеткен, сондай-ақ су тасқыны қаупі бар тұрғын үйлер мен кәсіпорындардың салынған аумағын жасаған.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 0,9 шаршы миль (2 км²) құрайды, барлығы құрлық.

Климат

Бұл аймақтың климаты ыстық, ылғалды жаздармен және көбінесе жұмсақ немесе салқын қыстармен сипатталады. Көппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша, Гейдан ылғалды субтропиктік климатқа ие, климат карталарында ол "Cfa" деп белгіленеді.

Демография

2020 жылғы мәлімет бойынша Гейдан қаласының нәсілдік құрамы: Ақ (испандық емес) – 965 адам (82,83%), Афроамерикалық (испандық емес) – 157 адам (13,48%), Басқа/аралас – 20 адам (1,72%), Испандық немесе Латиноамерикандық – 23 адам (1,97%).
2020 жылғы АҚШ санағы бойынша қалада 1,165 адам, 518 үй шаруашылығы және 333 отбасы тұрады. 2000 жылғы АҚШ санағы бойынша қалада 1,598 адам, 644 үй шаруашылығы және 416 отбасы тұратын. Халық тығыздығы құрады. 724 тұрғын үй бірлігі болды, орташа тығыздығы құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 86,61% ақ, 12,83% афроамерикалық, 0,13% жергілікті американдықтар, 0,31% басқа нәсілдер және 0,13% екі немесе одан көп нәсілдер. Кез келген нәсілдегі испандық немесе латиноамерикандықтар халықтың 1,25% -ын құрады. 644 үй шаруашылығы бар, олардың 31,2% -ы 18 жасқа толмаған балаларымен бірге тұрады, 46,3% -ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 15,1% -ы күйеуі жоқ әйел үй иесі, ал 35,4% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 31,1% жеке адамдардан тұрады, ал 15,5% -ы 65 жастан асқан жалғыз басты адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа көлемі 2,38 адам, ал отбасының орташа көлемі 2,99 адам. Қала тұрғындарының 25,0% -ы 18 жасқа толмағандар, 10,0% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 23,5% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 20,7% -ы 45-64 жас аралығындағылар, 20,8% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жасы 39 жас. Әрбір 100 әйелге 82,6 еркек тиесілі. 18 жастан асқан 100 әйелге 76,4 еркек тиесілі. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 22,165 доллар, ал отбасының орташа табысы 32,039 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 25,682 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 13,500 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы табысы 13,738 долларды құрады. Отбасылардың 16,1% -ы және халықтың 21,0% -ы кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 26,6% -ы және 65 жастан асқандардың 21,9% -ы.

Қанат фестивалі

Қалада жыл сайынғы Ұсақ үйрек фестивалі өтеді, ол Еңбек күніне дейінгі апта соңында ұйымдастырылады. Ол ресми түрде Американың Ұсақ үйрек астанасы деп танылған. Луизиана штатындағы үйрек және қаз дауысын шығару чемпионаты фестивальмен бірге өткізіледі.