Кіріспе
Метадеректерді сақтауға арналған орталық орын – метадеректер тіркелімі, ұйымда метадеректер анықтамалары бақыланатын тәсілмен сақталып, күтілетін орталық орны. Метадеректер қоймасы – метадеректер сақталатын деректер базасы. Тіркелім байланысты метадеректер түрлерімен қарым-қатынастарды да қосады. Метадеректер қозғалтқышы белгілі бір сала ішінде қолданылатын деректер мен метадеректер (деректер туралы деректер) туралы ақпаратты жинап, сақтап, талдайды.
A metadata registry is a central location in an organization where metadata definitions are stored and maintained in a controlled method. A metadata repository is the database where metadata is stored. The registry also adds relationships with related metadata types. A metadata engine collects, stores and analyzes information about data and metadata (data about data) in use within a domain.
Халықаралық стандарттар
Метадеректер тізілімі стандарттары деп аталатын екі халықаралық стандарт бар: ISO/IEC 11179 және ISO 15000 3. Кейбіреулер ISO/IEC 11179 және ISO 15000 3 бір-бірімен алмастырылатын немесе кем дегенде бір жағынан ұқсас деп санайды. Мысалы: "ISO 11179 моделі ebXML RIM (реестрлік ақпарат моделі) құрамына енгендігі қызықты, сондықтан ол ISO 11179 тұжырымдамалық моделінің "реестрлік" бөлігімен функционалдық жағынан көптеген ұқсастықтарға ие". Дегенмен, бұл дұрыс емес. ebRIM v2.0 (2001 жылғы 5 желтоқсан) спецификациясының жобалау мақсаттарында бастапқыда: "OASIS [OAS] және ISO 11179 [ISO] реестрлік модельдерінде атқарылған жұмысты мүмкіндігінше пайдалану" делінгенімен, ebRIM v3.0 (2005 жылғы 2 мамыр) нұсқасында ISO/IOEC 11179 стандартына жасалған барлық сілтемелер 78 беттік құжаттың 76-шы бетіндегі ақпараттық сілтемелерге дейін қысқартылды. Кейбір команда мүшелері ebXML RIM деректер моделінде ISO/IEC 11179 стандартының негізгі құрауыштары болып табылатын "ұсақ бөлшектердегі артефакттарды" сақтауға орын жоқ екенін мойындады, бірақ команданың нақты және түпкілікті мәлімдемесін 2009 жылға дейін табу мүмкін болмады.
"Of interest is that the ISO 11179 model was one of the inputs to the ebXML RIM (registry information model) and so has much functional equivalence to the "registry" region of the ISO 11179 conceptual model." This is however incorrect. Although the specification ebRIM v2.0 (5 December 2001) says at the beginning in its Design Objectives: "Leverage as much as possible the work done in the OASIS [OAS] and the ISO 11179 [ISO] Registry models"
by the time of ebRIM v3.0 (2 May 2005) all reference to ISO/IOEC 11179 is reduced to a mention under informative references on page 76 of 78. It was recognised by some team members that the ebXML RIM data model had no place to store "fine grained artifacts" ie. the data elements which are at the heart of ISO/IEC 11179, but not until 2009 can an explicit and definitive statement from the team be found.
ISO/IEC 11179 стандарты бойынша
ISO/IEC 11179 «дәстүрлі» метадеректерге қатысты екенін айтады: «Біз ISO/IEC 11179 стандартында қолданылған терминді, оның дәстүрлі қолданылысындағы деректерді сипаттаумен шектейміз». Алғашқыда стандарт өзін «дерек элементі» тіркелімі деп атады. Ол дерек элементтерін сипаттайды: «дерек элементтері – деректің негізгі бірліктері» және «дерек элементтерінің өзі әртүрлі деректерді қамтиды, оларға әріптер, кескіндер, дыбыстар және т.б. жатады». Сондай-ақ, ол тіркелімді мысалмен түсіндіреді: «Бұл үкіметтердің автокөліктерді есепке алу үшін ұстап тұратын тіркелімдеріне ұқсас. Әрбір автокөліктің сипаттамасы тіркелімге енгізіледі, бірақ автокөліктің өзі тіркелмейді».
Метадеректер тізілімінің рөлдері
Метадеректер тізілімін ұйымның дерек архитекторы немесе дерек үлгілеу тобы жиі құрып, басқарады. Дерек элементтері көбінесе дерек сақтаушыларына немесе дерек сақтау топтарына тапсырылады, олар жеке дерек элементтерін қауіпсіз жүйе арқылы күтіп ұстауға жауапты.
Метадеректер элементінің жұмыс ағыны
Метадеректер тізілімдері әдетте дерек элементтерін ұсыну, мақұлдау және жариялау процесін ресімдейді. Әр дерек элементі деректерді басқару тобынан қабылданып, жарияланбас бұрын қаралуы керек. Жарияланғаннан кейін өзгертулерді бақылау процедуралары қолданылуы тиіс.
Метадеректерде жүруге, іздеуге және жариялауға
Метадеректер тізілімдері көбінесе ірі және күрделі құрылымдар болып табылады, сондықтан оларға навигация, визуализация және іздеу құралдары қажет. Иерархиялық көріс құралдарын пайдалану метадеректер тізілімі жүйесінің маңызды бөлігі болып табылады. Метадеректерді жариялау – дерек элементтерінің анықтамалары мен құрылымдарын адамдар мен басқа жүйелерге қолжетімді етуден тұрады.