Кіріспе

Метадеректерді сақтауға арналған орталық орын – метадеректер тіркелімі, ұйымда метадеректер анықтамалары бақыланатын тәсілмен сақталып, күтілетін орталық орны. Метадеректер қоймасы – метадеректер сақталатын деректер базасы. Тіркелім байланысты метадеректер түрлерімен қарым-қатынастарды да қосады. Метадеректер қозғалтқышы белгілі бір сала ішінде қолданылатын деректер мен метадеректер (деректер туралы деректер) туралы ақпаратты жинап, сақтап, талдайды.

Халықаралық стандарттар

Метадеректер тізілімі стандарттары деп аталатын екі халықаралық стандарт бар: ISO/IEC 11179 және ISO 15000 3. Кейбіреулер ISO/IEC 11179 және ISO 15000 3 бір-бірімен алмастырылатын немесе кем дегенде бір жағынан ұқсас деп санайды. Мысалы: "ISO 11179 моделі ebXML RIM (реестрлік ақпарат моделі) құрамына енгендігі қызықты, сондықтан ол ISO 11179 тұжырымдамалық моделінің "реестрлік" бөлігімен функционалдық жағынан көптеген ұқсастықтарға ие". Дегенмен, бұл дұрыс емес. ebRIM v2.0 (2001 жылғы 5 желтоқсан) спецификациясының жобалау мақсаттарында бастапқыда: "OASIS [OAS] және ISO 11179 [ISO] реестрлік модельдерінде атқарылған жұмысты мүмкіндігінше пайдалану" делінгенімен, ebRIM v3.0 (2005 жылғы 2 мамыр) нұсқасында ISO/IOEC 11179 стандартына жасалған барлық сілтемелер 78 беттік құжаттың 76-шы бетіндегі ақпараттық сілтемелерге дейін қысқартылды. Кейбір команда мүшелері ebXML RIM деректер моделінде ISO/IEC 11179 стандартының негізгі құрауыштары болып табылатын "ұсақ бөлшектердегі артефакттарды" сақтауға орын жоқ екенін мойындады, бірақ команданың нақты және түпкілікті мәлімдемесін 2009 жылға дейін табу мүмкін болмады.

ISO/IEC 11179 стандарты бойынша

ISO/IEC 11179 «дәстүрлі» метадеректерге қатысты екенін айтады: «Біз ISO/IEC 11179 стандартында қолданылған терминді, оның дәстүрлі қолданылысындағы деректерді сипаттаумен шектейміз». Алғашқыда стандарт өзін «дерек элементі» тіркелімі деп атады. Ол дерек элементтерін сипаттайды: «дерек элементтері – деректің негізгі бірліктері» және «дерек элементтерінің өзі әртүрлі деректерді қамтиды, оларға әріптер, кескіндер, дыбыстар және т.б. жатады». Сондай-ақ, ол тіркелімді мысалмен түсіндіреді: «Бұл үкіметтердің автокөліктерді есепке алу үшін ұстап тұратын тіркелімдеріне ұқсас. Әрбір автокөліктің сипаттамасы тіркелімге енгізіледі, бірақ автокөліктің өзі тіркелмейді».

Метадеректер тізілімінің рөлдері

Метадеректер тізілімін ұйымның дерек архитекторы немесе дерек үлгілеу тобы жиі құрып, басқарады. Дерек элементтері көбінесе дерек сақтаушыларына немесе дерек сақтау топтарына тапсырылады, олар жеке дерек элементтерін қауіпсіз жүйе арқылы күтіп ұстауға жауапты.

Метадеректер элементінің жұмыс ағыны

Метадеректер тізілімдері әдетте дерек элементтерін ұсыну, мақұлдау және жариялау процесін ресімдейді. Әр дерек элементі деректерді басқару тобынан қабылданып, жарияланбас бұрын қаралуы керек. Жарияланғаннан кейін өзгертулерді бақылау процедуралары қолданылуы тиіс.

Метадеректерде жүруге, іздеуге және жариялауға

Метадеректер тізілімдері көбінесе ірі және күрделі құрылымдар болып табылады, сондықтан оларға навигация, визуализация және іздеу құралдары қажет. Иерархиялық көріс құралдарын пайдалану метадеректер тізілімі жүйесінің маңызды бөлігі болып табылады. Метадеректерді жариялау – дерек элементтерінің анықтамалары мен құрылымдарын адамдар мен басқа жүйелерге қолжетімді етуден тұрады.