Кіріспе
Американдық баскетболшы Джейсон Чандлер Уильямс (18 қараша 1975 жылы туған) – 1998 жылдан 2011 жылға дейін он екі маусым бойы Ұлттық баскетбол қауымдастығында (NBA) ойнаған американдық бұрынғы кәсіби баскетболшы. 2006 жылы Уильямс Майами Хит командасының негізгі ойыншысы ретінде НБА чемпионатын жеңіп алды, ол оның алғашқы және жалғыз жеңісі болды. Оған "Ақ шоколад" деген лақап ат қойылған. Батыс Вирджиния штатында туып өскен Уильямс Маршалл университеті мен Флорида университетінде колледж баскетбол ойнады. Сакраменто Кингс командасы оны 1998 жылғы НБА драфтының бірінші таңдауында таңдады. Мансабында ол Мемфис Гризлиз, Майами Хит және Орландо Мэджик командаларында да ойнады. 2007 жылы Хит клубы Уильямсты барлық уақыттағы ең үздік 25 ойыншысының қатарына қосты.
Jason Chandler Williams (born November 18, 1975) is an American former professional basketball player who was a point guard in the National Basketball Association (NBA) for twelve seasons from 1998 to 2011. In 2006, Williams won his first and only NBA championship as the starting point guard for the Miami Heat. He was given the nickname "White Chocolate." A native of West Virginia, Williams played college basketball for Marshall University and the University of Florida. The Sacramento Kings selected him in the first round of the 1998 NBA draft. He also played for the Memphis Grizzlies, Miami Heat, and Orlando Magic throughout his career. The Heat named Williams one of their top 25 players of all time in 2007.
Алғашқы жылдар
Уильямс Батыс Вирджиния штатының Белл қаласында дүниеге келген. Ол Дупонт қаласындағы Дупонт орта мектебінде оқыды (кейін Риверсайд орта мектебіне біріктірілді), онда 1994 жылы Дупонт Пантерс командасы үшін баскетбол ойнады және финалда Мартинсбургтан жеңілгенге дейін мектеп командасын штаты бойыншағы чемпионатқа жеткізді. Ол Дупонт командасының тарихында 1000 ұпай мен 500 нәтижелі пас берген жалғыз ойыншы болды. USA Today 1994 жылы Уильямсты Батыс Вирджиния штатының үздік ойыншысы деп таныды. Профутбол даңқы залының шабуылшысы Рэнди Мосс Уильямстың орта мектептегі баскетбол командаласы болған.
Колледж мансабы
Уильямс бастапқыда Провиденс колледжінде баскетбол ойнауға міндеттенген, бірақ Провиденстің жаттықтырушысы Рик Барнс Клемсонға кеткеннен кейін, оның орнына Маршалл университетіне баруды таңдады. Маршаллда ол 1994-1996 жылдары жаттықтырушы Билли Донованның Маршалл Тундеринг Херд ерлер баскетбол командасы үшін ойнады. Бірінші маусымын тоқтатқаннан кейін, 1995-1996 жылғы бірінші курсында ол орташа есеппен ойын басында 13,4 ұпай және 6,4 нәтижелі пас берді. 1996 жылдың жазында Маршаллдың жаттықтырушысы Билли Донован Флорида университетінің бас жаттықтырушы лауазымын қабылдағанда, Уильямс Донованды Флоридаға көшіп, оның соңынан еруді шешті. NCAA трансферлік ережесі бойынша 1996-1997 жылғы маусымды өткізбегеннен кейін, ол 1997-1998 жылғы маусымда Флорида Гейторс ерлер баскетбол командасының негізгі ойыншысы болды және 1997 жылдың 3 желтоқсанында Дукеснеге қарсы өткен ойында 17 нәтижелі паспен Флорида Гейторс командасының бір ойындағы рекордтық көрсеткішін орнатты. Жиырма ойын ішінде ол орташа есеппен 17,1 ұпай, 6,7 нәтижелі пас және 2,8 тоғытты, сондай-ақ Гейторсты Кентъкидің Лексингтон қаласында Кентъки Уайлдкэтс командасын 86-78 есебімен жеңіске жеткізді. Алайда, 1998 жылдың ақпан айында Флорида университеті оны марихуана қолданғаны үшін маусымның қалған бөлігіне шеттетуге мәжбүр етті, бұрын осы бұзушылық үшін екі рет шеттетілген болатын.
Сакраменто Кингз (1998-2001)
Флорида университетінен шеттетілгеннен кейін Уильямс өзін НБА драфтына қатыстыруға шешім қабылдады. 1998 жылғы НБА драфтында оны Сакраменто Кингз командасы жетінші нөмірмен таңдады. Жаңа маусымында Уильямс, Крис Уэббер, Владе Дивац және Пея Стояковичтан тұратын Кингз командасы плей-оффқа таласушыға айналды. Сол жылы Уильямстың 55 нөмірлі жерсесі барлық НБА ойыншыларының арасында ең көп сатылған бес жерсеге кірді. 2000 жылдың 20 шілдесінде Уильямс НБА-ның есірткіге қарсы бағдарламасы бойынша емделу талаптарын орындамағаны үшін 2000–01 жылғы НБА маусымының алғашқы бес ойынына қатысудан шеттетілді. НБА есірткіге қарсы бағдарламаны бұзу фактілерін жарияламайды. 2001 жылдың 28 ақпанында Уильямс Голден Стэйт Уорриорс командасының маусымдық билет иесі Майкл Чингке және Окленд Аренадағы Уорриорс ойыны кезінде Чингтің жанында отырған бірнеше азиялық американдықтарға расистік сөздер айқайлаған деген айып тағылды. Чингтің НБА комиссары Дэвид Стернге жіберген хатында, Уильямс ойынның бірінші жартысының ортасында Чинг пен оның серіктерінен келген сындарға жауап ретінде осылай әрекет еткені айтылды. НБА соңында Уильямсқа жанкүйерлерге дөрекі сөздер айтқаны үшін 15 000 доллар айыппұл салды. Nike Уильямстың осы әрекеттеріне байланысты оның қатысуымен жоспарланған жарнамалық кампанияны өзгертуге шешім қабылдады. Уильямс оқиға үшін кешірім сұрады.
Мемфис Гризлиздер (2001-2005)
2001 жылға қарай «Кингс» командасы Уильямстың мінез-құлқы оған тигізетін зиян пайдадан артық екеніне көз жеткізді. Сонымен қатар, бас менеджер Джефф Петри Уильямстың толыққанды ойыншыға айналмағанына алаңдады. Осыны ескере отырып, «Кингс» Уильямс пен Ник Андерсонды «Ванкувер Гризлис» командасына Майк Бибби мен Брент Прайске айырбастады. Саудадан бірнеше апта өткен соң команда Мемфиске (Теннесси штаты) көшті. 2002 жылы «Гризлис» командасының бас менеджері Джерри Уэст зейнеткерлікке кеткен Хьюби Браунды жаттықтырушы қызметіне шақырды. Браунның алғашқы маусымында команда 28 жеңіс алып, клуб тарихындағы рекордтық көрсеткішке қол жеткізді. 2005 жылы «Мемфис» командасы «Финикс Санс» командасынан НБА плей-оффында жеңілгеннен кейін Уильямстың «Commercial Appeal» газетінің тілшісі Джефф Калкинспен жанжалдасқаны хабарланды. Көзі куә болғандардың айтуынша, Уильямс Калкинстің құлағына айқайлап, қаламын тартып алған. Калкинс бұрын Уильямстың: «Мен бақыттымын. Үйге барып, балаларым мен әйелімді көріп, мен жақсымын. Бұлардың бәрі маған екінші деңгейдегі нәрсе» деген сөзін келтірген болатын. Калкинс «Гризлис» командасының салғырт ойынын сынап, Уильямстың баскетболда жеңіске ұмтылмағанын айтқан. Уильямс 2005 жылғы 4 мамырда болған оқиға үшін 10 000 доллар айыппұл төледі. Уильямс бұл цитаталардың контекстен тыс алынғанын, әсіресе «Гризлис» командасы жеңілгеніне қарамастан, ол серияда керемет ойын көрсеткеннен кейін мәлімдеді.
Чемпионат маусымы (2005-2006)
2005 жылдың 2 тамызында Уильямс және оның командаласы Джеймс Пози лига тарихындағы ең ірі ауысудың бір бөлігі болды, олар шутинг гард Эдди Джонсқа алмастырылып, «Майами Хит» командасына өтті. Уильямс 2005–06 маусымында «Хит» командасының негізгі ойыншысы болды, тізе жарақаты салдарынан барлығы 59 ойынға қатысты, бірақ бір ойындағы уақыт бойынша Дуэйн Уэйдтан кейін екінші орында тұрды. Ол Майами үшін орташа есеппен 12,3 ұпай жинаған үшінші ойыншы болды, бір ойындағы ассисттер саны бойынша Уэйдтан кейін 4,9 көрсеткішті тіркеді және маусымда 100-ден астам үш ұпайлық допты соққан командадағы үш ойыншының бірі болды. Плей-оффта оның көрсеткіштері тұрақты маусымға қарағанда төмен болды, бірақ постмаусымда ол 11 рет қос таңбалы ұпай жинады, оның ішінде Шығыс финалының 6-ойынында «Детройт Пистонс» командасына қарсы 11 реттен 10 сәтті доп лақтыру арқылы 21 ұпай жинады. «Майами» сол ойында «Детройтты» жеңіп, «Даллас Маверикс» командасынан жеңіске жетіп, Уильямсқа оның алғашқы және жалғыз титулын сыйлады.
Сапаның төмендеуі (2006-2008 жж.)
2006–07 маусымда Уильямс 61 ойынға қатысты, оның 55-ін бастады. Орташа есеппен 10,9 ұпай және 5,3 нәтижелі пас берді, бұл оның мансабындағы 11,7 ұпай және 6,5 нәтижелі пас көрсеткіштерінен төмен болды. Плей-офф кезеңінде оның ойыны күрт нашарлап, әр ойынға орташа есеппен 5,8 ұпай және 3,5 нәтижелі пас берді. Оның қиындықтары "Хит" командасының плей-оффтың бірінші турында "Буллз" командасынан 0:4 есебімен жеңілуіне себеп болды. 2007–08 маусымда Уильямс 67 ойын өткізіп, әр ойынға орташа есеппен 8,7 ұпай және 4,6 нәтижелі пас берді. Ол алаңнан 41,5%, еркін лақтырудан 86,3% және үш ұпайлық сызықтан 35,3% тиянақтылықпен ойнады. Наурыз айында "Орландоға" қарсы өткен ойында 34 ұпай жинап, бес үш ұпайлық лақтыру жасады. Ол екі рет "қос-қос" көрсеткішке жетті: бірі "Феникске" қарсы, екіншісі "Баксқа" қарсы; екеуі де 21 ұпай және 10 нәтижелі пас көрсетті.
Орландо Мэгжик (2009-2011)
2008 жылдың жазында Уильямс «Лос-Анджелес Клиперс» командасымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. Бірақ 2008 жылдың 26 қыркүйегінде Уильямс 10 жылдық карьерадан кейін денсаулығына байланысты NBA-дан зейнеткерлікке шыққандығын хабарлады. 2009 жылдың ақпан айында Уильямс NBA-ға оралуға ниеттенгенін мәлімдеді. 2009 жылдың 19 тамызында Уильямс «Орландо Мэджик» клубымен келісімшарт жасасты. Бұл келісім Уильямсты Майамидегі бұрынғы бапшысы Стэн Ван Гандимен қайта қостырды, ол команданы осы ойыншыны трансферлеуге ықпал етті. Орландо қаласы, ол колледжге оқыған Гейнсвилл қаласының оңтүстігінде орналасқан. Уильямс сол жылы «Мэджик» сапындағы барлық 82 ойынға қатысты, соның ішінде Джамир Нельсон жарақат алғанда 18 ойынды бастады. Ол сондай-ақ, команданың 14 плей-офф ойынының барлығында өнер көрсетті, «Мэджик» Шығыс конференциясының финалына дейін жетті, бірақ онда 6 ойыннан кейін «Бостон Селтикс» клубына есе жіберді. Уильямс 2010 жылдың 3 тамызында командамен келісімшартты жаңартты. 29 қыркүйекте тізесіне артроскопиялық операция жасады, дегенмен маусымның ашылу ойынына 28 қазанда қатыса алды. Жарақатынан кейін Уильямс Нельсон және жаңадан келген Крис Духон мен Гилберт Аренастың артынан «Мэджик» командасының негізгі құрамына іліге алмады. 2011 жылдың 26 қаңтарында команда оны босатып жіберді.
Мемфиске оралу (2011)
2011 жылдың 7 ақпанында Уильямс «Мемфис Гризлиз» командасымен екі жылдық келісімшартқа қол қойды, бұл оның бұрынғы командасына оралуы болды, онда ол барлық кездесулер бойынша нәтижелі пас берушілердің арасында көшбасшы болған (бірақ қазір Майк Конли одан озды). Маусымның қалған бөлігіне толық кепілдік берілді, ал келісімшарттың екінші жылына ойыншыға таңдау құқығы берілді. 2011 жылдың 18 сәуірінде Уильямс NBA-дан екінші рет зейнеткерлікке шығатынын ресми түрде жариялады.
BIG3 мансабы
2017 жылдың 1 ақпанында Уильямс BIG3 атты 3x3 баскетбол лигасының «3 Headed Monsters» командасында, бұрынғы командаласы Рашард Льюиспен бірге ойнайтыны жарияланды. Алғашқы ойынында тізесін жарақаттап, BIG3 маусымының қалған бөлігіне қатыса алмады.
Ойыншы профилі
Карьерасының басында Уильямс ерекше "көше" стилімен ойнап көзге түсті. Ол керемет пас беруі мен таңғажайып нәтижелі пасстары үшін SportsCenter бағдарламасында жиі көрсетілді. Ол үнемі артқа, көз алдында жасырып және алаңның ортасынан пас беру сияқты тәуекелді әрекеттер жасап, көбінесе сәтті аяқтады. Интернеттегі көптеген қолданушылар жасаған бейне сайттарында Уильямстың ең жарқын сәттеріне арналған көптеген "үй жасаған" видеороликтер бар. Ол сонымен қатар, көрермендерді қызықтыратын үш ұпайлық тамаша лақтыруларымен де танымал болды. Ойынға қатысты тәуекелдердің арқасында, кейде допты көп жоғалтатын: екінші және төртінші жылдарында ойын барысында 3,5-тен астам допты жоғалтқан. Оның ойын стилі кейбір маңызды сәттерде оны алаңнан уақытша шығаруға себеп болды. Мысалы, 2000 жылғы НБА плей-оффында Лос-Анджелес Лейкерс командасына қарсы өткен бес ойынның төртеуінде төртінші ширек бөлігінің көп бөлігінде отырып күтті. Мемфис және Майами командаларында ойнаған жылдарында ол өзінің әсем ойын стилін баяулатты және НБА-да допты жоғалту көрсеткішіне қарағанда нәтижелі пас беру көрсеткіші жоғары болды. Өзінің мансабының барлық кезеңінде Уильямс нәтижелі пас беруімен және шығармашылығымен танымал болды. 2000 жылы NBA All Star Weekend аясында өткен Rookie Challenge кезінде қарсы шабуылда Уильямс қарсыластарына көз алдында жасырып, артқа қарай пас беріп, Раф ЛаФренцке толық жылдамдықпен шынтақтан пас жіберді. "Мен мұны сіздердің маған осылай ойнауды қайта-қайта сұрамауыңыз үшін жасадым", - деді Уильямс.
Есімдік
Уильямстың лақап аты "Ақ шоколад" еді. Бұл лақапты Уильямстың жаңадан келген жылында Сакраменто Кингс командасының медиа байланыс жұмыскері Стефани Шепард таратқан. "Мен бұл есімді оның ойын стиліне байланысты қойдым", - деді Шепард. "Оның өте әдемі әрі тартымды ойыны бар. Оның допты қалай қолданатыны мен үшін керемет. Бұл маған Чикагоға барғандағы мектеп ауласындағы көшедегі баскетболды еске түсіреді".
Жеке өмір
НБА-дағы жетістіктеріне қарамастан, Уильямс көпшілік назарынан шетте қалып, қарапайым өмір салтын ұстанды және уақытын отбасымен өткізді. Уильямс Флорида университетінің түлегі, «Флорида Гейторс» жеңіл атлетика командасының бұрынғы мүшесі және All American найза тастаушысы Деника Кистиге үйленді. Уильямс пен оның әйелінің үш баласы бар; ол НБА профилінде отбасын өзінің «ең бағалы мүлігі» деп атады. Уильямстың денесінде бірнеше татуировка бар, оның ішінде оң қолында пантера, сол қолында айдаһар (ол 2007-08 маусымда жаңартылды), ал кеудесінде көз бейнесі салынған, ол: «Сол себепті мен жақсы пас беремін, менің үшінші көзім бар» деді. 2000-01 маусымда оның қолына баскетбол ұстаған қасқыр және аяқ-қол саусақтарына «WHITEBOY» деген жазу татуировкаланды. Сондай-ақ, оның екі қолының алдында балаларының есімдері жазылған.
Әлеуметтік және қайырымдылық қызмет
2003 жылы Уильямс «Мемфис Гризлиз» командасында ойнаған кезде, UT Medical Group-тың докторы Боб Уоллеспен бірлесіп, бас-бет сүйектерінің деформациясымен күресіп жатқан балаларға көмек көрсету мақсатында «We Will Foundation» қайырымдылық қорын құрды. Уильямс Мемфис, Теннесси штатында ойнаған кезінде «Сент-Джуд» балалар ауруханасына жиі баратын. «Мен бұл жерге келгеннен кейін көп ұзамай-ақ баруды бастадым», – деді балалармен бірге болуды ұнататынын әрқашан айтатын Уильямс. «Мүмкіндігім болған сайын оларды көріп тұрамын, олардың шаттыққа толы жүздерін көру өте қуаныш береді!»