Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сиуна – Никарагуадағы қала деңгейіндегі әкімшілік муниципалитет. Ол Солтүстік Кариб автономиялық аймағында (RACN) ел астанасы Манагуадан шамамен солтүстік-шығысқа қарай және жағалау қаласы және аймақтық орталығы Пуэрто-Кабезастан батысқа қарай орналасқан. Сиуна – қаланың да, муниципалитеттің де атауы. Сиуна муниципалитетіне 204 ауылдық қауымдастық және 20 шағын аудан кіреді. Көптегені Эй өзенінің су жиналатын алабында алтын кенін өндіруге көмек көрсету үшін құрылған, нәтижесінде 1930 жылдардың ортасынан бастап халық саны тез өсті.
Siuna is a county sized administrative municipality in Nicaragua, located approximately northeast of the capital city of Managua and west of the coastal city and regional capital Puerto Cabezas in the North Caribbean Autonomous Region (RACN). Siuna is the name of the city as well as the municipality. The municipality of Siuna contains 204 rural communities and 20 neighborhoods. Most were settled in support of gold mining along the Ei River drainage basin, leading to rapid population growth from the mid 1930s.
Демография
Сиуна муниципалитетінің халқы туралы мәліметтер әртүрлі дереккөздерде әрқалай келтіріледі және 97 308 мен 100 770 адам аралығында құрайды. Халықтың 22 пайызы, яғни шамамен 22 856 адам Сиуна қаласында тұрады, ал халықтың 78 пайызынан астамы, 81 229 адам, 200-ден астам ауылдық елді мекендерде тұрады. Бұл жерде 20 шағын аудан бар, олардың бастапқы атаулары кен өндіру кезінде сол жерде тұрған халыққа байланысты қойылған, мысалы, "Москитаун" (мискито тайпасының адамдары тұрған жер) және "Джамайкатаун" (креолдар тұрған жер). Бұл атаулар жиі қолданылса да, қазіргі таңда барлық аудандардың испан тіліндегі атаулары бар. Халықтың 99,7 пайызы – метистер, 0,2 пайызы – майанга тайпасының өкілдері, 0,07 пайызы – мискито тайпасының өкілдері және 0,01 пайызы – креолдар.
The population of the Siuna municipality varies by information resource and ranges between 97,308 and 100,770 people. 22% of the population, or some 22,856 people, live in the city of Siuna, while approximately 78% of the population, 81,229 people, live in the over 200 rural communities. There are 20 neighborhoods that originally had names based on the population that lived there during the mining, such as "Moskitown" (where the Miskitos lived) and "Jamaicatown" (where the Creoles lived). Although these names are commonly used, today all neighborhoods have Spanish names. The population is 99.7% Mestizo, .2% Mayangna, .07% Miskito, and .01% Creole.
Тарих
Сиуна қаласында 1936 жылдан 1968 жылға дейін жұмыс істеген La Luz Mining компаниясы орналасқан. Осы жылдар аралығында алтын кеніште жұмыс істеу үшін елдің басқа аймақтарынан, соның ішінде жағалаудан және жергілікті халықтардан адамдар көшіп келді. 1968 жылы гидроэлектр стансасының зақымдануына байланысты кен жабылды. Қазіргі таңда кен орнын Calibre Mining компаниясы меншіктеп отыр, бірақ ол қолданыста емес. Тау-кен үшбұрышындағы жалғыз жұмыс істеп тұрған кен – Бонанзада, ол HEMCO арқылы басқарылады. HEMCO сондай-ақ, Норвегиялық текті NORTEAK тегін өсіретін компания арқылы Хавьер Чаморро орман шаруашылығы жобасы аясында Сиунада да жұмыс істеп жатыр.
The town of Siuna was the site of La Luz Mining company, which was active from 1936 to 1968. There was migration from other areas of the country to work in the gold mine during those years, including people from the coast and indigenous groups. The mine was shut down in 1968 due to damage of the hydroelectric plant. Currently, Calibre Mining owns the mine, but it is inactive. The only producing mine in the mining triangle is in Bonanza, and operated through HEMCO. HEMCO is also active in Siuna through the Javier Chamorro Forestry Project working through Norwegian teak grower NORTEAK.
Мемлекеттік мекемелер
Сиунада келесі мемлекеттік мекемелер жұмыс істейді: MINSA, MARENA, INTA, INAFOR және RACCN үшін SILAIS кеңсесі.
The following government institutions are present and working in Siuna: MINSA, MARENA, INTA, INAFOR, and as well as the SILAIS office for the RACCN.
Білім
Сиунада екі университет бар, олар курстар ұсынады. URACCAN (Universidad de las Regiones Autónomas de la Costa Caribe Nicaragüense) агроорман шаруашылығы және жергілікті даму мамандықтарын ұсынады. Мартин Лютер университеті медбикелік мамандығын ұсынады. MINED басқаратын орта мектеп, сондай-ақ приход басқаратын орта/бастауыш мектеп бар.
There are two universities that offer courses in Siuna. The URACCAN (Universidad de las Regiones Autónomas de la Costa Caribe Nicaragüense) which offer majors in Agro Forestry and Local Development. The Martin Luther University offers a Nursing degree. There is a secondary school run through MINED as well as a secondary/primary school run through the parish.
Экономика
Бүгінде халықтың көп бөлігі фермерлер, өйткені аймақтық алтын кенін өндіру тоқтатылды. Қызмет көрсету бизнесі мен білім беру мекемелері қаладағы жұмыс орындарын толықтырады. Басты егістер – бұршақ және жүгері. Соңғы жылдары какао өндірісіне басымдық беріліп, қосымша табыс көзі ретінде қарастырылуда. Cacao RAAN ұйымы аймақтағы какао және шоколад өндірумен айналысатын бірнеше кооперативпен жұмыс істейді.
The majority of the population today are farmers after the closing of the regional gold mining operations. Service businesses and the educational institutions round out the town's employment. The primary crops are beans and corn. There is a greater focus in recent years on cacao production as alternative income. The organization Cacao RAAN works with a number of cooperatives in the region focused on cacao and chocolate production.
Қоғамдық байланыстар
"Бриджс то комьюнити" әлеуметтік даму мен тәжірибелік оқуға бағытталған қоғамдық ұйым, Сиунада кеңсесі бар және Роза Гранде мен Фонсека қауымдарында белсенді жұмыс істейді. "Бриджс то комьюнити" жергілікті қауымдастықтармен білім беру, денсаулық сақтау және экономикалық даму салаларындағы жобалар бойынша жұмыс жасайды. Білім беру саласында "Бриджс то комьюнити" Роза Гранде қауымымен бірлесіп кітапхана салды, қазір онда 400-ден астам оқушы әдебиетпен танысып, зерттеулер жүргізіп, оқуға мүмкіндік алады. Денсаулық сақтау саласында "Бриджс то комьюнити" соңғы кезде Фонсека қауымымен бірге мектеп пен шіркеуге қоса 30 үйді қамтитын сумен жабдықтау жобасын іске асырды. "Бриджс то комьюнити" сондай-ақ МИНСА ауруханасында құдық қазып, су тарату жүйесін жөндеу жұмыстарын жүргізуде, ауруханада сумен үздірілмей жабдықталуын қамтамасыз етуде. Қазір "Бриджс то комьюнити", МИНСА, АҚШ-тағы медициналық оқу орындары және жергілікті денсаулық сақтау басшылары аймақта үлгілі денсаулық сақтау клиникасын құру бойынша бірлескен жобаны талқылауда. "Бриджс то комьюнити" ұйымының ерекшелігі – ол тек қолдау сұраған қауымдастықтармен ғана жұмыс істейді және қауымдастықтың қажеттіліктеріне сай жобаларды іске асыруға көмектеседі. Бұл тәсіл жобаларды салумен ғана шектеліп қоймай, сонымен қатар тәжірибелік оқу және ой-толғаныс арқылы адамдар мен мәдениеттер арасындағы алмасуға да бағытталған. 2013 жылы "Бриджс то комьюнити" Тадазна қауымында жұмысын бастайды.
The NGO, Bridges to Community, focused on community development and service learning, has an office in Siuna and actively works in two communities, Rosa Grande and Fonseca. Bridges to Community works with the local communities in projects focused on education, health, and economic development. In the area of education, Bridges to Community has most recently built with the community of Rosa Grande a library where now over 400 students in the area go to access literature, research, and study. In the area of health, Bridges to Community has worked most recently with the community of Fonseca in building a water project to benefit 30 houses in addition to the school and chapel. Bridges to Community is also working in digging a well and repairing the distribution system at the MINSA hospital to ensure constant water access in the hospital. Currently in discussion is a joint project involving Bridges to Community, MINSA, US based Medical Schools, and local health leaders in building and creating a model health care clinic in the region. Bridges to Community's approach is unique in that the NGO only works in communities that solicit the NGO's support and works with the community on projects that the community wants. In addition the approach focuses not only on construction of projects but of exchange between people and cultures through service learning and reflection. In 2013 Bridges to Community will begin work in the community of Tadazna.
Көлік және туризм
Сиуна әуежайына Avianca Nicaragua (La Costeña) авиакомпаниясы қызмет көрсетеді. Қалаға Манагуа – Пуэрто-Кабесас тас жолымен немесе Матагальпа – Васлала – Сиуна жолымен Васлала арқылы автобуспен жетуге болады. Манагуадан Сиунаға дейін Пуэрто-Кабесас тас жолы арқылы Рио-Бланкодан өтетін автобус 12 сағатқа созылады. Сиуна Васлаладан шамамен 6 сағаттық автобус сапарында орналасқан. Қала ішінде таксилер мен жергілікті автобус жүйесі тұрғындарға көлік қызметін ұсынады.
Siuna Airport is served by Avianca Nicaragua (La Costeña). The town may be reached by bus on the Managua Puerto Cabezas Highway or through Waslala on the Matagalpa Waslala Siuna road. The bus from Managua to Siuna takes 12 hours through Rio Blanco on the Puerto Cabezas road. Siuna is located from Waslala and takes about 6 hours by bus. In town taxis as well as a local bus system provide transportation to the public.