Кіріспе

2005–2008 DC Comics Суперменмен бірге мини-сериал

All Star Superman – DC Comics баспасынан шыққан, Суперменге арналған он екі саны бар американдық комикс сериясы. Сериал 2005 жылдың қарашасынан 2008 жылдың қазанына дейін жарық көрді. Сериалды Грант Моррисон жазды, Фрэнк Квители суреттеді және Джейми Грант цифрлық түспен өңдеді. Сериал Күннің күшін артық пайдаланудан денсаулығы нашарлап, өліміне айналған Суперменнің көптеген батырлық істерін (Суперменнің он екі еңбегі) жасауын және өлімге бет қадағанда әлеммен келісуге тырысуын көрсетеді. Серияның бастауы Моррисонның "уақыттан тыс" Супермен туралы әңгіме айту ниетімен байланысты, ол Суперменнің өмірбаяндық әңгімесі емес және классикалық сюжетке сәйкес келмейді. Моррисон бастапқыда Супермен кейіпкерін "Супермен қазір" деп атауды жоспарлаған, бірақ бұл ұсыныс қабылданбағаннан кейін, DC вице-президенті Дэн ДиДио олармен байланысқанға дейін Супермен туралы ештеңе жазбауға шешім қабылдады. "Супермен қазір" жоспарындағы кейбір идеялар кейіннен All Star Superman сериясында қолданылды. Бұл серия 2005 жылы DC All Star таңбасымен шығарылған екінші серия болды, алғашқысы – All Star Batman & Robin, Boy Wonder. Бұл сериялар DC-нің маңызды комикс авторларына DC Universe үздіксіздігімен шектелмей, осы кейіпкерлерді көрсететін әңгімелер айтуға мүмкіндік беру мақсатында жасалды. All Star Superman эмоционалдық сюжеті, кейіпкерлерді сомдауы, жазу стилі және көркемдік шешімдері үшін сыншылардың жоғары бағасын алды.

Жариялану тарихы

Грант Моррисонның осы серияны жазудағы көзқарасы – оқуды мүмкіндігінше жалпыға қолжетімді ету болды. Ол «шығу тарихын қайта жазуға немесе классикалық сюжеттерді талдауға» мүдделі емес екенін, керісінше «толыққанды жаңару, қайта құру және жаңарту» жасағысы келетінін айтты. Алайда, жаңа оқырмандар үшін «жаңа және өзекті» жаңарту жасаудың орнына, Моррисон «Суперменнің «уақыттан тыс» комикстерін жинақтауды» жоспарлаған. Бұл идеяның бастауы «Суперменнің жаңа бейнесі», яғни «Супермен қазір» жобасында жатыр. Моррисон мен редактор Дэн Расплер Сан-Диего комикс конвенциясынан тыс жерде кейіпкерге жаңаша көзқарас іздеп, Суперменге ұқсас киінген адаммен «шамандық» кездесуге түскен. Осы кездесу шығармашылық процесті серпілтті және алғашқы комикстің мұқабасына түрткіс болды. Моррисон сұхбатында былай деді: Ол бір тізесін бүгіп, иегін қолына тіреп отырды. Ол толығымен бос, тыныш көрінді, мен кенеттен Суперменнің осылай отыратынын түсіндім. Ол көкірегін қабартпайды немесе батырша поза алмайды, ол толығымен салқынқанды болады. Егер сізге ешнәрсе зиян келтіре алмайтын болса, тыныш болуға болады. Супермен сияқты адам суыққа қарсы тұруға немесе соққыдан қалқып алуға мұқтаж болмайды. Ол толығымен бос, көңілді болады. Суперменнің бұлт үстінде демалып, бізді бақылап отырған бейнесін елестетіп, мен қонақүйімдегі бөлмеме асығып барып, дәптерімді ондаған жазбалар мен суреттермен толтырдым. Осы кездесуден туған идеялар 1998 жылы Моррисон, Марк Миллар, Марк Уэйд және Том Пейер тарапынан жетілдіріліп, DC компаниясына ұсынылды. Олар кейіпкердің 15 жылдық жаңару циклын, алдыңғысы Джон Бернның «Болаттан жасалған адам» романын ескеріп, жаңа тәсіл ұсынды: Біз ұсынып отырған Суперменнің жаңаруы алдыңғы авторлардың жұмысын жоққа шығару тенденциясына қарсы. Қазіргі комикстерде жиі кездесетін «космикалық нөлге оралудан» гөрі, біздің жаңа Супермен әдісіміз – барлық бұрынғы кезеңдердің ең жақсыларын синтездеуге жасалған адал әрекет. Біздің мақсатымыз – Суперменнің әр түрлі интерпретацияларын құрметтеу және 21 ғасырдағы жаңа «Болаттан жасалған адамды» қайта ойлап табу үшін ішкі сюжеттік логиканы бастапқы нүкте ретінде пайдалану. «Космикалық нөлге оралу» идеясы «қоса алу және басып өту» саясатымен ауыстырылды. Біздің мақсатымыз – Суперменді ең ұлы супергерой ретінде бұрынғы мәртебесіне қайтару. Бастапқыда жасыл жарық берілгенімен, кейіннен жобадан бас тартылды және Моррисон «Суперменмен одан әрі жұмыс істеуді күтпегенін» айтты. Бірақ мүмкіндік «Жаңа Х-мен» сериясын аяқтаған кезде келді. Серияның соңына қарай, жазушы Грант Моррисон бірнеше жеке комикстерді жоспарлады, олар түпнұсқа сериядан тәуелсіз, Алтын ғасыр Суперменіне, «Супер ұлдар» командасына, Супермен отрядына, 853-ші ғасыр Суперменіне және Супермен әулетіне құрмет көрсетуі немесе оларға арналуы керек еді. Баспагер Дэн ДиДио бұл комикстерді шығару жоспары жоқ екенін мәлімдеді. Кейін Моррисон 2011 жылы «Action Comics» комиксінің жаңаруына қатысып, онда Алтын ғасыр Супермені туралы өз идеяларын пайдаланды.

Сюжет

Супермен доктор Лео Квинтумды және оның P.R.O.J.E.C.T. командасын Күнге зерттеу миссиясынан құтқарады, оны Лекс Лютор қашықтан саботаждайды және өзінің биоэлектрлік аурасын шығару қабілетіне ие болады. Лютор бұл оқиғаны Суперменнің жасушаларын күн сәулесімен толықтыру үшін ұйымдастырды, бұл оның күшін күшейтеді, бірақ сонымен бірге оны өлтіреді, ал Квинтум оған бір жыл ғана қалғанын айтады. Кларк Кент жазған Daily Planet мақаласы жарияланғаннан кейін Лютор тұтқындалады, ал Супермен өзінің жақын арадағы өлімін жұртшылықтан жасыруға шешім қабылдайды. Дегенмен, Супермен өзінің кім екенін Лоис Лейнге ашып, қалған уақытын онымен өткізеді. Лоис бастапқыда бұған сенгісі келмейді, бірақ Супермен оны жалғыздық қамалында туған күніне шақырып, тойлап береді. Суперменнің күдікті мінез-құлқы және судан шығарылған, қайта жаңартылған Титаниктегі ауадағы химиялық зат Лоис-та параноя тудырады, ол кездейсоқ түрде Суперменге криптонит лазерімен шабуыл жасайды, бірақ оның жаңа қабілеттерінің арқасында зардап көрмейді. Супермен оны тыныштатып, өзінің туған күніне дайындап жатқан сыйлығын ашады: оның ДНК-сының сұйытылған түрі, ол оған 24 сағатқа барлық супер күштерін береді, сондай-ақ костюм-леотард. "Супержанна" деген атпен ол Суперменге қосылып, Метрополисте Самсон, Атлас және Ультра Сфинкс қатысқан монстрлардың шабуылын тоқтатады. Супермен Самсон мен Атластың жолын кесіп, олар Лоиспен бірге оқиғаға толы күнді өткізеді, ол оның күштері жоғалып, айда оны сүйісіп, ұйықтап қалады. Супермен оны үйге қайтарады. Темірқасық арада Лютор адамзатқа қарсы қылмыстар жасағаны үшін сотталып, өлім жазасына кесіледі. Кларк Лютормен Стрикер аралында сұхбаттасады. Кларк өзінің кім екенін жасыра алған Паразитпен болған қақтығыстан кейін, Лютор Кларкты журналист ретінде құрметтейтінін және қашуға ниеттенбейтінін айтады, өйткені ол Суперменді өлтіру арманын орындады. Өліміне жақындаған Супермен "Суперменнің он екі еңбегін" орындайды – адамдар мен криптондарға маңызды көмек көрсететін түрлі тапсырмалар, сондай-ақ өсиетнамасын жасайды. Темірқасық аман қалып, Лютордың Лоис үшін жасаған формуласына ұқсас формуланы қолданғаннан кейін жазадан қашып, Күнді бұрмалап, көк түске айналдыратын жасанды жұлдыз Соларис көмегімен Метрополисті жоя бастайды. Супермен Соларисті жеңгеннен кейін Кларк Daily Planet-ке мақаласын тапсыруға оралады, бірақ өліп құлайды. Қызметкерлер оны құтқаруға тырысқанда, Супермен өзінің туған планетасы Криптонда оянады және әкесі Жор Эльмен кездеседі, ол Суперменнің денесі күн радио санасына айналып жатқанын айтады. Ол оған таңдау ұсынады: өлген күйінде қалу немесе Люторды жеңу үшін жеткілікті уақытқа қайта тірілу. Кларк оянады, Лютормен бетпе-бет келіп, оған гравитациялық қарумен оқ атып, оның күштерін тез сарқылуға алып келеді. Оның күштері әлсірегенде, Лютор Суперменнің Жер туралы көрінісін көріп, Супермен оны нокаутқа түсірмей тұрып жылайды. Супермен Лоиске өзінің мәңгілік махаббатын білдіріп, оны сүйісіп, күн санасына айналып, Күнді жөндеуге кіріседі. Бір жыл өткен соң Лоис Суперменге арналған ескерткішке қарап, Джиммиге Супермен Күн үшін жасанды жүрек жасаса қайта оралады деп сенетінін айтады. Супермен, енді күннің бір бөлігі, Күннің ішінде өмір сүріп, оның тірі қалуын қамтамасыз ететін механизмдерді күзетеді. Темірқасық Квинтум жаңа P.R.O.J.E.C.T. ашады және Суперменнің таңбасы бейнеленген есіктің алдында тұрып, оның әдеттегі "S" әрпі "2" санымен ауыстырылған.

Сатылымдар

Бірінші саны 2005 жылғы қарашада жарық көрді және сатуда сәтті болды, сол кезеңдегі ең жақсы 300 комикстер тізімінде екінші орынға ие болды, ал ең көп сатылған комикс – Infinite Crisis #2 болды. Екінші саны 2006 жылғы қаңтардағы ең жақсы 300 комикстер тізімінде де екінші орынға ие болды, алдын ала тапсырыспен 124 328 дана сатылды; сол айда Infinite Crisis #4 ең көп сатылған комикс атанды. Серияның соңғы саны 2008 жылғы қазан айында жарық көргеннен кейін аяқталды.

Сыни жауап

Джереми Эстес, PopMatters журналының алғашқы рецензенты, серияның бірінші санына шолу жасағанда Супермен кейіпкерін жаңарудың қиындығын атап өтті. All Star континюитігі жазушы Грант Моррисонға жазуда көбірек еркіндік берді. Фрэнк Квителидің суреті «жаңа және заманауи» деп мақталады, сонымен қатар «әлемде танымал классикалық батырды еске түсіреді». Жазу кезінде тек бірінші саны жарық көргендіктен, Эстес оқиғаның бағытына қатысты нақты пікір білдіре алмады, шығармашылық команда «ұсыныс беретін әңгіме құрған, бірақ олар Мемфиске соңғы пойызға отыра ма, әлде Вегастың батысқа қарай жолына түсе ме, уақыт көрсетеді» деп атап өтті. Николас Лабарр Sequart үшін жазған мақаласында All Star Superman «басты кейіпкердің дерлік шексіз күшін басқа Супермен оқиғаларына қарағанда сенімді пайдаланады» деп мәлімдеді. Ол осы серияны Моррисонның басқа жұмыстарымен салыстырды. PopImage-тен Эд Мэтьюс алғашқы алты санды қамтитын бірінші жинақталған комикс жинағына шолу жасап, шығармашылық команданы мақтап, суретті «Фрэнк Квителидің ең әдемі жұмысы» деп атады. Мэтьюс Грант Моррисонды да бөліп көрсетіп, оның сериясы Супермен мифологиясын «кейіпкердің бай тарихынан кейбір бөліктерді оқшаулау арқылы, ескі түсініктерді жаңартуға жеткілікті түрде толықтырады» деді. Ол жинақталған басылымдардың 1-томын ұсынды және «All Star Superman хитке айналды» деді. The First Post газетінен Дэнни Грейдон 1-томға жазған шолуында Грант Моррисонның жазуын «ондаған жылдардағы «Болат адам» туралы ең қызықты ойын-сауық» және «көркемдігін тамашалауға болатын нюансты сурет» деп сипаттады. Time журналының Лева Гроссманы 2007 жылғы ең жақсы 10 графикалық роман тізімінде осы туынды үшінші орынға қойды. Ол сюжетті мақтап, кейіпкердің күші мен моральдық қасиеттері оны жазуды қиын жасайтынын атап өтті. IGN сайтының топ 25 Супермен оқиғалары тізімінде All Star Superman бірінші орынды иеленді, оны «Суперменнің барлық құндылықтарына деген махаббат пен құрметпен құрылған той» деп сипаттады. Поп-мәдениетке шолу жасайтын Comic Book Girl 19 серияны мақтап, Грант Моррисон Суперменді «эмоционалды интеллектісі жоғары, ойлы» және «икемді» ретінде бейнелегенін айтты.

Марапаттар

All Star Superman 2006 жылы "Ең үздік жаңа серия" сыйлығын, сондай-ақ 2007 және 2009 жылдары "Ең үздік жалғасып келе жатқан серия" сыйлығын жеңіп алды. 2008 жылы "Үздік суретші" және "Үздік жеке дарақ" Harvey сыйлықтарына ие болды. 2006 жылы "Ең ұнаған жаңа комикс кітабы" және "Ең ұнаған комикс мұқабасы" (бірінші саны үшін) Eagle сыйлықтарын, ал 2007 жылы "Ең ұнаған америкалық түсті комикс кітабы" Eagle сыйлығын жеңіп алды.

Басқа медиада

All Star Superman, DC Universe Animated Original Movies сериясындағы фильм, Грант Моррисон мен Фрэнк Квители комиксіне сәйкес жасалған. Оның сценарийін Дуэйн МакДаффи жазды, режиссерлік жұмысын Сэм Лю жүзеге асырды. Фильм 2011 жылдың 22 ақпанында шықты. Басты рөлдерде: Джеймс Дентон – Супермен, Кристина Хендрикс – Лоис Лейн, Энтони ЛаПаглиа – Лекс Лютор, Эдвард Аснер – Перри Уайт, Оба Бабатунде – судья, Стивен Блум – Атлас, Линда Карделлини – Настальтия "Настя" Лютор, Фрэнсис Конрой – Марта Кент, Алексис Денисоф – доктор Лео Квинтум, Майкл Гоф – Паразит, Мэтью Грей Габлер – Джимми Олсен, Финола Хьюз – Лило, Кевин Майкл Ричардсон – Стив Ломбард және Арнольд Вослоу – Бар Эл. 2013 жылғы "Аттан жасалған адам" фильмінде Джор-Эльдің (Рассел Кроу) комикстен дерлік сөзбе-сөз алынған монологы бар. 2017 жылғы Arrowverse кроссовері "Жердегі X дағдарысы" All Star Superman комиксінен бірнеше элементтерді еркін пайдаланады; нацистік Суперқыз Суперменнің комикстегідей жағдайға тап болады, ал оның жасушалары күн сәулесімен артық жүктелгені айтылады. Оған бұл туралы сұрағанда ол: «Икар сияқты, мен де күнге тым жақын ұштым», – дейді, бұл комикстің оқиғаларына тікелей сілтеме жасайды.