Кіріспе
Linux операциялық жүйесін пайдалану үшін Linux-ты қолдана бастаған ұйымдар Linux-ты қолдану - Linux компьютерлік операциялық жүйелерін (ОЖ) үй шаруашылықтары, коммерциялық емес ұйымдар, бизнес және үкіметтер қабылдауы. Көптеген факторлар Linux жүйелерін дәстүрлі үстел пайдаланушылар мен серверлік жүйелердің операторлары, соның ішінде бағдарламалық қамтамасыз ету шығындарын азайту, желі қауіпсіздігін арттыру және ашық бастапқы философиялық қағидаларды қолдау сияқты көптеген факторлар нәтижесінде кеңейтілген. Соңғы жылдары бірнеше үкіметтер әр түрлі деңгейдегі мемлекеттік компьютерлерді меншік бағдарламалық қамтамасыз ету режимдерінен Linux-қа ауыстыратын саясатты қабылдады. 2010 жылдың тамызында Forrester Research компаниясының бас сарапшысы Джеффри Хаммонд "Linux негізгі қабылдаудың алшақтығын кесіп өтті" деп мәлімдеді. Бұл мәлімдеме 2000 жылдардың соңындағы дағдарыс кезінде Linux-қа ауысқан көптеген кәсіпорындармен расталды. 2009 жылдың үшінші тоқсанында аяқталған компаниялар арасында жүргізілген сауалнамада 48% компания ашық кодты операциялық жүйелерді пайдаланатыны айтылған. Linux Foundation Linux ядросы, Linux OS дистрибутивтері және осыған байланысты тақырыптарға қатысты жарияланымдарды үнемі шығарады. Осындай басылымдардың бірі "Linux қабылдау үрдісі: Кәсіпорынның соңғы пайдаланушыларын зерттеу" тіркелу кезінде тегін қол жетімді. Дәстүрлі түрде Linux қолдануы термині "десктоптық" компьютерлер үшін жасалған Linux ОС қолдануды білдіреді, бастапқы мақсатта пайдаланылады (немесе серверлерде қолдану, бұл негізінен ОС-тың бірдей түрі). Бұл форманың персоналды компьютерлерде қолданылуы әлі де салыстырмалы түрде төмен, ал Android операциялық жүйесінің қолданылуы өте жоғары. Linux қабылдау термині, көбінесе Linux ядросын пайдаланатын ChromeOS сияқты операциялық жүйелерді немесе басқа да пайдалануларды елемеді (бірақ басқа ортақ ештеңе жоқ, тіпті Linux атауы да қолданылмайды; Android ең танымал нұсқасы болса да, шын мәнінде әлемдегі ең танымал операциялық жүйе).
Linux adoption is the adoption of Linux computer operating systems (OS) by households, nonprofit organizations, businesses, and governments. Many factors have resulted in the expanded use of Linux systems by traditional desktop users as well as operators of server systems, including the desire to minimize software costs, increase network security and support for open source philosophical principles. In recent years several governments, at various levels, have enacted policies shifting state owned computers to Linux from proprietary software regimes. In August 2010, Jeffrey Hammond, principal analyst at Forrester Research, declared, "Linux has crossed the chasm to mainstream adoption," a statement attested by the large number of enterprises that had transitioned to Linux during the late 2000s recession. In a company survey completed in the third quarter of 2009, 48% of surveyed companies reported using an open source operating system. The Linux Foundation regularly releases publications regarding the Linux kernel, Linux OS distributions, and related themes. One such publication, "Linux Adoption Trends: A Survey of Enterprise End Users," is freely available upon registration. Traditionally, the term Linux adoption refers to adoption of a Linux OS made for "desktop" computers, the original intended use (or adoption on servers, that is essentially the same form of OS). Adoption of that form on personal computers is still low relatively, while adoption of the Android operating system is very high. The term Linux adoption, often overlooks that operating system or other uses such as in ChromeOS that also use the Linux kernel (but have almost nothing else in common, not even the name – Linux – usually applied; while Android is the most popular variant – in fact the most popular operating system in the world).
Linux қолданушылары
Дәстүрлі веб-қызметтерден тыс жерде Linux көптеген ірі Интернет қасиеттерін (мысалы, Google, Amazon, Facebook, eBay, Twitter немесе Yahoo! ),
Графикалық пайдаланушы интерфейсі бар аппараттық платформалар
Linux үстел компьютерлерінде, серверлерде және суперкомпьютерлерде, сондай-ақ көптеген құрылғыларда қолданылады.
Бала асырап алуға кедергілер
Linux-ты қолданудың ең үлкен кедергісі - бұл бірнеше үстел компьютерлерінің зауытта шығарылуы. А. Ю. Сиу 2006 жылы адамдардың көпшілігі Windows-ты тек компьютерлер Windows-пен алдын ала орнатылғандықтан пайдаланады деп мәлімдеді; олар оны таңдаған жоқ. Linux нарыққа енуі әлдеқайда төмен, өйткені көп жағдайда пайдаланушылар оны өздері орнатуы керек, бұл көптеген компьютер пайдаланушыларының мүмкіндіктерінен тыс міндет: "Көптеген пайдаланушылар Windows қалпына келтіру CD-дерін тіпті қолданбайды, Windows-ты нөлден орнатуды айтпағанда. Неге олар өз компьютерлеріне бейтаныс операциялық жүйені орнатады?" Linux бастапқыда үстел жүйесі ретінде ойластырылғанмен, бұл оның гүлденбеген жалғыз нарық болды. Ол Linux-тың үстел базарында елеулі орын алуына кедергі келтіретін негізгі себеп - орташа үстел пайдаланушы операциялық жүйені орнатуға құмар екендігі, сондықтан өндірушілерді Linux алдын ала орнатылған компьютерлерді сатуға мәжбүр ету - үстел базарында Linux-тың көзқарасын жүзеге асыру үшін жетіспейтін бөлік. Ол Chromebook-тар Linux негізделген ChromeOS-пен бірге жеткізіліп, осындай ауысудың негізгі бұрылыс нүктесін қамтамасыз ете алатынын, Android-тің Linux-тың мобильді кеңістікте таралуына мүмкіндік бергенін қосты. 2007 жылы openSUSE-де жүргізілген сауалнамада респонденттердің 69,5%-ы Linux операциялық жүйесімен қатар Microsoft Windows операциялық жүйесін қос жүктегенін айтты. 2007 жылдың басында Precursor Advisors компаниясының сарапшысы Билл Уайман "Microsoft-тың жұмыс үстеліндегі инфрақұрылымына әлі де сенімді балама жоқ" деп атап өтті. Қолданбаларды қолдау, перифериялық қолдаудың сапасы және соңғы пайдаланушыларды қолдау бір кездері үстел Linux-ты қабылдауға ең үлкен кедергі ретінде қарастырылды. 2006 жылы The Linux Foundation жүргізген сауалнамаға сәйкес, бұл факторлар сол кезде респонденттердің 56%, 49% және 33% үшін "негізгі кедергі" ретінде қарастырылды.
Нетбуктар
2008 жылы Gartner сарапшылары Linux-пен Netbook сияқты ұялы құрылғылар Microsoft-тың Windows-тың операциялық жүйе провайдері ретінде үстемдігін жоя алады деп болжады, өйткені netbook тұжырымдамасы OS-ге бейтарапты қосымшаларға бағытталған. 2008 жылға дейін нетбук нарығында Linux-пен жұмыс істейтін құрылғылар басым болды; бұл 2009 жылы Windows XP нұсқасы ретінде қол жетімді болғаннан кейін өзгерді. Оның бір себебі - көптеген клиенттер Linux желісімен жұмыс істейтін нетбуктерді қайтарды, өйткені олар әлі де Windows сияқты ортаны күтті, бірақ нетбуктың көрінісі: веб-серфинг және веб-қосымша құрылғысы.
Ұсақ клиенттер
2011 жылы Google Chromebook-ты Linux негізделген ChromeOS-ті іске асыратын нәзік клиент ретінде таныстырды, ол веб-қосымшаларды және қашықтан жұмыс үстелін Windows, Mac OS X, дәстүрлі Linux дистрибутивтері немесе ChromeOS-ті іске асыратын басқа компьютерлерге Chrome Remote Desktop арқылы пайдалануға мүмкіндік береді. 2012 жылы Google және Samsung Chromebox-тың алғашқы нұсқасын ұсынды, бұл Chromebook-қа тең келетін шағын форма факторлы үстел. 2013 жылға қарай Chromebook-тар АҚШ-тың 300 долларға жетпейтін ноутбук нарығының 20-25%-ын иеленді.
Мобильді құрылғылар
Ескерту: "Мобильді құрылғылар" термині есептеу контекстінде ұялы телефондар мен планшеттерді білдіреді; , бұл терминге ұялы компьютерлер кірмейді, олар әрқашан мобильді болу үшін жасалған. Linux-қа негізделген және ашық кодты Android ең танымал мобильді платформа болып табылады. 2013 жылдың екінші тоқсанында әлемде сатылатын смартфондардың 79,3%-ы Android-пен жұмыс істеді. Android планшеттері де бар.
Линукс негізделген мобильді операциялық жүйелер
Firefox OS - қазір тоқтатылған Linux негізделген басқа ашық кодты мобильді операциялық жүйе. Nokia бұрын Linux нұсқасын (мысалы, Nokia N900) пайдаланатын кейбір телефондарды шығарған, бірақ 2013 жылы Nokia телефондарын Microsoft сатып алған.
Графикалық пайдаланушы интерфейсі бар басқа да кіріктірілген жүйелер
Смартфондар біртіндеп осы құрылғыларды алмастырып жатыр, бірақ олар әлі де бар. Мысал ретінде портативті медиа ойнатқыштарды қарастырайық. OEM-нің кейбір тұрақ-жарақ құралдары Linux-қа негізделген. Rockbox - бұл толықтай тегін және ашық бастапқы кодты жоба. Көліктегі инфо-ойын-сауық жабдықтары әдетте панельге немесе қосымша дисплейлерге салынған дисплейді қамтиды. GENIVI Альянсы, қазір COVESA (Connected Vehicle Systems Alliance) деп аталады, IVI-ді іске қосу үшін Linux негізделген ашық платформада жұмыс істейді. Ол қозғалтқышты басқару блогының кейбір мәндеріне интерфейс болуы мүмкін, бірақ ол мүлдем бөлек жүйе. IVI үшін Tizen-дің арнайы нұсқасы болады, ол смартфондар үшін Tizen-ден бірнеше жағынан өзгеше.
Графикалық пайдаланушы интерфейсі жоқ кіріктірілген жүйелер
Linux жиі әр түрлі бір немесе көп мақсатты компьютерлік құрылғыларда және кіріктірілген жүйелерде қолданылады. Клиенттің үй-жайларындағы жабдықтар - бұл әдеттегі графикалық пайдаланушы интерфейсі жоқ, кіріктірілген құрылғылар тобы. Кейбіреулері Secure Shell арқылы немесе жеңіл веб-серверлік бағдарламалық жасақтамада жұмыс істейтін веб-базалық пайдаланушы интерфейсі арқылы қашықтан басқарылады. OEM-нің негізгі бағдарламалық жасақтамасының көпшілігі Linux ядросына және басқа да еркін және ашық бастапқы бағдарламалық жасақтамаларға негізделген, мысалы Das U Boot және Busybox. Сонымен қатар, OpenWrt сияқты бірнеше қоғамдық жобалар бар. Шағын масштабтағы желіге қосылған жад құрылғылары да негізінен Linux-пен жұмыс істейді.
Серверлер
Linux Интернет серверлер нарығында танымал болды, әсіресе LAMP бағдарламалық жасақтамасы арқасында. 2008 жылдың қыркүйегінде Стив Балмер (Microsoft компаниясының бас директоры) серверлердің 60% -ы Linux-ты, ал 40% -ы Windows Server-ты орындайды деп мәлімдеді. IDC-нің 2013 жылдың екінші тоқсанын қамтитын есебіне сәйкес, Linux бүкіл әлемдегі серверлік кірістің 23,2%-ын құрады, бірақ бұл Linux және Linux емес серверлер арасындағы ықтимал баға айырмашылығын өтейтін болса да. 2014 жылдың мамыр айында W3Techs бағалауы бойынша, ең үздік 10 миллион веб-сайттың 67,5% (Alexa бойынша) Unix-тің қандай да бір түрін қолданады, ал Linux-ты Unix-ті қолданатын барлық веб-сайттардың кемінде 57,2% қолданады.
LDAP серверлері
LDAP серверлерінің әртүрлі еркін қолданатын іске асырылуы бар.
Маршрутизаторлар
Linux үшін қол жетімді тегін маршруттау бағдарламалық жасақтамасына BIRD, B. А.Т.М.А.Н., FRRouting, Quagga және XORP. Клиенттің үй-жайларындағы жабдықта, дербес компьютерде немесе серверлік аппараттарда, негізгі Linux ядросы немесе бейімделген жоғары оңтайландырылған Linux ядросы маршруттауды аппараттық шинаның өткізу жылдамдығымен шектейтін жылдамдықпен орындауға қабілетті.
Суперкомпьютерлер
Linux - бұл суперкомпьютерлер арасындағы ең танымал операциялық жүйе, себебі еркін және ашық бастапқы кодты бағдарламалық жасақтаманың артықшылықтары мен артықшылықтары, мысалы, жоғары өнімділік, икемділік, жылдамдық және төменгі шығындар. 2008 жылдың қараша айында әлемдегі ең үздік 500 суперкомпьютерде Linux-тың үлесі 87,8 пайызды құрады. 2018 жылдың маусым айынан бастап TOP500 тізіміндегі әрбір компьютер Linux нұсқасын орындады. 2010 жылдың қаңтар айында Қытай ғылым академиясының құрамына кіретін Loongson компаниясының Loongson компаниясының CPU-ларының бас архитекторы Вэйу Ху жаңа Dawning 6000 суперкомпьютерінде қытайлық Loongson процессорлары қолданылатынын және Linux операциялық жүйесі ретінде жұмыс істейтінін растады. Ұйымның ең соңғы суперкомпьютері, 2008 жылы алғаш рет іске қосылған Dawning 5000a, AMD чиптерін қолданды және Windows HPC Server 2008 жүкті.
2008 жыл
Dell компаниясы Канада мен Латын Америкасына Ubuntu-ға негізделген компьютерлерді жеткізуді бастайтынын мәлімдеді. Dell компаниясы Қытайда Ubuntu алдын ала орнатылған жүйелерді жеткізуді бастады. Acer Linux-қа негізделген Acer Aspire One-ді шығарды. 2008 жылдың маусым айында Тамил Наду штатындағы студенттерге арналған компьютерлерді сатып алушы Тамил Надудың Электроника корпорациясы (ELCOT) Майкрософт өзінің монополиялық позициясын пайдалану үшін Windows компаниясын Microsoft Office-пен бірге сатуға тырысқаннан кейін Linux-ты жеткізуге толықтай көшуді шешті. ELCOT бұл ұсыныстан бас тартып, "бұл топтама тұтынушыны қатты қанаумен аяқталуы мүмкін" деп мәлімдеді. 2008 жылдың тамызында IBM Microsoft Vista-ға қатысты нарықтың көңілін қалдырды, Red Hat, Novell және Canonical компанияларымен "Microsoft free" жеке компьютерлерін IBM бағдарламалық жасақтамасымен, соның ішінде Lotus Notes және Lotus Symphony бағдарламаларымен ұсыну үшін жаңа серіктестік келісімін жариялады.
2009 жыл
2009 жылдың қаңтар айында "Нью-Йорк таймс" газетінде: "Бүгінгі таңда Ubuntu-ны 10 миллионнан астам адам қолданады деп есептейміз". 2009 жылдың ортасында Asus өзінің Windows-пен жақсы деген науқанының бөлігі ретінде Linux-ты ұсынуды тоқтатты, ол үшін олар қатты сынға ұшырады. Компания басқа нетбук өндірушілерінің бәсекелестігі оларды тек Windows XP-ді ұсынуға итермелегенін мәлімдеді. 2010 жылдың мамыр айында Computerworld колумнист Стивен J. Воган Николс "Менің ойымша, шын себеп - Microsoft Asus-қа Linux-тан бас тартуға қысым жасады. ASUS сайтында "ASUS Windows 7 ұсынылады" деген жарлық көрінеді. Бұл маңызды емес, өйткені Windows 7 жақсы операциялық жүйе болса да, Windows 7 нетбуктерде өте нашар жұмыс істейді". 2009 жылдың мамырында Fedora әзірлеушісі Jef Spaleta жаңартуларды жүктеудің IP-адрестері мен Smolt ерікті пайдаланушы аппараттық тіркеу қызметінен алынған статистика негізінде 16 миллион Fedora жүйесі қолданыста екенін болжады. Fedora орнатылған базасының басқа Linux дистрибутивтерімен қаншалықты үйлесімді екенін бағалауға тырысу жасалмады (бір жүйеге көптеген дистрибутивтерді орнатушы энтузиастар). 2009 жылдың маусым айында ZDNet "Бүкіл әлемде Ubuntu-ның 13 миллион белсенді пайдаланушысы бар, олардың саны басқа дистрибутивтердегіден жылдам өсіп келеді" деп хабарлады.
2010 жыл
2010 жылдың сәуірінде Canonical Ltd OEM вице-президенті Крис Кенион Ubuntu-ның 12 миллион пайдаланушысы бар деп есептеді. 2010 жылдың маусым айында Квебек Жоғарғы сотының судьясы Денис Жак провинциялық үкімет 2006 жылдың күзінен бастап 800 мемлекеттік жұмыс станциясын Microsoft Windows Vista және Office 2007 бағдарламаларына көшіру үшін 720 000 CAD жұмсап, "қатаң және құжатталған іздеу" жүргізбей, заң бұзғанын шешті. Заң бойынша, 25 000 CAD-тан асатын шығындар үшін баламаларды іздеу талап етілді. Сот ісі Savoir Faire Linux, Монреальдегі шағын компания, Linux бағдарламалық жасақтамаларын үкіметтің ескі Windows XP орнына сатып алуға үміттенген. Сот Microsoft бағдарламалық жасақтамасы таңдалды деген үкіметтің пікірін жоққа шығарды, өйткені қызметкерлер Windows-пен таныс және басқа операциялық жүйеге ауысу қымбатқа түсетін еді. 2010 жылдың қазан айында статистика компаниясы смартфондар (және планшеттер) үшін Google-дің Linux нұсқасы Android жаңа сатып алушылар арасында ең танымал операциялық жүйеге айналды деп мәлімдеді.
2012 жыл
2012 жылдың қарашасында Top500. 2012 жылдың қараша айындағы тізімде барлық үздік 10 суперкомпьютер Linux дистрибутивін өз операциялық жүйесі ретінде қолданады.
2013 жыл
2013 жылдың ақпан айында Dice және Linux Foundation Linux дағдылары жұмыс берушілер арасында жоғары сұранысқа ие екенін көрсеткен сауалнаманы шығарды. Valve видео ойындар консольдары үшін Linux негізделген SteamOS-ті жариялады. Суперкомпьютерлер, Жапонияның жылдам жүретін пойыздары, көлік қозғалысын бақылау, Toyota IVI, NYSE, CERN, FAA әуе қозғалысын бақылау, ядролық су асты кемелері және ең үздік веб-сайттар Linux-ты пайдаланады. 2013 жылдың желтоқсанында Мюнхен қаласы өзінің 12,000 компьютердің 15,000-ін LiMux Linux-қа көшіргенін және тек 2013 жылы үнемделген қаржы шамамен 10 миллион евроны құрағанын хабарлады.
2014 жыл
2014 жылдың қыркүйегінде Италияның Пиемонт аймағының астанасы Турин қаласы Linux-қа көшуді шешті. 2014 жылдың қазан айында Гуммерсбах қаласы олардың IT инфрақұрылымы қазір SuSe Linux-ты іске асыратын 300 жұқа клиенттер мен 6 серверге негізделгенін жариялады. 2014 жылдың маусым айында Францияның Ұлттық жандармериясы 65 мың Linux "GendBuntu" жүйесіне көшіруді аяқтады. 2014 жылдың қарашасында Purism Linux OEM өндірушісі ретінде құрылды.
2017 жыл
2017 жылдың қарашасында әлемдегі 500 үздік суперкомпьютер Linux-ты орындады.
2018 жыл
2018 жылдың сәуірінде Microsoft Azure Sphere, заттар интернеті үшін Linux негізделген операциялық жүйе туралы жариялады. 2018 жылдың мамыр айында Linux ядросымен жұмыс істейтін Atari VCS ойын консоліне алдын ала тапсырыс басталды.
2019 жыл
2019 жылдың мамыр айында Microsoft компаниясы Linux 2 үшін Windows Subsystem жариялады, ол Microsoft компаниясы жасаған алдын ала орнатылған Linux ядросына сүйенеді. Бұл Linux ядросының Microsoft операциялық жүйесімен бірге шығарылған алғашқы оқиға. 2019 жылдың мамыр айында Оңтүстік Корея өзінің негізгі мемлекеттік жүйелерін Linux-қа көшіруді көздейтінін мәлімдеді, себебі Windows 7 үшін қолдау күтілуде.
2020 жыл
2020 жылдың маусым айында Lenovo ThinkPad және ThinkStation портфеліндегі өнімдер үшін Linux сертификатын жариялады.
2021 жыл
2021 жылдың қаңтар айында Аргентинаның Мисионес провинциясының үкіметі GobMis GNU/Linux [es] -ды, әсіресе мемлекеттік кеңселер үшін жасалған, Devuan операциялық жүйесіне негізделген дистрибутивті жасағанын жариялады. 2021 жылдың ақпан айында Марста алғаш рет Linux қолданылды.
2022 жыл
2022 жылдың ақпан айының соңында Steam Deck шығарылды, ол SteamOS 3.0-ды орындайды, ол өз кезегінде Arch Linux-қа негізделген.