Кіріспе

Дао музыкасы - даосизмнің салтанатты музыкасы. Даолық рәсімдегі музыканың маңыздылығы орталық нанымдар музыканың аспаптар мен ырғақ сияқты элементтері арқылы қалай көрініс табатынын көрсету арқылы дәлелденді. Діннің рухани сенімдерін музыка арқылы білдіру даосизмнің ізбасарларына ағарту жолын кеңейтуге мүмкіндік береді.

Даолық рәсімдегі музыка

Музыка дінге қатысты рәсімдерде көптен бері маңызды рөл атқарып келеді. Даолық рәсімдерде музыканың бірнеше түрлі функциялары бар. Даошылар музыканың құдайлармен сөйлесудің, дінге ұмтылушылардың рухын қонудың және тыңдаушыны немесе қатысушыны Даоға жақындата отырып, ішкі үйлесімділікке қол жеткізудің жолы деп санайды. Дао жолына түсу - барлық тірі жандардың ішкі үйлесімділігі мен тепе-теңдігін тану. Музыка "табиғат музыкасынан" үлгі алады, ол "жердің тыныс алуының табиғат белгілері және барлық нәрсеге әсер ететін ғаламдық тыныс" болды, олар тәлімгер даостармен байланысқа түседі. Австралияның Диагон қаласындағы Evergreen Тао шіркеуінде өткен рәсімде мейірімділік құдайы Гуан Иннің тууын атап өтті. Бұл рәсімде музыка мен аспаптар маңызды рөл атқарды. Діни қызметкерлер әр әнді өз құдайларына арнап ән айтып, дұға оқып, музыка аспаптарына сүйемелдеген. Таолық рәсімнің музыкалық көрінісі діннің негізгі нанымдарын қолдайды. Алдымен, музыканың рәсімдегі рөлі сипатталады, оның даосизмдегі діни маңызы көрсетіледі. Екіншіден, бұл Гуан Ин рәсімінің құрылымын Даоға жетумен байланыстырады. Сондай-ақ, даосизмнің негізгі ілімдері мен рәсімге қатысатын әртүрлі адамдардың рөлдері сипатталады. Бұдан кейін қатысушылардың мінез-құлқы мен рәсімнің физикалық көрінісі көрсетіледі. Даолық рәсімдегі музыканың рөлін зерттеу діндегі музыканың маңыздылығын дәлелдейді. Таоизмнің сенім жүйелерін растайтын және растайтын музыканың қалай байланыста екенін сипаттау, музыканың даосы үшін Тао жолын сияқты ішкі екенін көрсетеді.

Даоизм туралы мәліметтер

Даоизм - ежелгі қытай діні мен философиясы. Оның шығу тегі Лао Цзы жазған 6 ғасырдағы Тао Те Цзин (Verellen, 1995) жазбасына байланысты. "Тао-те-чинг" "тао жолының классигі" деп аударылады. Тао-те-чингтің жазбалары пассивті мінез-құлықты қолдайды және табиғатпен табиғи үйлесімділікті насихаттайды. Жазбалардың негізгі тақырыбы - бұл ву-вей (жанталаспау) құндылығы, ол арқылы адам Таоға жақындаған бастапқы күйге оралады. (Duyvendak, Chan, Lau, Mitchell, & Mair, 2005) деп аталады. Таоизмге буддалық идеалдар, конфуцийлік философия және дәстүрлі ежелгі қытай мистикасы әсер етті.

Инь және Ян тондары

Инь-Янның негізгі наным-сенімі музыкалық дыбыстарды жіктеуде көрініс табады. Дао музыкасының негізгі екі түрі - Инь және Ян. Инь - әйелдік және жұмсақ, Янь - еркек және қатты. Инь (әйел) мен Ян (еркек) теңгерімін дұрыс сақтау арқылы даосы барлық нәрседе үйлесімділік пен қарапайымдықты таба алады (Bowker, 2000). Даоистер осы ғаламдық күштерді өздері мен айналасында бейбітшілік пен тепе-теңдікте болуға тырысады (Кеоун, 2003). Янг тоны негізінен діни қызметкерлер, рухтар және құдайлар үшін рәсімдерде қолданылады). Даолықтардың құдайларының бірі Гуан Иннің туын атап өту үшін өткізілген рәсім Янг дыбысында ән айтумен басталды. Екінші түрі - Инь тоны - халықты көңілге түсіріп, көңіл көтеретін музыка. Бұл Ян тоны құдайлар мен діни қызметкерлерге бергенін халыққа беру арқылы Ян тонымен үйлесімділік жасайды. Инь дыбыстары әдетте сыртқы құрбандық үстелінде халықты өз сенімдеріне жігерлендіру үшін орындалады және Ян дыбыстарына қарағанда тірілкен әрі моңлы (Лонг, 2005). Гуан Иннің тууындағы рәсім Янг және Инн дыбыстарының элементтерінен тұрды. Бұл реңктер комбинациясы даосылықтардың қол жеткізуге ұмтылатын тепе-теңдікті бейнелейді. Янг түстері бастапқыда үш тазалық залында қойылды. Үш тазалық - даосизмдегі ең жоғарғы құдайлар және олар аспанда тұрады деп айтылады (Мурашиге, 2005). Салтанатты рәсімде үш әйел діни қызметкер болды, олардың екеуі қарапайым қызыл және қара түсті шапан киіп, бас діни қызметкер нефрит түстес сәнді шапан киіп жүрді. Діни қызметкерлер үш тазалықтың алдында тұрып, олардың алдындағы дұға кітаптарынан оқыды. Діни қызметкерлер осылай етіп, рәсімнің соңына дейін, яғни бас діни қызметкер ғибадатханадағы құрбандық үстелдерінің айналасына бір қатар болып, басқа тәңірлерге құлшылық етіп, оларды бастап алып жүрді. Салтанатты рәсім үш діни қызметкердің моносиллабикалық, жиі қайталанатын фразамен ән айтуымен басталды, тек тоникадан сәл ғана мелодиялық ауытқумен. Мелодиялық ауытқу пентатоникалық стильдегі акорда көтеріліп, кейін осындай пентатоникалық қадамдық қозғалыста төмендеп, мелодия тоникаға оралғанша, толқын түріндегі фразада (сурет 2). Мелодиялық фразалардың көпшілігі төмен түсетін тонмен аяқталады, келесі фразаны бастамас бұрын тоникке (инь-янг сияқты үйлесімділік пен тепе-теңдікке жету үшін) қайта оралады. Кейіннен, рәсім аяқталып жатқанда, музыка Ян тонынан ауысып, Ин тонына қарай қозғалды. Діни қызметкерлер ғибадатхананың басқа ғибадат орындарына және ауласына барып, жалпы халықтың рәсімді орындау мақсатында болды. Бұл бөлімдегі дұғалар әлі де біршама үнмен айтылған. Әнді үндеулер жиілеп, ырғақтар жылдам әрі синкопты болып кетті. Бұл ырғақтар, синкоптар және мелодиялық идеялар даоизмнің негізгі нанымдарына, теңгерім мен үйлесімділікке қатысты. Діни қызметкерлер мен ғибадат етушілердің арасындағы қарым-қатынас жеке бастың көңіл бөлетінін көрсетті. Діни қызметкерлер үнемі дұға, ән-жыр, ән-күйге көңіл бөліп, басқа нәрселерді елемейтін. Көптеген ғибадатшылар келіп, барып, үш тазалық пен ғибадатхананың екі жағында орналасқан екі құрбандық үстеліне құрмет көрсетті. Олар хош иісті заттарды түтетіп, Құдайға сиынып, өздері қалағандай ғибадат етіп, өздері қалағандай жерге келіп-кетіп жүрді. Тао ілімін ұстанған әрбір адам өзінің ішкі үйлесімділігін сезінген, бұл рәсімнің таосына немесе діни қызметкерлердің таосына ешқандай әсер етпеген.

Құралдар мен ым-ишаралар

Бұл рәсімде діни қызметкерлер әр түрлі аспаптарды қолданды. Бас діни қызметкер қолмен қимыл жасап, қытай мистикасының әсерінен ритуалдық заттарды қолданды. Бұл ым-ишаралар Янг тоны рәсімдерінде сиқырлы аспаптармен бірге қолданылады. Янг тоны негізінен Цин (металл табаны) және Факи (мәрелік соққылық бөлім) сияқты сиқырлы аспаптармен ойналады. Факи көбінесе үлкен барабандардан, қоңыраулардан және Muyu деп аталатын ағаш балық блоктарынан тұратын (Джонс, 2005). Бұл аспаптар медиацияға көмектесу үшін және діни қызметкерлердің рәсімдік әрекеттерін толықтыру үшін ойналады (Хонг, 2005). Бұл рәсімде қолданылатын музыкалық аспаптар, Цинь және Мую, өте қажет (Хонг, 2005). Бұл әндердің ән айту уақытын белгілеу үшін де, діни атмосфераны жақсарту үшін де қолданылады. Салтанаттың көп бөлігінде Мую (5-сурет) және Цин (4-сурет) үнемі соққымен бірге ән шырқады, ал дұғалар арасындағы бөлімдер Цин мен Муюдың синкоптық ырғағымен аяқталады (3-сурет).

Тақырыптар

Музыка даоистік рәсімдердің негізгі элементі болып табылады. Даолық рәсімдердегі музыканың рөлін зерттегенде, аспаптар мен дауыстылық негізгі рөл атқаратыны анық. Бұл оқиғаның құрылымы даосизмнің теңгерімдік идеалын бейнелейді. Инь-Янь тепе-теңдігінің негізгі тұжырымдамасы интонация, мелодиялық ауытқу, ырғақ және форма сияқты рәсімдер саласында танылған тақырып ретінде ашылды. Сондай-ақ, әртүрлі қатысушылардың мінез-құлқы мен рәсімнің қалай өткізілетіні де баяндалған. Австралияның Evergreen Тао шіркеуінде Гуан Иннің туылған күніне арналған рәсімді қарастырғанымыздан, музыка оның ізбасарлары мен практиканттарын ғаламдық келісімге жету жолында басшылыққа алу үшін пайдаланылатыны анық. Даолықтардың теңгерімді философиясында музыкасыз тек тыныштық, жалғыздық, жалғыздық және теңгерімсіздік болар еді.