Кіріспе
Chetwynd '/tʃ/ɛ/t/w/ɪ/n/d/ – Канаданың Британ Колумбиясының солтүстік-шығысындағы Роки тауларының шығыс етегінде орналасқан аудандық муниципалитет. Көне арнада орналасқан бұл қала, 97-ші тас жолмен Роки тауларынан шыққаннан кейін шығысқа саяхаттайтын алғашқы елді мекен болып табылады және Бейбітшілік өзені аймағына қақпа ретінде қызмет етеді. Қала 1950-ші жылдары Роки таулары арқылы инфрақұрылым құрылысы кезінде дамыды; сондай-ақ, 1960 және 1970-ші жылдары гидроэлектр станциялары салынуы және 1980-ші жылдардың басында Тэмблер Ридж қаласының құрылысы кезінде транзиттік пункт ретінде пайдаланылды. Шамамен 2600 тұрғыны бар қала халқы 1980-ші жылдардан бері көтерілген жоқ, бірақ провинциялық орташа көрсеткіштен жас. Бұрын Кішкентай Прерия деп аталған бұл қауым, 1962 жылы қала мәртебесін алғанға дейін провинциялық саясаткер Ральф Л.Т. Четвиндтің құрметіне аталды. Муниципалитет қаладан, қоғамдық орманнан және төрт анклавтан тұрады. Четвинд қаласының көшелерінде ондаған тізбекті арамен жасалған мүсіндер қоғамдық өнер нысандары ретінде орналасқан. Мұнда Солтүстік жарығы колледжінің кампусы бар. Жақын маңда төрт провинциялық саябақ, екі көл және бірнеше демалыс маршруттары орналасқан. 29 және 97 тас жолдары қала аумағында қиылысады; шығыс-батыс бағытындағы 97-ші тас жол қаланы Принс-Джордж және Доусон-Крик қалаларымен, ал солтүстік-оңтүстік бағытындағы 29-шы тас жол Тэмблер Ридж және Хадсон Хоуппен байланыстырады. Темір жол үш бағытқа бөлінеді: солтүстікке – Форт-Сент-Джонға, шығысқа – Доусон-Крикке, ал батысқа – Роки таулары арқылы Принс-Джорджға. Четвинд экономикасы орман шаруашылығы, ископамай отынының өндірілуі және көлік салаларымен басымдыққа ие. Четвинд – Бейбітшілік өзені аймақтық округінің мүшесі және 2021 жылдан бері провинциялық саясатта BC United партиясынан сайланған Майк Берниер (2013 жылы сайланған) өкілдік етеді.
Тарих
1918 жылдан 1930 жылдарға дейін қазіргі қала орнында Секани және Саултео тайпалары Кішкентай дала деп атаған шөбі бар жайылымда сауда бекеті орналасқан. 1920 жылдары Бейбітшілік өзені аймағынан келген қоныс аударушылар мұздай қатып қалған Кискатинау және Пайн өзендері арқылы батысқа қарай, Доминион жерлері заңы бойынша берілген жерлерге көшіп бара бастады. Кішкентай дала 1930 жылы Александр мен Лилан Виндремдермен қоныстанды, олар 1935 жылға қарай шабын, сұлы және бақшалар үшін жерді тазартты. Литтл-Прейридің батысында, Комошн-Крик өзенінің жанында мұнай мен көмірдің табылуы аймақтық жолдардың салынуына себеп болды. Аймақтың табиғи ресурстарға ие болу мүмкіндігі анықталған соң, 1940 жылдардың соңында Британдық Колумбияның ішкі аймағынан Роки және Оминека тауларының солтүстік беткейіне дейін тас жол салу жоспарланды. Бұрынғы Британдық Колумбия премьері Джон Харттың есімімен аталған Джон Харт тас жолы 1952 жылы аяқталды; Highway 97S деп белгіленген бұл жол Принс Джорджтан Доусон Крикке дейін созылып, Литтл-Прейриде қиылысады. Бұл Солтүстік-Шығыс Британдық Колумбияның провинцияның қалған бөлігімен алғашқы байланысы болды, бұрын көршілес Альберта провинциясы арқылы сапар жасау қажет болған. Тас жол ашылғаннан кейін, Литтл-Прейриде жұмысшылар мен қоныс аударушыларды қабылдау үшін мейрамханалар мен сервистік станциялар сияқты кәсіпорындар ашылды. Алғашқы мектеп 1951 жылы салынды. Литтл-Прейридегі теміржол станциясы 1959 жылы аяқталды және екі жыл бұрын қайтыс болған Четвиндтің құрметіне аталды. Одан кейін пошта бөлімі де осы атауды қабылдады. Четвинд 1959 жылдың 1 шілдесінде қауымдастықтың ресми атауы болды. 1960 жылы Четвинд су жүйесі өз өкілеттігін қоқыс шығару, өрттен қорғау және көшелерді жарықтандыруды қамту үшін кеңейтті. Коммерциялық палатасының жетекшілігімен қауым 1962 жылдың 25 қыркүйегінде муниципалитет ретінде тіркелді. Муниципалитет ретінде тіркелуге берілген өтініште Четвиндтің халқы 750 адамға жуық деп есептелді, соның ішінде жақын жердегі жұмыс лагерьлері де ескерілді. 1960 жылдары өсім жалғасты, қала жақын маңдағы Хадсон Хоуптағы W. A. C. Беннетт бөгетінің құрылысына жұмысшылар мен жабдықтарды жеткізу үшін теміржолдан жүк көлігімен тасымалдау орталығы ретінде қызмет етті. Canfor және West Fraser Timber 1964 және 1971 жылдары тиісінше пилорамаларды сатып алды және ақырында қаланың ең ірі жұмыс берушілерінің біріне айналды. Орман шаруашылығының дамуы қаланың 1992 жылы Канаданың Орман астанасы болып жариялануына әкелді. Қауым 1963 жылы родео алаңын және керлинг алаңын, 1967 жылы кітапхананы, 1968 жылы жаңа өрт сөндіру бекетін, 1970 жылы әуежайды және 1971 жылы аурухананы ашты. Ірі жобалар болмағандықтан, Четвиндтің халқы шамамен 3000 тұрғын деңгейінде тұрақты болды, 1996 жылы ең көп саны 3113 адамды құрады. 1996 жылдың 4 желтоқсанында Четвиндтің шекарасы орманды жерлер мен өнеркәсіптік мүліктерді қоса алғанда кеңейтілді. Мұның көп бөлігі Оль-Балди қырқасынан солтүстік шекараны жылжыту арқылы қоғамдық орман құруға байланысты болды, бұл тұжырымдама 1980 жылы Четвинд орта мектебінің фитнес жолға қатысты ұсынысынан туындаған. Жол бір-бірімен байланысқан жолдар мен көгалдандырылған аймақтар жүйесінің негізі болды. Төрт өнеркәсіптік нысан – газ зауыты, күкірт өңдеу зауыты, көмір кеніші және целлюлоза фабрикасы – муниципалдық қызметтерді алу үшін ауданның эксклавына айналды. 1998 жылы провинция 15 жылға есептелген көмір кенішін дамытуға рұқсат берді. Ол 2004 жылға дейін салынбады, бұл провинцияның 20 жылдағы алғашқы жаңа көмір кеніші болды. Ол тек 2 жыл жұмыс істеді, содан кейін төмен өнімділік, жабдықтардың істен шығуы және қаржылық қолдаудың болмауына байланысты жабылды.
География және климат
Ежелгі тасқын даласынан жасалған бұл кішкентай терраса Четвинд қаласы орналасқан Солтүстік Роки тауларының етегінде жатыр. Бұрын көшпелі халықтардың мал жаю ортасы болған, кейін қоныс аударушылар осы террасаны қалаға дейін егіс жер ретінде пайдаланған. Террасаның бетін Видмарк және Центурион серияларының екі түрлі топырағы құрайды. Видмарк сериясы – 97 тас жолының солтүстігінде орналасқан, орташа жақсы дренажталған, ыдыраған, ағаш, саз және саз сияқты құрамды топырақ. Ал тас жолының оңтүстігінде жатқан Центурион сериясы – нашар дренажталған, қара қоңыр, қабыршақты беті бар, шіріген жапырақтар мен еңкейген мүктерден тұратын топырақ. Бұл топырақтар топографиялық ерекшеліктерімен және тастылығымен шектелген, көбінесе жем және жайылым үшін қолданылады. Қала орманды төбелермен қоршалған, бірақ Бейбітшілік өзені аймағының далалары осы жерден басталып, Альбертаға қарай шығысқа қарай созылады. Бұл екі биогеоклиматтық аймақты бөліп тұратын көшімді аймақ: Солтүстік ақ және қара шырша аймағы және Энгельманн шыршасы – субальпілік шырша аймағы. Четвинд және Доусон Крик аймақтарында бұғылар кездеседі, бірақ жиырма бірінші ғасырдың басында карибулардың саны азайды. Карибулардың азаюына қасқырлардың көптігі себеп, олар карибуларды аулайды; 2014 жылы Британдық Колумбия үкіметі аймақтағы қасқырлардың санын азайту мақсатында қасқырларды қыру бағдарламасын бастады. Аймақта лось да бар, олардың саны ағаштарды кесу арқасында орман өнеркәсібі үшін жақсарған ортаға байланысты артқан. Четвиндтің төңірегінде қарағай қоңызының таралуы болды, бұл ағаш өңдеу заводтарының аймақтағы жұмысын азайтуға әкеп соқты. Қаланың климаты салқын континенттік, мұнда суық қыстар мен жылы жаздар болады. Уилстон көлінен соққан оңтүстік-батыс желдері басым, желдің жылдамдығы шамамен күшейеді. Жыл сайын қалаға шамамен жаңбыр және қар жапады, сондай-ақ жылына шамамен 30 күні тұманды болады деп күтілуде.
Экономика
Четвинд – Пайн өзені аңғарының ауылдық елді мекендерінің, сондай-ақ Моберли көлі, Джекфиш көлі және Лоун Преридің сауда орталығы болып табылады. Осы ауылдық жерлердегі тұрғындардың көпшілігі мал (ірі қара, қой және бизон) шаруашылығымен айналысады және қаланы өнімдерін автомобиль және теміржол арқылы тасымалдау үшін пайдаланады. Қала теміржол және автомобиль жолдары арқылы провинцияның қалған бөлігімен байланысқаннан кейін, 1950 және 1980 жылдар аралығында экономикасы кеңейіп, негізгі салаларды қамтыды: ағаш өңдеу заводтары (West Fraser Mills, Canadian Forest Industries, Tembec Pulp Mill), газ өңдеу заводтары (Duke Energy, Talisman Energy), көмір өңдеу зауыты (Pine Valley Mining) және күкірт өңдеу зауыты (Enersul). 1990 жылдардың соңынан бастап, Четвинд экономикалық төмендеуді бастан өткерді, себебі Тэмблер Ридждегі көмір шахталары жабылды және Канада мен АҚШ арасындағы жұмсақ ағаш саудасы бойынша дау болды, бұл 2001 жылы Louisiana Pacific Canada Pulp Company целлюлоза зауытының жабылуына әкелді. 2001 жылғы халық санауы бойынша, Четвиндте 15 жастан асқан 1120 адам табыс табады, олардың 690-ы жыл бойы толық жұмыспен қамтылған. Содан бері экономика жаңа мұнай, газ және минералдық іздеулер, аймақтың табиғи демалыс мүмкіндіктерін насихаттау, тізбекті пілмен ою бағдарламасы, жаңа және қайта ашылған көмір шахталары және жел электр станцияларының құрылысы арқасында қалпына келді. Dokie Ridge және Meikle жел электр станциялары да салынды. 2015 жылы Paper Excellence компаниясы 2012 жылдан бері тоқтап тұрған Tembec зауытын сатып алып, оны жаңартуға 50 миллион доллар инвестициялады. Зауыт 2015 жылдың мамыр айында ашылды, бірақ сол жылдың қыркүйек айында техникалық жөндеу жұмыстары үшін жабылды.
Білім
2001 жылғы санақ бойынша Четвинд қаласында 20 мен 64 жас аралығындағы халықтың 10% жоғары білім алған, бұл провинциялық орташа көрсеткіштің (24%) жартысынан кем. Сондай-ақ, 26% орта мектепті бітірмеген, бұл провинциялық орташа көрсеткіштен 6% артық.
Инфрақұрылым
Highway 97 шоссесінің Джон Харт бөлігі Четвинд қаласынан шығыс-батыс бағытында өтеді, қаланы Доусон Крик (шығысқа қарай) және Принс Джордж (оңтүстікке қарай) қалаларымен байланыстырады. 29 шоссе (Дон Филипс жолы) Четвинд арқылы солтүстік-оңтүстік бағытында өтеді, қаланы Хадсонның Үмітімен (солтүстікке қарай) және Тэмблер Ридж (оңтүстік-шығысқа қарай) байланыстырады. Қаланың орталық бөлігі Highway 97 және Highway 29 шосселерінің қиылысынан батысқа қарай орналасқан. Четвиндтің ішкі көшелер желісі асфальтталған жолдардан тұрады, ол негізгі магистральдық жол ретінде шосселерді пайдаланады, ал жергілікті сапарлар үшін олармен қатарласа фронтальдық жолдар салынған. 1957 жылы провинция жасаған жоспар қаланың негізгі құрылымын белгіледі. Коммерциялық рейстерді жүзеге асыратын ең жақын әуежайлар Форт-Сент-Джон және Доусон-Крик қалаларында орналасқан. 2018 жылға дейін Greyhound Bus Lines компаниясы Ванкувер – Принс Джордж – Доусон Крик бағытында қалада автобус аялдамасын ұстап келді. Аудан солтүстік-шығысқа ағатын Пайн өзенін ауыз суының көзі және кәріз суын шығару үшін пайдаланады. Су көзі қаланың оңтүстік-батысында орналасқан құбыр арқылы алынады. Кәріз жүйесі санитарлық және жаңбыр кәріздерінен тұрады. Электр энергиясын BC Hydro компаниясы Беннетт және Бейбіт каньонындағы бөгеттерден, ал табиғи газды Pacific Northern Gas компаниясы жеткізеді. 2019 жылы федералды және провинциялық үкіметтер Бейбіт аймағына электр энергиясын жеткізуді арттыруға бағытталған бірлескен жобаны жариялады. Жоба қолданыстағы инфрақұрылымды кеңейте отырып, құрылысы жүріп жатқан Site C бөгеті мен оның подстанциясынан Четвиндтен шамамен шығысқа қарай орналасқан қолданыстағы станцияларға дейін екі 230 киловольттық электр желісін салуды көздейді.
Мәдениет және демалыс
Қаланың ең көне ғимараттарының бірінде орналасқан Little Prairie Heritage Museum (1949 жылы салынған және кейіннен пошта кеңсесі ретінде пайдаланылған) қаланың алғашқы кезеңдерінен қалған артефакттар мен қайта жасалған көріністерді, сондай-ақ Роки таулары арқылы инфрақұрылым құрылысынан қалған естеліктерді көрсетеді. 1987 жылы басталған қоғамдық өнер бағдарламасы қаланың әр жерінде 50-ден астам тізбекті арамен жасалған мүсіндерді ұсынады, ал қала орталығындағы ескерткіш Четвиндті "Әлемдегі тізбекті арамен мүсіндеудің астанасы" деп жариялайды. Қаланың бірінші жылдық тізбекті арамен мүсіндеу байқауы 2005 жылдың маусымында өтті. Communities in Bloom конкурсының тұрақты қатысушысы, аудан 2004 жылы WinterLights Celebration конкурсына қатысу мақсатында бульвар бойындағы 25 үлкен ағашты безендіру үшін төрт жел турбинасын орнатты. 1967 жылдан бері қаланың ішінде, тас жол бойында орналасқан, биіктігі белгілі бір шамадағы "Четвинд, Ұлы бейбітшіліктің кішкентай алпысы" атты ағаш кесушінің мүсіні тұр. Мүсінге әртүрлі аксессуарлармен – лассо, мылтық, алтын іздеуге арналған таба, шанышқы немесе Санта костюмі сияқты киімдермен алмастыру арқылы уақыт-уақытпен өзгерістер енгізілді. Табиғатта демалу үшін Mount Baldy тауындағы қоғамдық орман тұрғындарға жаяу серуендеу, велосипед тебу, тау шаңғысы және жарыс шаңғысымен жүруге арналған жолдарды ұсынады. Қаладан батысқа қарай (және Роки тауларына жақын) Powder King Mountain Resort-та тау шаңғысымен сырғанауға болады. Жақын жердегі провинциялық парктер: Gwillim Lake Provincial Park (оңтүстік-шығыста), Moberly Lake Provincial Park (солтүстік-батыста), Pine River Breaks Provincial Park (шығыста) және East Pine Provincial Park (шығыста). Четвиндте жабық родео аренасы, ашық мұз айдыны және мұз аренасы, жүзу бассейні мен керлинг алаңы бар жалпы демалыс орталығы бар.
Медиа
1970 жылдан бері Четвинд коммуникациялар қоғамы радио және теледидар қызметін орнатуға жұмыс істеп келеді. Көп жылдар бойы олар алдын ала жазылған материалдарды жақын жердегі Уаби тауындағы телекоммуникациялық мұнара арқылы Четвинд және айналасындағы елді мекендерге қайта таратып келді. 1996 жылдың 5 желтоқсанында 94.5 CHET FM – қаланың алғашқы радиостанциясы эфирге шықты. Содан бері станция 104.1 жиілігіндегі Даусон Криктегі қайталағыш мұнара арқылы кеңейді және қазір Peace FM деп аталады. Оның хабарлары металл, госпел, хард-рок және би сияқты арнайы бағдарламалардан тұрады. Четвиндтің қоғамдық телеарнасы, CHET TV 55 каналы, 2000 жылдың 8 наурызында генерал-губернатор Адриен Кларксон қатысқан салтанатты шарада хабар таратуды бастады. Четвинд коммуникациялар қоғамы сонымен қатар спутник арқылы таңдалған канадалық және американдық стансаларды қайта таратуға арналған бірнеше аз қуатты қайталағыштарға ие. Сонымен қатар, Четвиндке CBUZ FM 93.5 радиостанциясы қызмет көрсетеді, ол Принс-Джордж қаласынан CBC Radio One станциясы CBYG FM-нің хабарларын қайталайды. Жергілікті жаңалықтарды қамтитын екі мерзімді басылым болды: апта сайын шығатын Chetwynd Echo және екі апта сайын шығатын Coffee Talk Express. The Chetwynd Echo 1959 жылы Сауда палатасы тарапынан таблоид форматында The Chinook деген атпен жарық көрді. 1962 жылы ол "Апталық жарнамашы", ал 1971 жылы "Четвинд Эхо" деп аталды, сонда ол кең форматқа көшті. Chetwynd Echo 2016 жылы жабылып, 6 қаңтарда соңғы нөмірін жариялады.
Үкімет және саясат
Четвинд ауданының муниципалдық басқару формасын әкім басқарады (ол сонымен қатар Четвиндті Бейбітшілік өзені аймақтық округінің басқару кеңесінде өкілдік етеді) және алты мүшеден тұратын кеңес. Бұл лауазымдар, сондай-ақ екі мектеп кеңесінің мүшесі, әр үш жыл сайын жалпы сайлауға түседі. Әкім Аллен Корторейль алғаш рет 2018 жылы сайланды. Оның алдында Мерлин Никол (2011–2018) және Эван Саугстад (2003–2011) және ұзақ жылдар бойы әкім болған Чарли Лассер қызмет етті. Қала қала мен жақын ауылдық аймақтарға қызмет көрсететін ерікті өрт сөндіру бөлімін қаржыландырады. Сондай-ақ, ол кәріз жүйесін, сумен жабдыруды, жергілікті жолдарды, жаяу жолдарды, көше жарықтандыруын, жануарларды бақылауды, ғимараттарды тексеруді, саябақтарды және демалыс қызметтерін ұстап тұрады. Қала сонымен қатар муниципалитет пен жақын ауылдық аймақтарды қамтитын он офицерлік Корольдік Канадалық атты полиция бөлімінің жұмысын ішінара қаржыландырады. Провинция лицензиялар, рұқсаттар мен мемлекеттік бағдарламаларға қол жеткізу үшін Четвиндте мемлекеттік агенттіктің кеңсесін ұстап тұрады. Солтүстік денсаулық сақтау басқармасы арқылы провинция бес төсектік Четвинд қалалық ауруханасын басқарады. Бейбітшілік өзенінің оңтүстік сайлау округінің бөлігі ретінде, ол Британдық Колумбия заңнамалық ассамблеясында 2013 жылғы провинциялық сайлауда алғаш рет сайланған BC Liberal партиясының өкілі Майк Берньермен өкілдік етіледі. Берньерден бұрын Бейбітшілік өзенінің оңтүстігін 2001–2013 жылдар аралығында Блэр Лекстром, ал 1986–2001 жылдар аралығында Британдық Колумбияның Әлеуметтік несие партиясының (1986–1994) және Британдық Колумбияның реформа партиясының (1994–2001) өкілі Джек Вайсгербер өкілдік етті. 1996 жылы реформа партиясының басшысы ретінде Вайсгербер Четвиндтегі сайлауда BC Liberal партиясының үміткерінен кейін екінші орын алғанына қарамастан, қайта сайланды. Четвинд Принс-Джордж—Бейбітшілік өзені сайлау округінде орналасқан, ол Канада Федералдық палатасына Парламент мүшесін жібереді. Қала 2011 жылғы мамырдағы федералды сайлаудан бері Консервативтік партия мүшесі Боб Циммермен өкілдік етіледі. Циммерден бұрын 1993 жылдан 2010 жылға дейін қаланы сондай-ақ Консервативтік партиядан Джей Хилл өкілдік етті. Хиллден бұрын округті Четвиндтің бұрынғы әкімі, Прогрессивті консервативтік партия мүшесі Франк Оберле басқарды. Ол 1968 жылы Четвинд қаласының әкімі болып сайланды, 1972 жылы оның депутаты болды, 1985 жылы Канаданың ғылым және технология министрі, ал 1989 жылы 33-ші Канада Парламенті кезінде орман шаруашылығы министрі болып тағайындалды.
Ауданның "Азаттық" марапаты
Келесі адамдар Четуиндтен ауданның құрметті азаматы атағын алды.