Prime minister of the Cook Islands (1978–83, 1983–87)
Томас Роберт Александр Харрис Дэвис (11 маусым 1917 – 23 шілде 2007) – Кук аралдарының мемлекеттік қайраткері және медициналық зерттеуші. Ол 1978 жылдан 1983 жылдың наурыз айына дейін және 1983 жылдың қарашасынан 1987 жылдың шілде айына дейін Кук аралдарының премьер-министрі қызметін атқарды. Ол медициналық офицер болып жұмыс істеген, сондай-ақ АҚШ армиясы мен NASA үшін медициналық зерттеулер жүргізді. Ол Кук аралдары саяхат қоғамын құрған және Tākitumu және Te Au o Tonga сияқты бірнеше көшірме вакалар жасап, оларда саяхат жасады.
Sir Thomas Robert Alexander Harries Davis (11 June 1917 – 23 July 2007) was a Cook Islands statesman and medical researcher. He served as Prime Minister of the Cook Islands from 1978 to March 1983, and again from November 1983 to July 1987. He also worked as a medical officer, and as a medical researcher for the US Army and NASA. He was a founder of the Cook Islands Voyaging Society and constructed and voyaged in several replica vaka, including Tākitumu and Te Au o Tonga.
Ерте өмір және білім
Дэвис Раротонга аралында дүниеге келді және Оклендтегі Король колледжінде білім алды. Жаңа Зеландияда Кук аралдарының алғашқы медицина бітірушісі болды. Медициналық қызметкер ретінде елдің денсаулық сақтау жүйесін қайта ұйымдастырды, медбикелік мектеп ашты. 1948 жылы Сидней университетінде тропикалық медицина бойынша аспирантураны бітіргеннен кейін бас медициналық қызметкер болып тағайындалды. Олардың "Бостонда батырлардай қарсы алынғанын" хабарлады. Гарвардта Дэвис қоғамдық денсаулық сақтау магистрі дәрежесін алды, кейіннен ғарыш бағдарламасында жұмыс істеу үшін NASA-ға қосылды. 1971 жылы Кук аралдары Демократиялық партиясын құрды және 1972 жылғы сайлауда Заңнамалық Ассамблеяға сайланды, оппозиция жетекшісі болды. 1974 жылы Оңтүстік Тынық мұхиты университетінің вице-канцлеріне үміткер болды, бірақ Джеймс Мараджқа жеңілді. 1974 жылғы сайлауда қайта сайланды. 1978 жылғы сайлауда мандатын жоғалтты, бірақ сайлау петициясы бойынша премьер-министр Альберт Генри сайлаушыларды тарту үшін мемлекеттік қаражатты жемқорлықпен пайдаланғаны анықталғаннан кейін қызметіне қайта орналастырылды. Кейін Дэвиске үкімет құру ұсынылды және ол премьер-министр ретінде ант берді. Премьер-министр ретіндегі алғашқы қадамдарының бірі – чех туған "қатерлі ісікке емдеуші" Милан Брихті Раротонга ауруханасынан қуу және Кук аралдарына қайта кіруіне тыйым салу болды. Премьер-министр ретінде ол экономикалық тәуелсіздікке ұмтылды, мемлекеттік дефицитті азайтты және Еуропалық экономикалық қауымдастықтан көмек алу үшін Ломэ конвенциясына қосылу мүмкіндігін зерттеді. 1979 жылы ол 15 сары жұлдызы бар жасыл түсті ескі Кук аралдарының туын Кук аралдарының енсісімен ауыстырды. 1982 жылы "Te Atua Mou E" әні "God Defend New Zealand" әнінің орнына Кук аралдарының ұлттық әнұраны ретінде қабылданды. Дэвис "Te Atua Mou E" әнінің музыкасын жазды, ал оның әйелі сөздерін жазды. 1983 жылғы наурыз сайлауында жеңілгеннен кейін Дэвис қайтадан оппозиция жетекшісі болды. Алты айдан кейін министрлер кабинетінің мүшесі Тапуи Генридің үкіметтен кетуі екінші сайлауға әкеп соқты, нәтижесінде Дэвис қайтадан билікке келді. 1984 жылы Винсент Инграмның бас тартуы оны Джеффри Генри басқаратын Кук аралдары партиясымен ыңғайсыз коалицияға итермеледі. ANZUS-тың Жаңа Зеландияның ядролық саясатына қарсы тарауынан кейін Дэвис Кук аралдарының бейтараптығын жариялады, себебі Жаңа Зеландия оны қорғай алмасы анық болды. Кейін Дэвис Кук аралдарындағы әскери жаттығулар өткізуге қарсылық көрсетті, бірақ оның қарсылығы Министрлер кабинеті тарапынан қабылданбады. 1986 жылдың 3 тамызында Дэвис Бахаи дінінің жоғарғы басқару органы – Әлемдік Әділет Үйімен ресми кеңесетін алғашқы үкімет басшысы болды. 1994 жылғы парламент сайлауында мандатын жоғалтқаннан кейін Демократиялық партия жетекшісі лауазымынан кетті. Саясаттан кеткеннен кейін Дэвис Полинезия экономикалық қауымдастығын қолдады. 2004 жылы ол Кук аралдарының Жаңа Зеландиядағы Жоғары комиссары болып тағайындалды.
Davis was born on the island of Rarotonga and educated at King's College, Auckland. He was the first Cook Islands medical graduate in New Zealand, As Medical Officer, he reorganised the country's health system, establishing a nursing school In 1948, after completing a post graduate course in tropical medicine at the University of Sydney, he was appointed Chief Medical Officer. She reported that they were "welcomed at Boston like heroes". At Harvard Davis completed a Master of Public Health, He later joined NASA to work on the space programme He founded the Cook Islands Democratic Party in 1971, and was elected to the Legislative Assembly at the 1972 election, becoming leader of the opposition. He was proposed as Vice Chancellor of the University of the South Pacific in 1974, ultimately losing to James Maraj. He was re elected in the 1974 election. He initially lost his seat in the 1978 election, but was reinstated after an election petition found that Prime Minister Albert Henry had corruptly used government money to fly in voters and secure a majority. Davis was subsequently asked to form a government and was sworn in as Prime Minister. One of his first actions as Prime Minister was to ban Czech born "cancer therapist" Milan Brych from Rarotonga hospital and bar him from returning to the Cook Islands. As Prime Minister he pursued economic independence, reduced the government deficit, and unsuccessfully explored joining the Lomé Convention to obtain aid from the European Economic Community. In 1979 he replaced the old flag of the Cook Islands of 15 yellow stars on a green background with the Cook Islands Ensign. In 1982, "Te Atua Mou E" was adopted as the national anthem of the Cook Islands, replacing "God Defend New Zealand". Davis wrote the music to "Te Atua Mou E" and his wife wrote the lyrics. After being defeated in the March 1983 election, Davis became leader of the opposition again. The defection of cabinet minister Tapui Henry from the government six months later forced a second election, which returned Davis to power. In 1984 the defection of Vincent Ingram forced him into an uncomfortable coalition with the Cook Islands Party under Geoffrey Henry. Following the collapse of ANZUS over New Zealand's anti nuclear policy, Davis declared the Cook Islands' neutrality as New Zealand would be unable to defend it. Davis subsequently opposed a New Zealand offer to hold military exercises in the Cook Islands to demonstrate its ability, but his opposition was overturned by Cabinet. On 3 August 1986 Davis became the first head of government to formally consult with the Universal House of Justice, the supreme governing institution of the Baháʼí Faith. He resigned as Democratic Party leader after losing his seat in parliament at the 1994 election. After leaving politics Davis advocated for a Polynesian Economic Community. In 2004 he was appointed the Cook Island's High Commissioner to New Zealand.
Жеке өмір
Дэвис автобиографиялық "Аралдарға дәрігер" (1955) және "Макуту" (1960) романын өзінің бірінші әйелі, жаңа зеландиялық Лидия Дэвиспен бірге жазды. 1978 жылдың маусымында одан ажырасып, 1979 жылы Кук аралдарындағы Такитуму тайпасының бас басшысы Па Тепаеру Терито Арикиге үйленді. Оның Джордж Ани Рима Пейрукспен бұрынғы некесінен тоғыз баласы болды – үш ұл және алты қыз. Па Терито 1950-ші жылдары бахаи дініне кірді; 1986 жылдан кейін Дэвис бахаи дініне қосылды. 2000 жылы Дэвис үшінші рет американдық Карла Кассатаға үйленді, бірақ олар оның қайтыс болуына он ай бұрын ажырасып кетті. Дэвис бала кезінен-ақ теңіз саяхаттарына құштар болды және кейіннен оны Таитиге дейін жүзіп жеткізді. Ол Кук аралдары саяхат қоғамын құрушылардың бірі болды және 1994 жылы "Te Au o Tonga" кемесінің жобасын жасап, құрылысын басқарды, содан кейін ол Самоаға теңізден өтті. 1998 жылы ол 1998 жылғы Сидней-Хобарт яхта жарысына Nokia кемесімен қатысты. Дэвис 2007 жылы Раротонгада 90 жасында дүние салды.
Davis co authored the autobiographical Doctor to the Islands (1955) and the novel Makutu (1960) with his first wife, New Zealander Lydia Davis. After divorcing her in June 1978, he married Pa Tepaeru Terito Ariki, the paramount chief of the Takitumu tribe in the Cook Islands, in 1979. She had nine children, three boys and six girls, from a previous marriage to George Ani Rima Peyroux. Pa Terito had become a Baháʼí in the 1950s; sometime after 1986, Davis joined the Baháʼí Faith. In 2000, Davis married for a third time, to American Carla Cassata, but they separated ten months before his death. Davis was a keen sailor since childhood he later sailed it to Tahiti. He was a founder of the Cook Islands Voyaging Society and in 1994 led the design and construction of the vaka Te Au o Tonga, which he then sailed to Samoa. In 1998 he sailed aboard Nokia in the 1998 Sydney to Hobart Yacht Race. Davis died in 2007 in Rarotonga, aged 90.
Құрметтер мен марапаттар
1977 жылы Дэвис Елизавета II күміс мерейтойлық медалімен марапатталды. 1981 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде медицина және Кук аралдары халқына көрсеткен қызметтері үшін Британ империясы орденінің кавалер-командоры дәрежесіне тағайындалды. Отаго университеті 2005 жылы оған құрметті заң ғылымдары докторы атағын берді.
In 1977, Davis was awarded the Queen Elizabeth II Silver Jubilee Medal. He was appointed a Knight Commander of the Order of the British Empire, for services to medicine and the people of the Cook Islands, in the 1981 New Year Honours. The University of Otago awarded him an honorary Doctor of Laws degree in 2005.