Кіріспе

Жарияланған өнімнің сыртындағы көркемдік безендіру – кітаптың (көбінесе кітап жамылғысында), журналдың, газеттің (таблоид), комикстің, бейне ойынның (қаптама суреті), музыкалық альбомның (альбомдық сурет), CD, бейнекассеттің, DVD немесе подкаст сияқты жарияланған өнімнің сыртында иллюстрация немесе фотосурет түрінде ұсынылатын көркемдік туынды. Бұл безендірудің басты мақсаты – өнімді таныстыру, бірақ оның эстетикалық қызметі де болуы мүмкін, сонымен қатар өнімнің авторының туындысы сияқты, өніммен көркем байланысы болуы мүмкін.

Альбомның мұқабасы

Альбомдық мұқаба – музыкалық альбом үшін жасалған көркем туынды. Атақты альбомдық мұқабалардың қатарында Пинк Флойдтың "The Dark Side of the Moon", Кинг Кримсонның "In the Court of the Crimson King", Канье Уэсттің "My Beautiful Dark Twisted Fantasy", Битлздің "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band", "Abbey Road" және олардың "Ақ альбом" деп аталатын альбомы бар. Альбомдардың мұқабасын музыкант өзі жасауы мүмкін, мысалы, Джони Митчеллдің "Clouds" альбомы сияқты, немесе оған байланысты музыкант, Боб Диланның The Band тобының алғашқы альбомы "Music from Big Pink" мұқабасы үшін салған суреті сияқты. Альбомдық мұқабалармен танымал суретшілердің қатарында альбомдық мұқаба өнерінің алғашқы дамушысы Алекс Стайнвейс, Роджер Дин және Hipgnosis студиясы бар. Кейбір альбомдық мұқабалардың мазмұны, мысалы, Джон Леннон мен Йоко Ононың "Unfinished Music No. 1: Two Virgins" альбомындағы бейнелер, шіркеулерді, сауда маркаларын немесе басқаларды қынжыртуы мүмкін. Альбомдық мұқабалар туралы, әсіресе рок және джаз альбомдарының мұқабалары туралы көптеген кітаптар жарық көрді. Стайнвейс – арт-директор және графикалық дизайнер, ол альбомдық мұқабаларға жекелеген суреттерді енгізіп, ұзақ ойналатын пластинкаларға арналған алғашқы қаптаманы ойлап тапты.

Кітап мұқабасы

Кітаптың мұқабасы әдетте суреттерден (суреттер, фотосуреттер немесе екеуінің үйлесімі) және мәтіннен тұрады. Ол әдетте кітаптың атауын және авторын қамтиды, сонымен қатар (бірақ міндетті емес) кітаптың слоганы немесе цитаты да болуы мүмкін. Кітап мұқабасының дизайнын графикалық дизайнер немесе кітап дизайнері жасайды, ол баспаханада жұмыс істейтін немесе жеке табельдік жұмыспен айналысатын болуы мүмкін. Алдыңғы мұқабаның дизайны бекітілгеннен кейін, олар кітаптың омыртқасының (кітаптың атауын, автордың атын және баспаның логотипін қоса алғанда) және артқы мұқабаның (әдетте кітап туралы қысқаша сипаттама, кейде штрих-код пен баспаның логотипі) дизайнын жасайды. Кітаптар серия ретінде немесе жеке дизайнмен жасалуы мүмкін. Көбінесе бір кітаптың мұқабасы әртүрлі елдерде әртүрлі аудиторияға сәйкес келетіндей етіп өзгертіледі. Мысалы, Австралия үшін жасалған мұқабаның дизайны Ұлыбританияда және АҚШ-та мүлдем басқаша болуы мүмкін. Кітап мұқабалары туралы көптеген кітаптар жазылған. Ричард М. Пауэрс және Чип Кидд сияқты көптеген суретшілер кітап мұқабаларымен танымал болды. Америка әдебиетіндегі ең танымал мұқабалардың бірінде түнгі аспанның терең көгінде екі қайғылы әйелдің көзі (және жарқыраған қызыл еріндері) көрініп, карнавал сияқты жарқыраған қаланың үстінде қорқынышпен тұр. Қайғы мен шектен шығуды бейнелейтін бұл сурет «Ұлы Гэтсби» романымен тығыз байланысты, және Ф. Скотт Фицджеральдтың кітабының мұқабасын 88 жылдан бері әшекейлеп келеді. Бұл әйгілі мұқабаның авторы – испан суретшісі Франсис Кугат. Алайда, Голливудтың танымал фильмі жарық көргеннен кейін, кітаптың кейбір басылымдары классикалық мұқабадан бас тартып, фильммен байланысты жаңа мұқабаны пайдаланды.

Журналдың мұқабасы

Журнал мұқабаларының суретшілері қатарында "The New Yorker" журналының стилін жаңартып, оған ең жаңа көрініс берген Арт Шпигельман және оның ізімен келген, журнал үшін Юстас Тилли кейіпкерін жасаған Рэа Ирвин бар. Көрермендердің назарына маңызды саяси және әлеуметтік мәселелерді жеткізген журнал мұқабаларының суретшілеріне Норман Роквелл кіреді, оның туындылары "The Saturday Evening Post" журналының мұқабасында 322 рет пайда болды (соның ішінде 11 рет Уилли Гиллис кейіпкерімен), сондай-ақ Дэннис Уилер, ол "Time" журналы үшін салған 40 мұқабасында 1960-1970 жылдардағы әлеуметтік қозғалыстар мен жаңалықтарды бейнелеген. Оның жеті туындысы Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайының тұрақты коллекциясында сақталады. "Mad" журналы мұқабасында Альфред Э. Ньюман кейіпкерін жиі пайдаланады.

Таблоидтар бетінде

Бүгінде "таблоид" сөзі журналистика стилін кемсітетін сипаттама ретінде қолданылады, ал бастапқы мағынасы – жартылай кең форматты газет екендігін көрсететін белгі болатын. Бұл, үлкен таблоидтардың адамдарға қызығушылық тудыратын оқиғаларды шеберлікпен жазып, қысқа да нұсқа, қарапайым бірақ тиімді сөздерді таңдау арқылы түсінікті жеткізгенін, сондай-ақ көбінесе әзіл-қалжыңға толы болғанын ұмыттырады. Біздің замандағы қаңқу-қалтақтар 1830 жылдан бері бар. Осы жылы "The Sun" және "New York Herald" газеттерінің баспагерлері Бенджамин Дей мен Джеймс Гордон Беннет Старший "бір центтік баспасөз" деп аталған газеттерді жарыққа шығарды (олардың әр данасы бір центтен сатылды). Бірақ әлемдегі ең жақсы журналистиканың бірі таблоид форматында жазылған. Джон Пилгердің "Daily Mirror" газетінде Камбоджаның "Қырғын алаңы" туралы шындықты ашқан күндерден бастап, Джон Мейджордың "негіздерге оралу" кабинетінің екіжүзділігін көрсеткен ашылуларға дейін, таблоидтардағы жүлделі жазбалар Ұлттық баспасөз сыйлықтарында жыл сайын танылады. "News & Review" апталығы, Невада және Калифорнияда тегін таралатын басылым да осылай. Таблоидтар 1970 жылдардан бері дамып келеді және карикатуралық мұқабаларды пайдаланады. Таблоидтардың қазіргі заманда атқаратын рөлі бар, жақсы мұқабалармен (және жаңа идеялармен) олар өз нишаларын толтырады.

Популяр музыкалық партитуралар (20-ғасырдың басында)

Музыкалық ноталар мұқабаларын жасаған суретшілер қатарында Фредерик С. Мэннинг, Уильям Остин Стармер және Фредерик Уэйт Стармер бар, олардың үшеуі де Джером Х. Ремик үшін жұмыс істеген. Тағы да көп шығармашылық суретшілердің ішінде Альберт Уилфред Барбель, Андре С. Де Такакс та болды.