Кіріспе

Эксперименталды музыкалық аспап Ұзын саптық аспап - бұл сабының ұзындығы адам естій алатын тоннан төмен (±20 Гц) негізгі көлденең толқын болатын музыкалық аспап. Егер кернеу мен ұзындығы осындай жиіліктегі дыбыстарға әкелсе, дыбыс қысқа ревербтен (шамамен 510 метр) ұзақ эхо дыбыстарға дейін (ұзындығы 10 метрден астам) соққы жиілігіне айналады. Бұл аспаптың соғу жиілігінен басқа, оның табиғи үндеулері де жоғары. Ұзындығы соншалық болғандықтан, бұл шабуыл тонына әсер етеді. Шабуыл тоны тізбек арқылы бойлық толқынмен атылып, "Жұлдыздық соғыс" фильмдеріндегідей әдеттегі ғылыми фантастикалық лазерлік қарудың дыбысын шығарады. Бұл дыбыс пойыздардың жоғарғы электр сымдарында кездесетін дыбысқа ұқсас.

Тарих

Ұзын саптық аспап Мерсенннің Галилейдің гипотезасын сынап көрген әдістерінің бірі болды, ол қазір Мерсенннің атымен белгілі, саптың тербеліс жылдамдығын көрнекті және санауға болады. Мысалы, егер 0,33 метрлік, берілген масса мен кернеулі жіп A440 шығарса, онда массасы мен кернеулілігі бірдей, бірақ ұзындығы сегіз есе үлкен, 2,64 метрлік жіп 55 герц шығарады. Ұзын саптық аспаптардың бір үлгісін американдық композитор Эллен Фуллман ойлап тапты. Ол тек интонациямен үйлесіледі және оның шамамен 100 ұзын сырғаларының бойымен жүгіріп, оларды розельді қолдармен сүртіп, бойлық тербелістерді шығарады. С-қаптамасы әр жіпке гитара капосына ұқсас тартылыс орнату үшін қолданылады, ал резонатор музыканттың бет бұрауында орналастырылады. Бұл аспаптың дыбыс диапазоны ортаңғы C октавасына бағытталған, ал одан жоғары және төмен октаваға дейін созылады. Бас октавасының сымдары аспаптың толық 90 аяғын кеңейтеді. Фулман - ұзын саптық аспаптарды құрастырған жалғыз адам емес. Алвин Люсье өзінің "Музыка на длинной тонкой проволоке" (1977) шығармасында 25 метрге дейінгі монохордты қолданған. 1981 жылы Терри Фокс "Berlin Attic Wire, Beating with a long string instrument" атты екі музыкалық шығарма жазды. 1983 жылдан бастап, скрипкада және скрипка туралы жұмысынан басқа, Джон Роуз бүкіл әлем бойынша қоршаулардың музыкасын иіліп, жаздырып келеді. Өзінің мансабында Пол Панхуйсен ұзақ саптар тобымен көптеген үлкен дыбыстық қондырғылар жасады. Джордж Смитс пенополистиролмен дыбыстық күшейте отырып, ұзын саптық аспаптар жасады. Эксперименталды аспап жасаушы және музыкалық орындаушы Юрий Ландман ұзын сапты электр аспап жасады. Оның бақшада жазған үш минуттық солосын YouTube-та тыңдауға болады. Португалиядағы Порто қаласындағы Sonoscopia дыбыс зертханасы мен ғылыми-зерттеу орталығында ғимараттың залында қабырғаға бекітілген электр күшейткішпен жабдықталған ұзын сапты аспап бар.