Питер Макс: Американ суретшісінің өмір жолы мен шығармашылығы

Кіріспе

Неміс туылған американдық суретші (1937 жылы туған)

Питер Макс (туған Пётр Макс Финкельштейн, 19 қазан 1937) – неміс-еврей тегіндес американдық суретші, өнер туындыларында жарқын түстерді қолдануымен белгілі. Макстың жұмыстары 1960 жылдардың көркем өнері мен мәдениетімен, әсіресе психоделикалық өнер және поп-артпен байланысты.

Ерте өмір және білім

Питер Макс Берлинде дүниеге келді, ол неміс еврейлері Салла мен Якобтың ұлы. 1938 жылы олар Берлиннен қашып, Қытайдың Шанхай қаласына қоныс аударды, онда келесі он жыл өмір сүрді. 1948 жылы отбасы Израильдің Хайфа қаласына көшіп, бірнеше жыл тұрды. Питер Кармел тауындағы мектепке барып оқыды, бірақ көбінесе дәптерге жазудың орнына сурет салды. Оның мектеп директоры ата-анасына оны сабақтан кейін сурет салу сабақтарына жіберуді ұсынды, содан кейін ол Веналық экспрессионист профессор Хюниктан білім алды. Парижде тоғыз ай болғаннан кейін Макс отбасымен бірге Бруклинге (Нью-Йорк, АҚШ) көшіп келді. Макс және оның ата-анасы 1953 жылы Бруклиндегі Бенсонхерстке алғаш қоныстанды, онда ол Лафайетте орта мектебінде оқыды, болашақ актер Пол Сорвиномен бір сыныпта болды. 1956 жылы Макс Нью-Йорктегі Өнер студенттері лигасының Нью-Йорк филиалында ресми өнер білімін бастады, ол Норман Роквеллмен бірге Лигада оқыған Франк Дж. Рейлиден анатомия, бейнелі сурет салу және композицияны зерттеді.

1960 жылдар

1962 жылы Макс досы Том Дейлимен бірге "Дейли мен Макс студиясы" деп аталатын шағын Манхэттендік өнер студиясын ашты. Дейли мен Максқа досы және ұстазы Дон Руббо қосылды, және үшеуі кітаптар мен жарнамалар бойынша бірлесіп жұмыс істеді, осы еңбектері үшін индустрияда танылды. Олардың көптеген жұмыстарында коллаж элементтері ретінде көне фотосуреттер пайдаланылды. Макстің астрономияға деген қызығушылығы оның өзі "Космикалық 60-шы жылдар" деп сипаттаған кезеңіне әсер етті, бұл кезеңде психоделикалық, контрмәдениеттік суреттер басым болды. 1967 жылы Макс контрмәдениеттік икона ретіндегі беделін нығайтты, ол 1967 жылғы 26 наурызда Нью-Йорктің Орталық паркінде, Жасыл шынжыр шеруінен кейін өткен, көбінесе хиппилер қатысқан екінші "Be In" саяси жиналысының жарнама парақшаларын жасады. Макс 1968 жылғы 15 тамызда "The Tonight Show" бағдарламасында пайда болды. Ол 1969 жылғы 5 қыркүйекте шыққан "Life" журналының мұқабасында "Питер Макс: суретшінің өте бай адам ретінде портреті" деген тақырыппен жарияланды.

1970 жылдар

1970 жылы Макстың көптеген өнімдері мен плакаттары Сан-Францискодағы М. Х. де Янг еске алу мұражайында ашылған «Питер Макстың әлемі» көрмесінде көрсетілді. АҚШ пошта қызметі Макске Вашингтон штатының Спокан қаласында өткен «Экспо-74» әлемдік көрмесін еске алу үшін 10 центтік пошта маркасын жасауды тапсырды. Макс «Қоршаған ортаны сақтау» тақырыбында бұлт, күн сәулесі және теңіздегі кемелердің фонында «Космикалық секіруші» және «Жылы жүрекпен қараушы» суреттелген түрлі-түсті психоделикалық көрініс салды. «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәліметінше, «Оның DayGlo түстерімен боялған плакаттары өзін тану, үйлесім табу және қанағаттандыру іздеген буынның қабырғаларын әшекейледі». 1976 жылдың 4 шілдесінде Макс «Азаттық мүсіні» сериясын бастады, ол оның Крайслер компаниясының бас директоры Ли Якоккамен бірге мүсінді қалпына келтіруге жасаған әрекеттеріне әкелді. Сол жылы Швецияның ASEA компаниясы «Питер Макс Американы суреттейді» жобасын тапсырыс берді. Бұл кітап АҚШ-тың екі жүз жылдығына арналды және мынадай алғы сөзді қамтыды: «Питер Макс Американы суреттейді» кітабы АҚШ-тың құрылғанының 200 жылдығына арналған Швецияның ASEA компаниясы тапсырысы бойынша жасалған өнер туындыларына негізделген. Бұл Швеция және АҚШ халқы арасындағы тарихи достық қарым-қатынасты шын жүректен мойындап, Швецияның жаңа мемлекетке достық қол созған алғашқы елдердің бірі болғанын еске салады». Макске АҚШ шекараларына екі тілде қош келдіңіздер деген жазуы бар белгілерді жасау тапсырылды және олар 1976 жылы ашылуға жоспарланған; алайда, белгілер орнатылмады. Макстың стильді белгілері «тынышсыздық тудыратын» деп есептелді, ол кездегі үкіметке есірткі пайдалануға шақыру ретінде түсіндірілді. Макс бұл айыптауларға қарсы болғанына қарамастан, белгілер 1977 жылға дейін сақтауға алынды, содан кейін әкімшілік ауысымы салдарынан көзқарас өзгерді. Белгілер 1984 жылға дейін орналасқан жерінде қалды, содан кейін олар «дәстүрлі белгілермен» ауыстырылды.

1980 жылдар - қазіргі уақыт

1989 жылы Макс Арета Франклиннің "Through the Storm" альбомының обложкасын, сондай-ақ 45 айналымдық синглдың мұқаба суретін жасады. Сол жылы Макс Михаил Горбачевтің 40 түрлі-түсті портретін салып, оның гласность саясатын және Кеңес Одағын демократияландыруға жасаған күш-жігерін құрметтеді. Бұл туынды "40 Горби" деп аталды. 1990 жылы Макс бір суреттік жоба үшін Chevrolet Corvette коллекциясын сатып алды, бірақ оларды пайдаланбады. Олар 2020-2021 жылдары аукционға сатылып, түскен қаражат ардагерлерге қайырымдылыққа жұмсалды. Сондай-ақ 1990 жылы Макс Берлин қабырғасының үлкен бөлігіне құқық алды, ол Intrepid кемесіне орнатылды. Ол қабырғадан бейбітшілік символы – көгершін мүсінін ойып алып, оны қабырғаның үстіне қойды. Макс көптеген маңызды шаралардың ресми суретшісі болды, олардың ішінде 1994 жылғы әлем чемпионаты, Grammy сыйлықтары, Rock and Roll Даңқ залы, Super Bowl және тағы да басқалары бар. Ол сондай-ақ 2000 жылғы әлем чемпионатының, "Subway Series" – Нью-Йорк Янки мен Нью-Йорк Метс арасындағы ойынның ресми суретшісі болды. Макс Тейлор Свифттің алғашқы портретін әншіге Grammy сыйлығын алған "Fearless" және "Speak Now" альбомдары үшін сыйлық ретінде салды, соңғы кезде оның әлемдік жетістіктерін еске алу үшін Тейлор Свифттің жаңа портреттерін жасады. 2019 жылы The New York Times Макстың қазіргі жағдайы туралы жан-жақты зерттеу мақаласын жариялады, онда ол салдары ауыр деменциядан зардап шегетіні, көбінесе өзінің кім екенін және айналасындағы оқиғаларды білмейтіні, ал нашарлаған психикалық жағдайы кем дегенде 2015 жылдан бері жалғасып келе жатқан өнер алаяқтығының құрбаны болғаны айтылды. Кітаптың сәттілігіне байланысты Макс 1971 жылы "Superposter Book" атты оның жалғасын шығарды. Бұл басылымда оның коммерциялық портфолиосынан плакаттар, бейбітшілік және махаббат туралы плакаттар, сондай-ақ оның өмірінен және тарихтан маңызды суреттер жинақталған. Макстың "Yellow Submarine" фильмінде жұмыс істегендігі туралы әртүрлі егжей-тегжейлі мәлімдемелері фильмнің өндіріс тобы тарапынан жоққа шығарылды. Макс сурет салу, сызу, гравюра (акватинтті қоса), коллаж, баспа өнері, мүсін жасау, бейне және цифрлық суреттер сияқты көптеген техникаларды қолданады. Ол "бұқаралық ақпарат құралдарын" да өзінің шығармашылық өрнегі үшін тағы бір "кенеп" деп санайды. Ол өзінің туындыларында танымал тұлғалардың, саясаткерлердің, спортшылардың, спорттық оқиғалардың және басқа да поп-мәдениет тақырыптарын жиі бейнелейді. Оның туындылары CBS телеарнасының "The Early Show" бағдарламасында көрсетілді, онда оның "44 Obamas" – АҚШ-тың 44-ші президенті Барак Обамаға арналған туындысы таныстырылды. 2013 жылы HarperCollins суретшінің естеліктері мен ойларын жинақтаған "Питер Макстың әлемі" атты кітапты жариялады. Онда ол өзінің өмірінен, сондай-ақ өзінің кейбір туындыларына қатысты ойлары мен естеліктерімен бөліседі. Көркемсуреттерді зерттеуші және куратор Чарльз А. Райли II Макстың жұмысы туралы: "Ол қазір болып жатқан нәрсені алып, өте жақсы журналист сияқты, бір сәтте бұрылып, оны өнерге айналдырады" деген пікір білдірді.

In 1989, Max designed the cover photo—as well as the 45 rpm single picture sleeve photo—of Aretha Franklin's Through the Storm album. In that same year, Max painted 40 colourful portraits of Mikhail Gorbachev to celebrate his policy of glasnost and efforts to democratize the Soviet Union. The work was entitled 40 Gorbys. In 1990, Max purchased a collection of Chevrolet Corvettes for an intended art project, but never used them. They were auctioned off in 2020–2021 and the profits were donated to benefit veterans. Also in 1990, Max was awarded the rights to a massive section of the Berlin Wall, which was installed on the battleship Intrepid. He chiseled a dove out of the wall and placed it on top, as a symbol of freedom. Max has been the official artist for many major events, including the 1994 World Cup, the Grammy Awards, the Rock and Roll Hall of Fame, the Super Bowl and others. He was also the Official Artist of the 2000 World Series, the "Subway Series" between the New York Yankees and the New York Mets. Max first painted Taylor Swift's portrait as a gift to the singer for her Grammy winning albums Fearless and Speak Now, and has recently painted new portraits of Taylor Swift to commemorate her worldwide success. In 2019, The New York Times published an investigative journalism piece on Max's current state, revealing that he is suffering from advanced dementia, that he is now often unaware of his identity and his surroundings, and that his deteriorated mental state has been exploited in a massive art fraud scheme dating back to at least 2015. The book was such a success that Max quickly released a follow up in 1971 called Superposter Book. This edition contained posters from his commercial portfolio, posters about peace and love, and important images from his life and history. Max's repeated claims, varying in detail, to have worked on Yellow Submarine have been denied by the production team. Max works in multiple media including painting, drawing, etchings (including aquatint), collage, print making, sculpture, video and digital imagery. He also includes "mass media" as being another "canvas" for his creative expression. He often features images of celebrities, politicians, athletes and sporting events and other pop culture subjects in his artwork. His artwork was featured on CBS's The Early Show where his "44 Obamas," commemorating Barack Obama, the 44th President of the United States, was debuted. In 2013, HarperCollins published a book of the artist's memoirs and thoughts called The Universe of Peter Max. In it, he relates stories of his life as well as descriptions and thoughts surrounding of some of his artwork. Art author and curator Charles A. Riley ll has said of Max's process and work "He takes what's going on right now and, like a really good journalist, he spins on a dime and turns it into art".

Заңдық

1997 жылы Макс АҚШ-тың аудандық сотында федералды табыс салығын төлеуден жалтарғаны үшін айыпталды және Нью-Йорк қаласының оңтүстік округінде АҚШ-тың аға округ судьясы Кимба Вудтың алдында Ішкі кірістер қызметін 1,100,000 долларлық табысын жасырып алдағаны үшін кінәлі деп танылды. «Нью-Йорк Таймс» газеті жазды: «Манхэттендегі федералды сот алқасы 58 жастағы Макс мырзаны Вудсток (Нью-Йорк штаты), Саутгемптон (Лонг-Айленд) және АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Джондағы үйлер үшін төлем ретінде суреттерін қолдануда айыптады. Айыптау актісінде ол осы суреттерді «сатудан» түскен табысын табыс салығы декларациясында көрсетпегені айтылған. 1990 жылдың қараша айында қылмыстық тергеу жүріп жатқанын білгеннен кейін, айыптау актісінде Макс және оның бухгалтері, 71 жастағы Рубин Горевиц, жылжымайтын мүлікке саудаланған өнер туындылары үшін сату квитанцияларын жасау арқылы IRS-тен табысын жасыруға тырысқандары көрсетілген». Өз келісімі бойынша Макс ауыр қылмыс жасағаны үшін сотталды және Федералдық түрмелер бюросының басқаруымен, АҚШ Әділет министрлігінің бақылауымен екі айға түрмеге жабылды. 2019 жылы Луи Готлибтің мұрагерлері Питер Максқа және Питер Макстың қайтыс болған әйелі Мэри Макстың мұрагерлеріне қарсы Нью-Йорк Жоғарғы сотында азаматтық іс қозғады. Сотта Питер мен Мэри Макстың Луи Готлиб деменциямен ауырған кезде 11 миллион долларлық Готлиб трастынан 4,6 миллион доллар ұрлағаны айтылды. Сотта Питер мен Мэри Макс заңсыз жолмен алынған қаражатты сәнді заттарға жұмсағаны да көрсетілді. «New York Post» газетінің хабарлауынша, «Лудың қызының айтуынша, олар ақшаның көп бөлігін сәнді заттарға жұмсады, оның ішінде жалпы құны 1,485 миллион доллар болатын Cartier білезігі, сырғалары мен сақинасы; Bhagat-тан 1,3 миллион долларлық зергерлік бұйымдар; құны 58,500 доллар болатын Verdura сақинасы; және 47,000 долларлық Van Cleef & Arpels сырғалары, сондай-ақ басқа да ондаған қымбат сатып алулар». Готлиб мұрагерлері Мэри Макстың өлімінен кейін Питер Макс Doyle New York дүкенінде сәнді заттарды сатуға тырысқанда, заңсыз алынған табыстың бір бөлігін қайтарып алуға тырысты.

In 1997, Max was indicted by a grand jury in United States District Court for federal income tax evasion and pled guilty in the Southern District of New York before Senior United States District Judge, Kimba Wood of defrauding the Internal Revenue Service by having concealed $1,100,000 in income. The New York Times wrote, “A Federal grand jury in Manhattan also indicted Mr. Max, 58, on charges that he bartered his paintings as part payment for homes in Woodstock, N. Y., and Southampton, L. I., and in St. John in the United States Virgin Islands. The indictment says he failed to declare the "sale" of those paintings on his income tax returns. After learning he was under criminal investigation in November 1990, the indictment charges, Mr. Max and his accountant, Rubin Gorewitz, 71, tried to conceal income from the I. R. S. by faking sales receipts for the art that had been traded for real estate.” In exchange for his plea bargain Max received a felony conviction and was sentenced to a term of two months of incarceration in a prison operated by Federal Bureau of Prisons overseen by the United States Department of Justice. In 2019, the estate of Louis Gottlieb filed a civil lawsuit in New York Supreme Court against Peter Max, and the estate of Peter Max’s late wife, Mary Max. The suit alleged that Peter and Mary Max had embezzled $4,600,000 from the $11,000,000 Gottlieb trust while the trust’s grantor, Louis Gottlieb was suffering from dementia. The suit further alleged that Peter and Mary Max had squandered the ill gotten gains on luxury goods. According to the New York Post, “They used much of the cash to splurge on bling, including a Cartier bracelet, earrings and a ring collectively worth $1.485 million; $1.3 million in jewelry from Bhagat; a Verdura ring costing $58,500; and $47,000 Van Cleef & Arpels earrings, among dozens of other pricey purchases, according to Lou’s daughter, who is seeking to recoup the cash.” The Gottlieb estate sought to recover a portion of the alleged ill gotten proceeds from Peter Max following Mary Max's suicide when Peter Max attempted to liquidate the luxury goods at Doyle New York.

Жеке өмір

Макс 1963 жылы Элизабет Энн Нэнсқа үйленді және олар 1976 жылы ажырасты. Ол Тина Луизамен де романтикалық қарым-қатынаста болды. 1997 жылы Мэри Балкинге үйленді;

Макс – қоршаған ортаны қорғаушы, веган және адам мен жануарлар құқықтарын қолдайтын адам. 2002 жылы Макс Огайо штатындағы мал сою зауытынан қашқан Сициннати Фридом сиырын құтқаруға көмектесті. Сиыр мал сою зауытының қызметкерлері үзіліс жасап тұрғанда алты футтық қоршаудан секіріп өтіп, он бір күн бойы қолға түспей қашты. Макс жергілікті Жануарларға қатыгездіктің алдын алу қоғамына өнерінен 180 000 долларлық көмек берді, бұл оқиғалар тізбегінің бір бөлігі болды, нәтижесінде сиыр Нью-Йорктегі Уоткинс Глендегі Фермалық ғимаратқа жіберілді, ол өмірінің соңына дейін тұрақты үйін тапты. Макс Нью-Йорк қаласында тұрады және екі ересек баласы бар: Адам Космо Макс және Либра Астро Макс. Макс Альцгеймер ауруының салдарынан асқан деменциямен ауырады. Бірнеше жылдан бері оның қызы қамқорлықты қайта қарау бойынша жұмыс істеп жатыр.