Кіріспе

Өзгермелі конвертті қайтару жолы (VERP) – кейбір электрондық пошта тізімдері бағдарламалық жасақтамалары қолданатын, жеткізілмейтін электрондық пошта мекенжайларын автоматты түрде анықтап жоюға мүмкіндік беретін техника. Ол әрбір хабарлама алушысы үшін әртүрлі қайтару жолын (немесе "конверт жіберуші" деп те аталады) пайдалану арқылы жұмыс істейді.

Мотивация

Кез келген ұзақ уақытқа созылған пошта тізіміне, сөзсіз, қол жеткізе алмайтын мекенжайлар кіреді. Бұрын жарамды болған мекенжайлар, хатты алатын адам басқа провайдерге ауысқандықтан пайдасыз болуы мүмкін. Тағы бір жағдайда, мекенжай әлі де болуы мүмкін, бірақ тасталып кеткен болуы мүмкін, оқылмаған хаттар жинақталып, жаңа хаттарды қабылдауға орын жетпейді. Пошта тізіміне хабар жіберілген кезде, пошта тізімі бағдарламалық жасақтамасы оны тізімдегі барлық мекенжайларға қайта жібереді. Тізімдегі жарамсыз мекенжайлардың болуы тізім иесіне қайтару хабарламаларын (bounce messages) жіберуге себеп болады. Егер пошта тізімі кішкентай болса, иесі қайтару хабарламаларын оқып, жарамсыз мекенжайларды тізімнен қолмен жоюға болады. Бірақ үлкен пошта тізімімен жұмыс істеу шаршатарлық, жағымсыз жұмыс, сондықтан процесті автоматтандыру қажет. Дегенмен, көптеген қайтару хабарламалары тарихи тұрғыдан адамдар оқуы үшін жасалған, бағдарламалық жасақтамамен автоматты түрде өңделуге арналмаған. Олардың барлығы бірдей негізгі идеяны білдіреді ("X-тен Y-ге жіберілген хабар Z себебінен жеткізілмеді"), бірақ олардың көптеген нұсқалары бар, сондықтан әрбір қайтару хабарламасының мағынасын сенімді түрде түсіндіретін бағдарлама жасау іс жүзінде мүмкін емес. RFC 1894 (RFC 3464-пен ескірген) осы мәселені шешу үшін стандартты форматты анықтайды, бірақ осы стандартты қолдау кеңінен таралмаған. Алайда, бірнеше кең таралған форматтар бар (мысалы, RFC 3464, qmail-дің qsbmf және Microsoft-тың Exchange үшін DSN форматы), олар қайтару хабарламаларының көп бөлігін қамтиды. Microsoft Exchange кейде бастапқы хабарлама жіберілген мекенжайды көрсетпей хабарды қайтара алады. Exchange мақсатталған алушының мекенжайын білгенімен, оған электрондық поштаны қабылдауға дайын болмаса, алушының мекенжайын көрсетпейді. Мысалы, егер joe@example.com мекенжайына хат жіберілсе және сервер бұл "Joe User" екенін білсе, ол "Joe User" дегенге хабарламаны жеткізу мүмкін емес деп хабарды қайтарады, joe@example.com мекенжайын толығымен қалдырады. VERP – мұндай қайтару хабарламаларын дұрыс өңдеудің жалғыз тиімді жолы.

VERP қайтуды басқару проблемасын қалай шешеді

Қайтаруды басқарудың қиын тұсы – қайтару хабарламасын қайтаруға себеп болған жеткізілмейтін мекенжаймен шайқастыру болып табылады. Егер пошта тізімі бағдарламалық жасақтамасы , мекенжайға хабарлама жіберу әрекетінен кейін қайтарылғанын анықтаса, онда ол қайтарудағы қалған ақпаратты түсінуі қажет емес. Ол жай ғана қанша хабарлама соңғы уақытта , мекенжайына жіберілгенін және қаншасы қайтарылғанын санауы жеткілікті; егер қайтарылған хабарламалардың үлесі тым жоғары болса, мекенжай тізімнен алынып тасталады. Қайтару хабарламаларының форматтары әдетте әртүрлі болғанымен, қайтару хабарламасының бір тұрақты аспектісі бар: оған жіберілетін мекенжай. VERP осы мүмкіндікті толыққанды пайдаланады. VERP қолданатын пошта тізімінде әр алушы үшін әртүрлі жіберуші мекенжайы қолданылады. Пошта тізіміне жауапты адам X-тен Y-ге хабарлама жібергенін біледі, сондықтан егер X мекенжайына қайтару хабарламасы келсе, бұл тек Y мекенжайы жеткізілмейтіндіктен болуы мүмкін, себебі X-тен басқа мекенжайға ештеңе жіберілмеген. Осылайша, маңызды ақпарат қайтару хабарламасынан оның мазмұнын түсінудің қажеті болмай алынады, яғни тізімге жауапты адам оны қолмен өңдеуге қатысудың қажеті жоқ.

Шығу тегі

Бұл шешімнің алғашқы тұжырымдамасын жасаған және оны сипаттау үшін VERP терминін енгізген – Дэниел Бернштейн. Ол бұл идеяны алғаш рет qmail MTA және ezmlm пошта тізімдерін басқарушысында іске қосты.

Мысал

wikipedians@example.net деп аталатын пошта тізімі бар делік. bob@example.org деген жеке тұлға оған жазылған, бірақ кейін Боб example.org ұйымын тастап кеткен, сондықтан оның электрондық пошта мекенжайы енді қолданылмайды. Біреу тізімге хабар жібергенде не болатынын қарастырайық.

Кемшіліктер

VERP-ті пайдалану әрбір хабарламаны әрбір алушыға бір рет жіберуді қажет етеді, әрбір SMTP серверіне бір рет емес. Бұл SMTP-нің шектеуіне байланысты, ол бір транзакцияда бірнеше алушы мекенжайларын, бірақ тек бір жіберуші мекенжайын көрсетуге мүмкіндік береді. Бір доменде көптеген жазылушылар болған кезде, VERP қолданбайтын пошта тізімі бірнеше жеткізілімді бір транзакцияға біріктіре алады. Ол доменге тиісті серверге қосылады, бір ғана жіберуші мекенжайын, алушылардың мекенжайларын береді, содан кейін хабарлама мазмұнын бір рет жібереді. VERP-ті қолданатын пошта тізімі, керісінше, хабардың толық мәтінін қайталап жіберуі керек, бұл жолақты пайдаланудың жалпы көлемін арттырады. Бұл тиімсіздік көбінесе үлкен проблема болып саналмайды, әсіресе qmail пайдаланушылары үшін, себебі qmail VERP қолданылмаған жағдайда да әр алушыға бір рет хабар жібереді. Кейбір бағдарламалар VERP-тің әсерін оны таңдаулы түрде қолдану арқылы азайтады, мысалы, пошта тізімін басқарушы VERP-ті 10 хабардың 1-інде ғана қолдануы мүмкін. Осылайша сіз VERP-тің қатаң қайтаруды бақылау мүмкіндігінен және дәл кері байланыс алудан көп пайда көре аласыз, әрқашан өңдеу және желілік жүктемелерге ұшырамастан. VERP-тің (және кез келген автоматты қайтаруды өңдеу схемасының) тағы бір мәселесі – Интернетте SMTP-нің негізгі стандарттарын сақтамайтын MTA-лардың болуы. VERP алушылардың MTA-лары конверт жіберушісіне қайтарулар жіберіледі деген қағиданы сақтауына тәуелді. Бұл талап 1982 жылдан бері SMTP-нің стандарты болып табылады (RFC 821 қараңыз), бірақ әлі де оны дұрыс түсінбейтін MTA-лар бар, көбінесе From: тақырыбындағы мекенжайға қайтару арқылы. Конверт жіберушісі жоғарыда аталған форматты сақтаса, grey listing жүйелері VERP-пен жақсы жұмыс істейді. Дегенмен, кейбір VERP жүйелері хабарлама нөмірін немесе кездейсоқ кілтті VERP-тің бір бөлігі ретінде пайдаланады, бұл пошта тізіміне жіберілген әрбір хабарламаның кешіктірілуіне әкелуі мүмкін, егер grey listing жүйесі «ұқсас» жіберуші мекенжайларын эквивалентті деп санамаса.