Кіріспе

Force 136 – Ұлыбританияның Екінші дүниежүзілік соғыстағы арнайы операциялар басқармасының (СОЭ) алыс шығыс бөлімшесі. 1941 жылы GSI(k) деген жасырын атпен Үндістан миссиясы ретінде құрылған, ол 1942 жылдың сәуір айында СОЭ-нің Шығыс миссиясының қалдықтарын қабылдады. Ұйымның барлық өмір сүру кезеңіндегі басшысы Колин Маккензи болды. Ұйымның мақсаты – жау басып алған аймақтардағы жергілікті қарсылық қозғалыстарын қолдау және жабдықтау, сондай-ақ кейде құпия саботаж операцияларын жүргізу. Force 136, 1941-1945 жылдары Жапония басып алған Екінші дүниежүзілік соғыстың Оңтүстік-Шығыс Азия театрының аймақтарында – Бирма, Малайя, Қытай, Суматра, Сиам және Француз Индокитайында (FIC) қызмет етті. Force 136-ның жоғарғы командасы британдық офицерлер мен азаматтардан тұрса да, олар оқытып, агент ретінде жұмысқа алғандардың көпшілігі сол аймақтардың жергілікті халқы болды. Мысалы, бірмалықтар, үндістер және қытайлар Бирмадағы миссиялар үшін агенттер ретінде даярланды. Британдық және басқа еуропалық офицерлер мен сержанттар қарсылық қозғалыстарын оқыту үшін жау тылына өтті. Бұрынғы отарлық шенеуніктер мен осы елдерде әртүрлі компанияларда жұмыс істеген адамдар жергілікті тілдерді, халықты және жерді жақсы білгендіктен, СОЭ үшін аса құнды болды. Осы офицерлердің арасында ең танымалдары – Малайядағы Фредди Спенсер Чэпман және Бирмадағы Хью Сигрим.

Тарих

SOE 1940 жылы Соғыс министрлігі мен Экономикалық соғыс министрлігінің бірігуі арқылы құрылды. Оның мақсаты – жау басып алған аумақтардағы жергілікті қарсылық күштерін қоздыру, ұйымдастыру және жабдықтау болды. Алғашқыда жаулар – нацистік Германия мен Италия еді, бірақ 1940 жылдың соңында Жапониямен де қақтығыс болатыны анық болды. Қиыр Шығыста SOE құру (және оның саяси бақылауын өз қолына алу) үшін екі миссия жіберілді. Біріншісін Императорлық химиялық өнеркәсіп (ICI) компаниясының бұрынғы бизнесмені Валентин Киллерри басқарды, ол Сингапурда штаб-пәтерін құрды. Малайяда қарсылық ұйымы құрылды, бірақ Сингапур 1942 жылдың 15 ақпанында, Жапония соғысқа кіргеннен кейін көп ұзамай жауға түсті. Екінші миссияны Үндістанда Дж. және П. Коутс киім-кешек фабрикасының бұрынғы бизнесмені Колин Маккензи құрды. Маккензидің Үндістан миссиясы бастапқыда Солтүстік-Батыс Үндістандағы Мерут қаласынан жұмыс істеді. Оның орналасуы немістердің Таяу Шығысты және Кавказды басып алуы мүмкін деген қауіппен байланысты болды, сонда Ауғанстан, Парсы және Иракта қарсылық қозғалыстары құрылатын еді. Бұл қауіп 1942 жылдың соңында Сталинград және Эль-Аламейн шайқастарынан кейін сейілген соң, назар Оңтүстік-Шығыс Азияға ауыстырылды. Үндістан миссиясының алғашқы кодолық аты GS I(k) болды, ол оны GHQ India-ның ақпаратты жинау бөлімі ретінде көрсетті. 1944 жылдың наурыз айында «136-шы күш» атауы қабылданды. 1944 жылдың желтоқсанынан бастап ұйымның штаб-пәтері Цейлонның Канди қаласына көшірілді және сол жерде орналасқан Оңтүстік-Шығыс Азия командованиесімен тығыз байланыспен жұмыс істеді. 1946 жылы 136-шы күш SOE-нің қалған бөлігімен бірге таратылды.

Гоминьдан

Гоминьдан (КМТ) соғысқа дейінгі кезеңде Малайядағы қытай қауымдастығы арасында кең қолдауға ие болды, бірақ жапондықтарға қарсы айтарлықтай жасырын қарсылық көрсетуге мүкіндік алмады. Бұл, олардың негізінен қала халқы арасында орналасқандығымен байланысты, ал Малайя Коммунистік партиясы (МКП) көбінесе кендерде және плантациялардағы жұмысшылардың, сондай-ақ орман шетіндегі шала-жанды елді мекендерде тұратын адамдардың қолдауын алды. Сондықтан КМТ-ның көптеген жақтастары мен олардың отбасы мүшелері жапондықтардың жаппай жазалау шараларына кепіл ретінде ұсталды. Лим Бо Сенг және 136-шы жасақтың басқа да агенттері Густавус операциясы аясында Ипо қаласындағы Гоминьдан желілерімен байланыс орнатуға тырысқанда, КМТ-ның астыртын әрекеттерінің жемқорлыққа немесе жеке дау-жанжалға себеп болғанын анықтады.

Қытай

1938 жылдан бастап Ұлыбритания Қытай Республикасына жапондықтарға қарсы қолдау көрсетіп, Қытайға Бурма арқылы өтетін Бурма жолы арқылы жабдықтауға мүмкіндік берді. Соғыстың басында ҚХР-ға қатысты әртүрлі жоспарлары болды. Бірма арқылы Қытайға күштер жіберу жоспарланды және Майкл Калверт басқарған Буш соғысы мектебі құрылды, ол қытай және одақтас әскери қызметкерлерін партизандық соғысқа дайындауға арналған еді. Бұл жоспарлар 1942 жылы жапондар Бурманы басып алғаннан кейін тоқтатылды. Рас айтқанда, 1943 жылдан кейін SOE-ге Қытайда жұмыс істеуге тапсырма берілмеді, бұл жұмыс американдықтарға жүктелді. Дегенмен, Миссия 204 тобы, ресми түрде Қытайға 204 британдық әскери миссиясы, сондай-ақ Тюльпан күштері деп белгілі болды, қытай ұлтшыл армиясына көмек көрсетуге тырысты. Бірінші кезең аз нәтиже берді, бірақ екінші, табысты кезең Ичи Го шабуылы оларды 1944 жылы кері шегінуге мәжбүр еткенше жүргізілді. Линдсей "Блю" Райд атты офицер басқаратын Британ армиясының көмек тобы Гонконг маңында, Қытай Коммунистік партиясы бақылайтын аумақта жұмыс істеді. "Өкініш" операциясы аясында Уолтер Флетчер атты кәсіпкер жапондықтар басып алған Қытайда контрабандалық резеңке алу, валюталық спекуляция және т.б. сияқты жасырын экономикалық операциялар жүргізді. Осы іс-әрекеттердің нәтижесінде SOE Шығыс Азияда 77 миллион фунт стерлингтен астам қаржылық пайда тапты (SOE штаб-пәтерінде Лондондағы бухгалтер Джон Веннер көмектесті). Бұл қаражаттың көп бөлігі және оларды алуға қолданылған желілер кейіннен түрлі көмек және репатриациялау операцияларында пайдаланылды, бірақ сыншылар бұл SOE-ге кез келген қалыпты билік немесе есеп беруден тыс пайдалана алатын қаражат қорын жасады деп атап көрсетті.

Тайланд

1941 жылдың 21 желтоқсанында фельдмаршал Плейк Пибульсонгграм басшылығымен Таиланд пен Жапония арасында ресми әскери одақ жасалды. 1942 жылдың 25 қаңтарында Таиланд Америка Құрама Штаттары мен Ұлыбританияға соғыс жариялады. Кейбір тайлықтар одақты қолдады, оны ұлттық мүддеге сай деп санай отырып, немесе жеңіске ұмтылған күшпен одақтасудың дұрыс екенін айтты. Ал басқалары қарсылық көрсету үшін "Тайланд еркіндігі" қозғалысын құрды. "Тайланд еркіндігі" қозғалысына Force 136 және OSS қолдау көрсетіп, Таиланд ішінде құнды барлау ақпаратын ұсынды. Ақырында, соғыс Жапонияға қарсы бұрылғанда, Фибун отставкаға кетуге мәжбүр болды және "Тайланд еркіндігі" бақылауындағы үкімет құрылды. 1945 жылы жапондық оккупациялық күштерді жою мақсатында төңкеріс жоспарланып жатты, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін ол орындалмады.

Бірма

Бірма (қазіргі Мьянма) 1942 жылдың соңынан бастап Оңтүстік-Шығыс Азияда одақтастардың басты күш салып шайқасқан аймағы болды, ал 136-шы жасақ оған белсенді қатысты. Бастапқыда, оған лайықты кадрлар, ұшақтар және басқа да ресурстар үшін Чиндиттер және басқа да жартылай әскери ұйымдармен бәсекелесуге тура келді. Соңында, ол 1945 жылы тиімді пайдаланылған ұлттық ұйымды қадамдық түрде құру арқылы елдің азаттығына үлкен үлес қосты. Арнайы операциялар басқармасының (SOE) екі бөлімі Бірмамен айналысты. Бірі негізінен шекаралық аймақтарда тұратын аз ұлт өкілдеріне бағытталған, ал екіншісі елдің орталық бөлігіндегі және ірі қалалардағы бамар халқының ұлттық қозғалыстарымен байланыс орнатты. Бұл саяси күш-жігерді бөлу, әскери тұрғысынан қажет болғанымен, Бірмада (Мьянмада) бүгінгі күнге дейін жалғасып келе жатқан қауымдық қақтығыстарға себеп болды деген пікір бар. 136-шы жасақта үндістер мен ауғандар да болды, олар бірмалық операцияға белсенді қатысты, мысалы, Үндістандағы британдық армия штабында тіл білімінен сабақ берген үнді профессоры К. Л. Шарма, кейіннен 136-шы жасақтың белсенді мүшесі болып, Бірмадағы жасақтың түрлі тапсырмаларында шамамен 6 жыл өткізді.

Карендер, чиндар, аракандықтар және качиндер

Бірма халқының басым бөлігі бамарлар болды. Бірмадағы азшылық халықтарының арасында, соның ішінде чиндер, карендер және качиндер, бамарларға, жапондарға қарсы және британдықтарды қолдайтын сезімдер болды. 1942 жылы жапондықтарды қолдаған Бірма тәуелсіздік армиясы, жапондықтардың көмегімен құрылып, Иравади өзенінің дельта аймағындағы карендерді қарусыздандыруға тырысты. Бұл ірі масштабты азаматтық қақтығысқа әкелді, ол карендерді жапондарға қарсы шығарды. Карендер азшылық қауымдастықтарының ең ірісі болды. Көптегендері Иравади дельтасында өмір сүргенімен, олардың отаны Таиландпен шектес таулы, орманды аймақ – «Каренни» деп есептеледі. Олар Бірма мылтық жасағына (соғыстың басында Бірмадағы британдық күштердің бір бөлігі) көптеген сарбаздарды берді. Британдықтардың Үндістанға шегінуінің салдарынан көптеген сарбаздарға мылтық, оқ-дәрі және үш айлық жалақы беріліп, бұдан әрі нұсқау күту үшін өз ауылдарына оралуға бұйрық берілді. Осындай жаттықтырылған сарбаздардың болуы карендердің қарсылық күресінің тиімділігіне септі. Бірнеше британдық әскер офицерлері «артта қалу» ұйымын құру үшін асығыс түрде Каренниде қалды. 1943 жылы жапондықтар британдық офицердің жұмыс істеп жатқанын білген Каренниге қатыгез жазалау экспедициясын ұйымдастырды. Халықты сақтау үшін британдық байланыс офицері Хью Сигрим ерікті түрде жапондықтарға берілді және бірнеше карен сарбаздарымен бірге өлім жазасын алды. Алайда, 136-шы топ карендерді жабдықтауды жалғастырды және 1944 жылдың соңында үш адамнан тұратын командаларды парашютпен Каренниге жіберіп, нацистік Франциядағы «Джедбург» операциясына ұқсас кең ауқымды қарсылықты ұйымдастырды. Кейбір «Карактер» командалары бұрын «Джедбург» операциясында, ал басқалары «Чиндиттер» жасағында қызмет еткен. 1945 жылдың сәуірінде 136-шы топ Бирмаға одақтастардың шабуылына қолдау көрсету үшін аймақта ірі көтеріліс ұйымдастырды, бұл жапондық 15-ші армияның Рангунға шабуылдауын болдырмады. Рангунды басып алғаннан кейін карен қарсылық күресшілері Ситтанг өзенінің шығысындағы жапондық бөлімшелерді және шатастырғандарды қуғынға алды. Ең белсенді кезеңінде карендердің 8000-ге жуық партизандық отряды болды деп есептелді (кейбір дереккөздер 12000 деп хабарлайды), сонымен қатар көптеген жанашырлар мен көмекшілер де болды. SOE Качин штатына алғашқы миссияларын жіберді, ол солтүстік Бирмадағы качиндердің мекендейтін жері, бірақ соғыстың көп бөлігінде бұл аймақ Американың бақылауындағы Қытай-Бирма-Үндістан театрының жауапкершілігінде болды, ал качин партизандары американдық байланыс ұйымы OSS 101 жасағымен қаруландырылып, үйлестірілді. Бирма мен Үндістанның шекаралық аймақтарында тұратын әртүрлі этникалық топтар (чиндер, лушай, аракан) 136-шы топтың емес, әскердің тікелей бақылауындағы V-ші топтың жауапкершілігінде болды. 1942 жылдан 1944 жылға дейін шекаралық аймақтардағы таулы халықтар екі тарапта да соғысты: кейбіреулері V-ші топ пен басқа да одақтас жауынгерлік бөлімдер штабының құрамында, ал енді біреулері жергілікті немесе жапондықтардың қолдауымен құрылған ұйымдарда, мысалы, Чин қорғаныс күштері мен Аракан қорғаныс күштері.

Мьянмалық саяси байланыстар

136-шы күштің Бирма бөлімін Джон Ричи Гардинер басқарды, ол соғыстан бұрын орман шаруашылығы компаниясын басқарған және Рангун қалалық кеңесінде қызмет еткен. Ол Ба Мау сияқты бірнеше бірмалық саясаткерлерді жеке білген, ол кейін номиналды түрде тәуелсіз, бірақ қажеттілік туғанда жапон басқыншыларымен ынтымақтасқан үкімет құрған. 1942 жылы жапондықтар Бирманы басып алған кезде, бамар (бирман) халқының көпшілігі оларға көңіл білдірді немесе кем дегенде британдық отаршылдық үкіметіне және жаңа құрылған өнеркәсіптер үшін жұмыс күші ретінде көшіп келген немесе әкелінген үнді қауымына жаулық танытты. Бамар еріктілері британ күштеріне қарсы бірнеше шайқасқа қатысқан Бирма тәуелсіздік армиясына (БТА) ағылып келді. Басып алу жылдарында бұл көзқарас өзгерді. БТА жапондық бақылауда Бирма Ұлттық Армиясы (БҰА) ретінде қайта ұйымдастырылды. 1944 жылы Аун Сан, жапондық көмекпен БТА-ны құрған, Ба Мау үкіметінде қорғаныс министрі және БҰА қолбасшысы болып тағайындалған, жапондықтарға қарсы көтеріліс бастаған бірнеше бірмалық коммунист және социалист көшбасшыларымен байланысқа түсті. Олар Такин Соның басшылығымен Антифашистік Ұйымды (АФҰ) құрды. 136-шы күш бірмалық коммунистік топтарымен байланыс арқылы осы ұйыммен байланыс орната алды. 1945 жылы Бирмаға одақтас күштердің соңғы шабуылы кезінде Бирмада жапондықтарға қарсы бірқатар көтерілістер болды, оларды 136-шы күш қолдады, бірақ БҰА мен оның жақтастарына бақылау немесе ықпалы шамалы болды. Бірінші көтеріліс Аракан қорғаныс армиясы деп аталған жергілікті жұмылдырылған күштің Аракандағы жапондықтарға қарсы көтерілуі болды. Екіншісі 1945 жылғы 8 наурызда Орталық Бирмадағы Тунгуо маңында БҰА бөлімшелерінің көтерілісі болды. Соңғы көтеріліс 27 наурызда БҰА толығымен жақын күшке ауысқанда болды. АФҰ күштері, соның ішінде БҰА, Патриоттық Бирма күштері деп аталды. Олар Рангунды қайта басып алу және Орталық Бирмадағы жапондық қарсылықты жою үшін соңғы науқанға қатысты. БҰА-ның қарулы күштерінің саны шамамен 11 000 болды. Патриоттық Бирма күштеріне сонымен қатар белгілі бір топтарға адал коммунистер мен басқа да жалдамалы күштер, сондай-ақ Иравади дельтасында БҰА және Карен қарсылық топтарында қызмет еткен Карендер кірді. Аун Сан мен оның күштерін одақтас жауынгерлер ретінде қабылдау мәселесінде 136-шы күш Оңтүстік-Шығыс Азия командалығы штаб-пәтеріндегі Азаматтық істер қызметінің офицерлерімен тікелей қақтығысқа түсті. Олар соғыстан кейін ереуілсіз және әлеуетті түрде британдықтарға қарсы күштерге көптеген қару-жарақ берудің және Аун Санның немесе коммунистік көшбасшылардың саяси мансабын ілгерілетудің салдарынан қорқыды. Көтеріліс кезінде АФҰ өзін Бирманың уақытша үкіметі ретінде көрсетті. Оңтүстік-Шығыс Азия командалығымен келіссөздер жүргізгеннен кейін, саяси қозғалыс (АФФФ) ретінде танылу үшін бұл талаптан бас тартуға көндірілді.

Үндістан Ұлттық Армиясы

Бірмада жапондық басшылықпен әрекет ететін тағы бір күш – Сингапурда жапондықтар тұтқындаған бұрынғы соғыс тұтқындарынан және Малайяда тұратын бірқатар тамильдерден құралған Үнді ұлттық армиясы болды. Дегенмен, 136-шы топтың ниеттеріне қарамастан, Үнді ұлттық армиясының ешкіммен жұмыс істеуіне рұқсат берілмеді. INA-ға қатысты саясатты британдық Үнді армиясы қалыптастырып, басқарды, ол одақтас емес, британдық ұйым еді.

Ауладағы операциялар

136-шы күш сонымен қатар Бурмадағы жапондық шептердің артында дәстүрлі әскери операциялар жүргізуде белсенді болды. Мұндай операцияға офицерлер мен радиооператордан тұратын, 40-қа дейін жаяу әскер тобы кіруі мүмкін, олар барлау және дискрециялық іздеу-жою миссияларымен жапондық шептерге енуі мүмкін. Мұндай миссиялар бірнеше аптаға созылуы мүмкін (C47 көлік ұшақтарымен жабдықталады), жоғары сапалы шифрларды (күн сайын ауыстырылады) және герметикалық жабық сымсыз/Морзе құралдарын пайдалана отырып, Үндістандағы операциялық базалармен тығыз сымсыз байланыс ұстады. Күн сайын (жапондықтарға мүмкіндік болғанда) алдын ала белгіленген уақытта радиооператор (қауіпсіздік қамтамасыз етіліп) биікке көтеріліп, көбінесе тайғақ, биік, орманды қыраттың басына қиын жолмен шығып, соңғы барлау ақпаратын, топтың жабдықтау туралы өтініштерін және т.б. жіберіп, керісінше жаңа бұйрықтар алатын. Радиооператор миссияның сәтті аяқталуы үшін өте маңызды болды, оның тұтқындалуы немесе қазасы миссия үшін қасіретті соққы болар еді. Жапондықтардың қолға түсіруінен және күштеп пайдалануынан сақтану үшін, әрбір SOE оператившісіне цианид таблеткасы берілді. Осындай радиооператорлардың бірі – Джеймс Гоу (бастапқыда Корольдік сигнал корпусынан), ол өзінің алғашқы миссиясын «Рхунахаориннен Рангунға» атты кітабында баяндады. 1944 жылдың жазында Кохима шайқасында жапондықтардың Үндістанға қарайғы шабуылы тоқтатылды. Шайқастан кейін жапондық күштер бөлініп, орманның тереңіне шегінді. Жапондықтардың қайтадан күш жинап, шабуылға көшуі мүмкін емеспе, соны анықтау мақсатымен, ол Димапурдан 40 гүркхалық сарбаздан тұратын топпен жапондық күштердің топтарын іздеуге, олардың күшін және ұйымдасқан деңгейін анықтауға жіберілді. Жапондықтардың шашыраңқы топтарына кез келген шабуылға рұқсат берілді (тұтқындар алынбауы керек), сондай-ақ жабдықтау қоймаларын жоюға да рұқсат болды. Джеймс Гоутың бағынысында болған гүркха офицерлерінің бірі – майор Уильям Линдон Траверс, кейіннен «Азат Туған» фильмімен танымал актер Билл Траверске айналды.

ФРК-ның Индо-Қытай секциясы (1943-1945 жж.)

Force 136 француздық Индокитайда жергілікті қарсылықты ұйымдастыруға көмектесті, бірақ бұл жұмыс негізінен француздық Қиыр Шығыс экспедициялық корпусының (FEFEO) командирі Роджер Блейзо мен әскери қарсылықтың басшысы генерал Эжен Мордан басшылығымен жүргізілді. 1944-1945 жылдары Force 136-ға қарасты ұзақ қашықтықтағы B 24 Liberator бомбалаушы ұшақтары француздық BCRA барлау қызметінің 40 "Jedburgh" коммандосын және лейтенант-полковник Пол Хуард басқаратын "Gaur" деп те аталатын Жеңіл араласу корпусының агенттерін Солтүстік Индокитайға тастады. Бірақ француздар 1945 жылғы наурыздағы жапон төңкерісіне тойтарыс бере алмады, сол себепті кейбіреулері тұтқындалды немесе шегінуге мәжбүр болды. Индокитай бастапқыда Оңтүстік-Шығыс Азия театрының құрамына кірмегендіктен, бұл SOE-нің жауапкершілігіне кірмейтін. 1945 жылы француздық Индокитайға тасталған Force 136-ның белгілі мүшелері: Жан Дюв (22 қаңтар), Жан Ле Морильон (28 ақпан), Жан Сасси (4 маусым), Боб Малубиер (тамыз). Индокитайдағы Виши үкіметін қолдайтын шенеуніктермен, сондай-ақ Жироуди және Голлистік қарсылық қозғалыстары арасындағы күрделі қарым-қатынастар байланыстың орнатуын қиын етіп берді. SOE-нің жергілікті Вьетмин қозғалысымен байланысы шамалы болды.

Голландиялық Шығыс Үндістан және Австралия

Суматра аралын қоспағанда, Голландиялық Шығыс Үндістан да Жапонияның капитуляциясына дейін Оңтүстік-Шығыс Азия командованиесінің жауапкершілік аймағынан тыс болды. 1943 жылы Суматраға басып кіру жоспарланды, оған "Кулверин" операциясы деген код берілді. SOE солтүстік Суматраны (қазіргі Ачех провинциясы) барлаудан өтті. Алайда, жоспар тоқтатылды және Суматрадағы SOE-нің шағын күш-жігері нәтижесіз аяқталды. 1945 жылдың қыркүйегінде, Жапония капитуляциялағаннан кейін, 20-ға дейін шағын топ (әдетте 4 адамнан: атқарушы офицер, радист, медициналық офицер және медициналық санитар) Голландиялық Шығыс Үндістан аралдарына парашютпен жіберілді, бұл басқа одақтас әскерлерінен 6 апта бұрын болды. Олар RAPWI (Одақтас әскер тұтқындары мен интернирленгендерді қайтару) тобы деп аталды. Олардың міндеті – лагерьлерде ұсталғандарды анықтап, оларға көмек көрсетуді ұйымдастыру болды. Жапондықтардың бас сауғалап беруімен, олар ондаған мың тұтқындар мен интернирленгендерге азық-түлік, тұру орындары және медициналық жабдықтармен қамтамасыз етіп, көптеген өмірді сақтап қалды. Көптеген атқарушы офицерлер 136-шы күштің ағылшын-голланд бөлімінің (ADCS) мүшелері болды. Тағы бір біріктірілген одақтас барлау ұйымы, Австралияның арнайы операциялары (SOA), британдық кодтық атауы Force 137 болды, Австралиядан Сингапурдағы жапон нысаналарына, Голландиялық Шығыс Үндістанның басқа аралдарына және Борнеоға қарсы операциялар жүргізді. Оның құрамында "Z" арнайы бөлімі болды, ол Сингапур портындағы кемелерге сәтті шабуыл жасады, бұл операция "Джейвик" деп аталды.

Транзит әдістері

1944 жылдың ортасына дейін Force 136 операциялары үлкен қашықтықтармен қиындыққа тап болды; мысалы, Цейлоннан Малайяға және кері қашықтық 2800 мильді (4506 км) құрады. Мұндай қашықтықтар теңіз арқылы жабдықтарды немесе қызметкерлерді жеткізу үшін шағын құпия кемелерді пайдалануды да қиындатты (дегенмен, соғыстың соңында мұндай кемелер Перактағы МПАЖА-ны жабдықтау үшін қолданылды). Корольдік теңіз күштері мен Голландия теңіз күштері Force 136 үшін аз ғана су асты кемелерді бөлді. Соңында, B-24 Liberator ұшақтары агенттер мен жабдықтарды парашютпен тастауға берілді. Бірмада қашықтықтар осылай үлкен болмағандықтан, Dakota көліктік ұшақтары немесе Westland Lysander байланыс ұшақтары қысқа қашықтықтарда да қолданылуы мүмкін еді.

Белгілі тұлғалар

Үндістанда, Цейлон (қазіргі Шри-Ланка) немесе Канададағы SOE-ден тікелей оқыту алған құпия агенттер. Боб Малубиер – SOE-де жұмыс істейтін француз. Жапондықтар басып алған Лаостың 136-шы күшінің құрамында парашютпен түсірілді және жапондық төңкерістен кейін тұтқындалды. Кейіннен SDECE (DGSE-нің алдыңғысы; CIA-ның француз тіліндегі баламасы) негізін қалаушылардың бірі болды. Әлемдегі алғашқы суға түсу сағатын жасады. Дэвид Смайли – британдық арнайы күштер мен барлау офицері. Таяу Шығыста Корольдік атты әскерлерімен, кейін Сомалиленд түйе корпусымен соғысты, содан кейін 52-ші командаға қосылды. SOE-ге жұмысқа қабылданды және Таяу Шығыста SOE-мен бірнеше операциялар жүргізді. Смайли 136-шы күшке жау тылынан әскери тұтқындарды құтқару миссиясымен жіберілді. Ол Сиамға (қазіргі Таиланд) 136-шы күштің тобымен бірге парашютпен түсті. Ол француз Индокитайына құрлықпен барды, онда ол және команда француздық 136-шы күш агенті Жан Ле Морильонды құтқарып алды. Смайли мен Морильон кейіннен француздық Индокитандан тағы да тұтқындарды құтқарып, Сиамға әкелді. Ол өрт сөндіруге арналған құрылғысы бар портфельдің (бобы-қап ретінде немесе құпия құжаттарды жою үшін) мерзімінен бұрын жарылуынан жарақат алды. Әскери тұтқындарды құтқару операциялары үшін OBE орденімен марапатталды. Францияда Морильонды және басқа француз әскери тұтқындарын француз Индокитайында құтқаруға қатысқаны үшін жоғары бағаланды. Әскерден шыққаннан кейін жазушы болды. Чин Пхуи Конг – Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Қытайда оқыған Борнеолық студент, SOE 136-шы күшіне үш тілді білуі үшін жұмысқа алынды; ағылшын, малай және қытай тілдерін білді. Индияда командалық, парашюттік және жарылғыш заттарды қолдану бойынша оқытылды. Камерон таулы аймағына жақын Бидорға МПАЖА партизандарын оқыту үшін парашютпен түсті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін теңіз биологиясын зерттеуді жалғастырды. Кейіннен Сабах облысы Балық шаруашылығы департаментінің директоры, танымал ихтиолог және беделді кітаптардың авторы болды. Фредди Спенсер Чэпман – жапондықтар Малайзияны басып алғаннан кейін жау тылында қалған британдық әскери офицер. Бастапқыда Австралияда орналасқан, Сингапурдағы партизандық соғыс мектебіне, арнайы оқу мектебіне (STS 101) кірмес бұрын. Ол Малайяда екі жыл болды, содан кейін Джон Дэвис және Ричард Брум 136-шы күштің екі агентімен байланысқа түсті. Чэпман және басқа екі агент 1945 жылдың сәуірінде су асты кемелері арқылы Малайзиядан қашып кетуден бұрын, бір жыл бойы Малайзиядағы жапондық оккупациялық күштерді саботаждауды жалғастырды. Әскерден шыққаннан кейін жазушы болды. Ибрагим Исмаил – Жохор әскери күштерінің офицерлік курсанты, Жапонияның Малайзияға басып кіруінен бұрын Үндістан әскери академиясында оқыды. Британдық Үндістан армиясына шақырылып, 136-шы күшке қабылданды. Теренгганудың батыс жағалауына "Овсянка" операциясы аясында екі агентпен бірге парашютпен түсті. Оның командасына сатқындық жасап, жапондықтар тұтқынға алды. Бір ай бойы азап шеккеннен кейін жапондықтардың қос агенті болуға келісті, бірақ жағдай туралы 136-шы күштердің штабына хабарлауға қол жеткізді. Жапондықтарға "Зиппер" операциясы туралы жалған ақпарат берген үшжақты агентке айналды. Өзінің айлакерлігі мен алдамшылығы үшін Исмаил британдықтармен МБЕ орденіне ие болды. Соғыстан кейін JMF-те қызмет етуді жалғастырды, кейіннен 1951 жылы Малай полкіне (қазіргі Корольдік малай полкі деп аталады) ауыстырылды. 1970 жылы Малайзия қорғаныс күштерінің 5-ші бастығы болып тағайындалды. Лим Бо Сенг – Сингапурдың атақты соғыс батыры. Жапонияның Малайзияға басып кіруі басталғанда Сингапурдан қашып, Үндістанда SOE-ге қосылды. Густав операциясының бөлігі, голландтық суасты кемесі арқылы Малайзияға кірді. Кенпейтай тұтқындады және 1944 жылы түрмеде қайтыс болды. Ричард Брум – британдық әскери барлау офицері. Густав операциясының бөлігі, голландтық суасты кемесі арқылы Малайзияға кірді. Кейіннен Ferret Force компаниясы оны өз құрамына алды. Әскери қызметтен шыққаннан кейін жазушы болды. Тан Чонг Ти – Сингапурдың ұлттық бадминтоншысы, кейіннен агент болды. Жапонияның Малайзияға басып кіруі басталғанда Сингапурдан қашып, Үндістанда SOE-ге қосылды. 1944 жылы тұтқындалған, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін босатылған Густав операциясының бір бөлігі. Сингапур ұлттық бадминтон құрамасында бадминтон ойнауды жалғастырды. 2012 жылы 96 жасында қайтыс болды. Тхам Сиен Йен – Малайзиялық қытайлық қарсылық батыры, Густав операциясының офицері. Лим Бо Сенгтің Кемпейтейлер тұтқындағаннан кейін операцияны басқарды. Ол Лондон қаласында өткен одақтастардың жеңіс шеруіне 136-шы күштен өкіл ретінде қатысты. Соғыстан кейін ол активті қызметтен кетіп, Ипох, Перак қаласындағы резеңке плантациясының иесінің үлкен қызы Тан Тох Йенге үйленді. Ол британдық үкіметтен алған қаражатпен әдеби газет ашты және Сингапурда 4 баласымен сәтті кәсіпкер атанды. 2003 жылы 85 жасында қайтыс болды. Оның соғыс күнделігі мен естелік заттары Сингапурдағы бұрынғы Форд фабрикасындағы соғыс мұражайына сыйға берілді. Оның қызы Ю Джинге Мәдени медаль табысталды. Тунку Осман – Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Англияда оқыған малайзиялық студент. Жапонияның Малайзияға басып кіруінен кейін британдық армияның барлау корпусына қосылды. 136-шы күшке ауыстырылып, Индияда командалық және парашюттік оқытудан өтті. "Жауынгер" операциясының бөлігі, B-24 Liberator ұшағынан Малайзияға парашютпен түсті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Малайзия армиясында қызметін жалғастырды және 1964 жылы Малайзия қорғаныс күштерінің 3-ші бастығы болып тағайындалды. Уолтер Флетчер – британдық бизнесмен, кейіннен агент болды. "Кешірім" операциясының бөлігі, жапондықтар басып алған Малайзия мен француз Индокитайынан резеңке өнімдерін, шетел валютасын, алмаздар мен машиналарды контрабандалық жолмен шығару үшін Қытайға жіберілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ланкаширдегі Бери округінен парламент депутаты болып сайланды. Уильям Фрэнк Хардинг Анселл (зоолог) – 3-ші Гуркха полкінде қызмет еткен кезінде Бірма кампаниясында соғысқан британдық әскери офицер. Капитан шынжырғына көтерілгеннен кейін 136-шы күшке қосылды. Мұғалім болуға оқытылған ол Бірмада соғысқанда зоологияға қызығушылық танытты. Соғыстан кейін атақты зоолог атанды, соның ішінде 1960 жылы зоолог ғылымдарының докторы атағын алды. Сүтқоректілер туралы бірнеше кітап жазды және оның атымен бес түрге атау берілді (мысалы, Анселлдің жер асты тышқаны). Лейтенант Дуглас Браунинг, 1920 жылдардың соңында және Жапонияның Малайзияға басып кіруіне дейін Малайзиядағы плантация менеджері. Браунинг, Сайм мен Эдгар Сингапурдың құлауынан Суматраға, содан кейін Австралияға қашып, AIF-ке тіркелді. Ол "Жүргізуші" операциясының идеясын ұсынды және Маунтбэттенмен кездесу үшін Перттен Цейлонға ұшырылды. Австралияға оралғаннан кейін (суасты кемесімен) Сингапурға жақын жерге түсіру үшін Экзмутқа жіберілді. Малярия және жарық сырғанынан эвакуацияланды. Ол қайтадан соғысқа қосылуға үлкермеді. 1946 жылы Англияға оралды, 1948 жылы малярияның салдарынан қайтыс болды. 'Эдвард Кэрни' (1911–2006) – британдық жедел қызметкері. Бұрын Лондонда бомбаларды жоюда ерікті болып жұмыс істеген, ол 1944 жылдың басында SOE арнайы күштерінің командасына қабылданды. D күнінен бұрын неміс желісінде әрекет етті, неміс нысандарына шабуыл жасады. Бірде оның бөлімі түнгі шабуылдағы кішкентай SS гарнизонын басып алғанын айтты. Ол D күніне жасалған шабуылдың бір бөлігі ретінде машиналық мылтық орналысын жоюға жіберілгенін де айтты, ол өте қорқынышты болғанын айтты. D күнінен кейін ол алыс Шығысқа 136-шы күштің құрамында жіберілді. Ол Цейлонның (қазіргі Шри-Ланка) Тринкмалиде орналасқан сегіз адамнан тұратын топтың мүшесі болды, Малайзияда жасырын миссияларды орындады. Оған ұнамайтын нәрселердің бірі – джунглінің арасынан өтуге тура келгені. Олар көп өзендерді кесіп өтуге тиіс болғандықтан, бір адамға қарсы жағалауға жүзуге және қалғандарына арқанды бекітуге міндеттелді. Ол күшті жүзуші болғандықтан, арқанды тартушы болуға ерікті. Ол сонымен қатар джунглідегі снайпер болды, ол ағашқа шығып, арқанмен өзін байлап қоюды қамтиды. Ол атып алғаннан кейін дереу түсіп қалу керектігін айтты. Оған бұйрық берілді...

136-шы күш лагері, Пекан, Паханг

2011 жылдың 27 қазанында қайтыс болған Паханг сұлтаны Ахмад Шах Малайзияның Пекан қаласындағы жаңа армия лагерін Kem Force 136 («Force 136 лагері») деп атады. Бұл лагерь 505-ші батальон, Жергілікті армия полкінің штабы болып табылады.

Командо шығанағы, Оканаган көлі, Канада

Британдық Колумбиядағы Оканаган көлінің шығанағы, Канада, мұнда Азиялық канадалықтардың 136-шы жасағының алғашқы тобы коммандостық дайындықтан өтті. 2014 жылы Канада үкіметі бұл шығанақты Коммандо шығанағы деп атап, тарихи орын деп жариялады. Онда соғыс ескерткіші орнатылған.