Кіріспе
Линн – АҚШ-тың Массачусетс штатындағы сегізінші ірі муниципалитет және Эссекс округының ең ірі қаласы. Атлант мұхитының жағасында, Бостон қала шекарасынан солтүстікке қарай 6 километр жерде орналасқан Линн – Үлкен Бостонның қалалық орталық бөлігінің бір бөлігі. 1629 жылы еуропалықтар қоныстанған Линн – елдегі ең көне бес отардың бірі. Алғашқы өнеркәсіптік орталық болғандықтан, Линн бұрын "Күнә қаласы" деп аталып келді, себебі оның тарихында қылмыс пен жаман әдеттер кең таралған. Бірақ бүгінде қала заманауи қоғамдық өнер, иммигранттар саны, тарихи архитектура, қалалық мәдени аудан, лофт стиліндегі пәтерлер және Линн-Шор жағажай резерваты сияқты кең ашық кеңістіктермен танымал. Сондай-ақ, 2200 акрлық Фредерик Лоу Олмстед жобалаған Линн Вудс резерваты және Олмстедтің ұлдары жасаған Хай-Рок резерваты мен паркі де бар. Линн – Линн мұралық мемлекеттік паркіне, Эссекс жағалауының көрнекті жолының оңтүстік бөлігіне және ұлттық тізімге енген Даймонд тарихи ауданына да үй иесі. 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша қала халқы 101 253 адамды құрады.
Lynn is the eighth largest municipality in Massachusetts, United States, and the largest city in Essex County. Situated on the Atlantic Ocean, 3.7 mile (6 km) north of the Boston city line at Suffolk Downs, Lynn is part of Greater Boston's urban inner core. Settled by Europeans in 1629, Lynn is the 5th oldest colonial settlement in the Commonwealth. An early industrial center, Lynn was long colloquially referred to as the "City of Sin", owing to its historical reputation for crime and vice. Today, however, the city is known for its contemporary public art, immigrant population, historic architecture, downtown cultural district, loft style apartments, and public parks and open spaces, which include the oceanfront Lynn Shore Reservation; the 2,200 acre, Frederick Law Olmsted designed Lynn Woods Reservation; and the High Rock Reservation and Park designed by Olmsted's sons. Lynn also is home to Lynn Heritage State Park, the southernmost portion of the Essex Coastal Scenic Byway, and the seaside, National Register listed Diamond Historic District. The population was 101,253 at the 2020 United States census.
Байланыс алдындағы
Қазіргі Линн деп аталатын аймақты 1600 жылдарға дейін мыңдаған жылдар бойы Американың жергілікті халқы мекендеген. Еуропалықтар келген кезде, қазіргі Линн аймағында негізінен Наумкег тайпасы тұрған, оларды күшті басшы Нанепашемет басқарды. Ол Мистик пен Мерримак өзендері арасындағы аумақты бақылаған. 1633 жылғы шешек эпидемиясы, Король Филипп соғысы және миссионерлердің жұмысы олардың санын азайтқаннан кейін, колонистер 1686 жылға дейін Наумкегпен Линн жерін пайдалану туралы заңды келісімге келмеді, осыдан кейін олар Натиктегі Дұға ету қалашығына шектелді. Аймақтың еуропалықтармен қоныстануы 1629 жылы Эдмунд Ингаллспен басталды, ал 1631 жылы Ланкаширден келген Джон Тарбокс қосылды. Бүгінгі Линн аймағы алғаш рет 1629 жылы Сагус деп аталды, бұл Массачусетс тайпасының осы аймаққа берген атауы. Салемдегі қоныстанғаннан кейін үш жыл өткен соң, бес отбасы Линннің ішкі жағындағы Наумкег жерлеріне көшіп келді, ол кезде Сагус деп аталды. Томлин отбасы бүгінгі Слюйс және Флакс көлдері арасында үлкен диірмен салды. Бұл диірмен колонистерді астықпен және тамақпен қамтамасыз етіп қана қоймай, Наумкег тайпасымен сауда жасады, сонымен қатар Англиядағы Король Георгқа сыра және көптеген ашытылған шараптар жіберді. Линн аты Англияның Норфолк графтығындағы Кингс-Линн қаласының құрметіне берілді, 1637 жылы Кингс-Линннен келген Линннің алғашқы ресми дін қызметкері, пастор Сэмюэл Уайтингтің (үлкен) есімімен байланысты. Линннің ертедегі колонистерінің бірі Томас Халси Линннің шығыс жағалауын қоныстандырды, онда ол және басқалар Саутгемптон қаласын құрды. Соның нәтижесінде салынған Халси үйі – Нью-Йорк штатындағы ең көне (1648) тұрғын үй, қазір Саутгемптон отаршылдық қоғамының басқаруымен көпшілікке ашық. Ағылшын қоныстануы Наумкег жерлеріне тереңдеп кіргенде, аурулар, миссионерлердің жұмысы және маусымдық аң ауру, егіншілік және балық аулау жерлеріне қол жеткізудің жоғалуы Наумкегтің өмір салтына елеулі нұқсан келтірді. 1675 жылы Наумкег басшысы Венепойкин Король Филипп соғысында ағылшын отарлауына қарсы тұру үшін Метакометке қосылды, осыдан кейін ол құлдыққа салынды және Барбадосқа жіберілді. Колониалдық Линн 1635 жылы басталған тері өңдеу және аяқ киім жасаудың алғашқы орталығы болды. Американдық Тәуелсіздік соғысы кезіндегі Континентальдық армия сарбаздары киген етіктер Линнде жасалды, ал аяқ киім жасау өнеркәсібі қаланың 19 ғасырдың басына дейін өсуіне түрткіс берді.
19 ғасыр
1816 жылы Линн арқылы пошталық дилижанстар жүріп тұрды. 1836 жылы Линн қонақ үйінен Бостонға күн сайын 23 дилижанс аттанды. Салем мен Шығыс Бостон арасындағы Шығыс темір жол желісі 1838 жылдың 28 тамызында ашылды. Кейіннен ол Бостон және Мэн темір жолымен біріктіріліп, Шығыс бөлім деп аталды. 1847 жылы Линн арқылы телеграф сымдары өтті, бірақ 1858 жылға дейін телеграф станциясы салынбады. XIX ғасырдың ортасында Линн жағалауында имениелер мен жағажай үйлері салынды, қаланың Атлантикалық жағалауы танымал жазғы курортқа айналды. Осы кезеңде салынған көптеген ғимараттар бүгінде Ұлттық тізілімге енген Алмаз тарихи ауданында орналасқан. Ішкі аймақтарда Линнде өнеркәсіптік белсенділік бірдей кезеңде кеңейді. Чарльз А. Коффин мен Силас Эбботт Бартон бастаған аяқ киім өндірушілер электр өнеркәсібінің алғашқы қадамдарына, атап айтқанда 1883 жылы Елиу Томсон, Эдвин Дж. Хьюстон және олардың Томсон-Хьюстон электр компаниясына инвестиция жасады. Бұл компания Нью-Йорк штатының Шенеқтади қаласындағы Эдисон электр компаниясымен бірігіп, 1892 жылы General Electric компаниясын құрды, ал GE-нің алғашқы екі зауыты Линн мен Шенеқтадиде орналасқан. Кофин General Electric компаниясының алғашқы президенті болды. Бастапқыда General Electric зауыты доғалы шамдар, электр моторлары және есептегіштерге маманданған. Кейіннен ол ұшақтардың электр жүйелері мен құрамдас бөліктеріне маманданды, ал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Линнде ұшақ қозғалтқыштары жасалды. Бұл зауыт Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кембридждегі МТИ-дегі ғылыми байланыстар арқасында қазіргі реактивтік қозғалтқыш зауытына айналды. Герхард Нойман Линндегі GE реактивтік қозғалтқыштар тобының маңызды мүшесі болды. МТИ-дегі материалтану зерттеулерінің үздіксіз өзара әрекеттесуі және реактивтік қозғалтқыштың тиімділігі мен қуатының артуы содан бері Линнде реактивтік қозғалтқыш зауытын сақтап келеді. Ертедегі еңбек қозғалысының ең ірі ереуілінің бірі 1860 жылдың 22 ақпанында Линн аяқ киім фабрикаларында басталды, ол кезде Линн аяқ киімшілері төмендеген жалақыға наразылық білдіріп, көшелер арқылы жұмыс орындарына бара жатып, құралдарын тапсырды. 1860 жылғы Жаңа Англия аяқ киімшілер ереуілі деп аталатын бұл АҚШ-тағы осындай ереуілдердің алғашқыларының бірі болды. 1841 жылы Фредерик Дуглас Линнге қашқан құл ретінде көшіп келді. Дуглас Линнде тұрған кезінде «Америкалық құл Фредерик Дугластың өмірі» атты алғашқы автобиографиясын жазды. Бұл шығарма Дугластың ең танымал еңбегіне айналды. Дуглас, оның әйелі және бес баласы 1848 жылға дейін Линнде тұрды. 1870 жылы Эстер Хилл Хокс, танымал әйел дәрігер және американдық Азамат соғысы кезінде белсенді болған, Линнге көшіп келіп, Линндегі алғашқы үш әйел дәрігердің бірі болды, көптеген әйелдерге гинекологиялық қызмет көрсетті. Кейін 1874 жылы жеке практикасын ашты. 1866 жылдың 1 ақпанында Мэри Бейкер Эдди «Линндегі құлдырау» құбылысын бастан өткізді, христиан ғалымдары бұл оқиғаны өз дінінің тууына байланысты маңызды деп жиі айтады. 1889 жылы Линн қаласының орталық бөлігінде ірі өрт болды, оның ауқымы шамамен 100 жылдан кейін ғана теңестірілді. Ол кезде өрттен келген шығын Жаңа Англия тарихындағы үшінші ең ірі шығын болды. Барлығы 296 ғимарат қирады, оның ішінде 142 үй, 25 дүкен, Central Square теміржол станциясы, төрт банк және төрт газет ғимараты. 200 отбасы баспанасыз қалды, ал 10 мың адам жұмыссыз қалды. Шығынның жалпы сомасы шамамен .
21 ғасыр
2000-шы жылдардың басында қаланың тарихи құрылыстарын қайта жаңарту және мақсатқа сай бейімдеу, сондай-ақ жаңа құрылыс жүргізу Линн қаласын жаңғыртуға бастама берді, бұл процесс әлі де жалғасуда. Өнер, мәдениет және ойын-сауық осы жанданудың негізгі күші болды, қала орталығында жаңа өнер ұйымдары, мәдени орталықтар, қоғамдық өнер жобалары мен мейрамханалар пайда болды. 2012 жылы Массачусетс Мәдениет Кеңесі Линн қаласының орталық бөлігін Массачусетс штатындағы алғашқы мемлекеттік танылған өнер және мәдениет аудандарының бірі деп жариялады. 2015 жылы Массачусетс губернаторы Чарли Бейкер Линн қаласын жаңғыртуды одан әрі дамыту мақсатында бірнеше мемлекеттік және қалалық мемлекеттік органдардың өкілдерінен тұратын арнайы топ құрды. Бұрын бос тұрған өнеркәсіптік ғимараттар мансардаларға айналдырылуда, ал тарихи үйлер, әсіресе Линннің Алмаз тарихи ауданы, қалпына келтірілуде. 2016 жылы Линндегі бірнеше ірі жер учаскелерін ірі құрылыс компаниялары сатып алды. 2018 жылдың қараша айында Линн қаласының орталығында 259 пәйіктік, 10 қабатты тұрғын үйдің құрылысы басталды. 2019 жылдың желтоқсанында Кэрролл Парквейде 331 пәйіктік жағалау маңындағы тұрғын үй кешенінің іргесі қаланды. Линндегі соңғы және жоспарланған ірі жылжымайтын мүлік жобаларының көпшілігі – бұл транзиттік даму жобалары, олар Линн станциясынан жарты мильдік қашықтықта орналасқан, ал бұл станциядан Солтүстік станциясына 20 минуттік пойыз қатынасы бар. Линн қаласының жандануына қаланың шығармашылық орталық ретінде дамуы үлкен үлес қосты. 2017 жылы қаланың орталық бөлігінің көп бөлігі жергілікті, ұлттық және халықаралық суретшілердің қатысуымен өткен қаланың алғашқы Beyond Walls фестивалі аясында ғимараттарға салған ірі масштабты суреттермен өзгертілді. Қала орталығындағы ғимараттарға көне неон таңбаларын орнату және Массачусетс шығанағының көлік басқармасының теміржолдарының астындағы өткелдерді ірі масштабты жарықдиодты шамдармен жарықтандыру да жүзеге асырылды. Соңғы жылдары Линн көптеген ЛГБТ өкілдерін тартты. 2018 жылдың сәуірінде "Бостон глобусы" Линн қаласын "2018 жылғы Үлкен Бостонда өмір сүруге ең қолайлы орындардың" бірі деп атады. 2021 жылдың 18 тамызында Экшендж көшесіндегі жаңа Фредерик Дуглас паркі ашылды, ол 1841 жылы Дуглас күштеп пойыздан шығарылған Орталық алаң теміржол станциясының орнына тікелей қарсы орналасқан. Паркте Дугластың қоладан жасалған бас рельефті мүсіні орнатылған. Парк 2019 жылдан бері жоспарланып келе жатқан, осы жылдың наурыз айында Массачусетс Сенатында парк аймағын және оның басқаруын Массачусетс DCR-ға беру туралы заң жобасы енгізілген. 2021 жылдың 16 қыркүйегінде қала әкімі МакГи Линн қаласының әртүрлілігін кеңейту және инфрақұрылымын жақсарту мақсатындағы 20 жылдық кешенді жоспарлау жобасы Vision Lynn-ді таныстырды. Келесі бір жарым жыл ішінде Линн қаласының жоспарлау бөлімі Линн тұрғындарына қаланың болашағы туралы пікір алмасуға көптеген мүмкіндіктер ұсынды. 2023 жылдың 10 сәуірінде жоспардың жобасы жоспарлау бөлімінің веб-сайтында көпшіліктің пікірін ескеру үшін жарияланды. 2023 жылдың 15 мамырынан кейін көпшілік пікірлер қабылдау тоқтатылады және комитет қаланың бекітуі мен қабылдауы үшін соңғы жобаны жариялайды.
Климат
Линн қаласында қыстары суық, қарлы, ал жаздары ыстық және ылғалды болады. Климаты Бостон климатына ұқсас. Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Линн ыстық жазғы ылғалды континенталды климатқа (Dfa деп қысқартылған) немесе ыстық жазғы ылғалды субтропиктік климатқа (Cfa деп қысқартылған) жатады, бұл қолданылатын изотермаға байланысты.
Білім
Линнде үш мемлекеттік жоғары мектеп (Линн ағылшын мектебі, Линн классикалық мектебі және Линн кәсіптік-техникалық жоғары мектебі), төрт орта/даярлық мектеп, екі балама мектеп және 2015 жылдың күзінен бастап 18 бастауыш мектеп бар. Оларды Линн мемлекеттік мектептері ауданы қамтамасыз етеді. KIPP: Білім – күш бағдарламасы KIPP Academy Lynn, 5-8 сыныптарға арналған жекеше орта мектеп және KIPP Academy Lynn Collegiate деп аталатын жекеше жоғары мектепті басқарады. Қала ішінде St. Mary's High School деп аталатын тәуелсіз католик жоғары мектебі де бар. Екі католик бастауыш мектебі бар: St. Pius V мектебі және Sacred Heart мектебі. Сонымен қатар, бір конфессияаралық христиан мектебі, Солтүстік жағалау христиан мектебі бар. Солтүстік жағалау қоғамдық колледжінің Линн қаласының орталығында кампусы бар (басқа кампустары Данверс және Беверлиде орналасқан).
Көлік
Линнде мемлекетаралық немесе бақылаудағы кіру жолдары жоқ, ең жақын АҚШ-тың 1-ші бағыты Саугуста және Линнфилдте, ал 95-ші мемлекетаралық және 128-ші бағыт Линнфилдте орналасқан. (Interstate 95-тің бастапқы жобасы 107-ші бағытқа параллель және Линнді, соның ішінде Линн Вудсты кесіп өтетін маршрутты көздеген, бірақ жоба 1972 жылы тоқтатылды.) Дегенмен, Массачусетс штатының 1А, 107, 129 және 129А бағыттары Линн қаласынан өтеді. 107-ші бағыт қаланың ішінде салыстырмалы түрде түзу боймен оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай жүреді. Ол 129А бағытымен 0,5 мильге (1 км) дейін бірге жүреді, ол 129-шы бағыттың ескі маршрутымен қала арқылы оның негізгі бағыты мен 1А бағыты арасында сапарлайды. 129-шы бағыт қаланың солтүстігінен өтіп, оңтүстікке бұрылып қала орталығынан өтеді және 1А бағытымен 1 мильге (2 км) дейін бірге жүреді. 1А бағыты Ревиерден Линнвейдің батыс бөлігімен өтеді, ол қала ішіндегі бөлінген автомобиль жолы, содан кейін Swampscott қаласына қарай жалғасады. Линнвейдің өзі жағалау бойымен созылады, бұл айналымға алып келеді, ол Nahant Road және Lynn Shore Drive жолдарымен байланысады, ол жағалау арқылы Swampscott қаласына дейін барады. Линн қаласына MBTA Commuter Rail жүйесінің Newburyport/Rockport желісіндегі Линн станциясы, сондай-ақ River Works станциясы (тек GE Aviation қызметкерлері үшін) қызмет көрсетеді. Көптеген басқа станциялар XX ғасырдың ортасына дейін ашық болды. MBTA автобустарының көптеген бағыттары Линнді Бостонмен және көршілес қалалармен байланыстырады. Көк желіні Линн қаласының орталығына дейін ұзарту ұсынылған, бірақ оған қаржы бөлінбеді. Бостон қаласының орталығына паром қызметі 2014, 2015 және 2017 жылдары іске асырылды. Ең жақын әуежай – Бостонның Логан халықаралық әуежайы, оңтүстікке қарай шамамен 5 миль (8 км) қашықтықта орналасқан.
Танымал мәдениетте
"Троть, троть в Бостон" балалар өлеңінің көптеген нұсқаларында Линн екінші аялдама ретінде айтылады. "Суррогаттар" (2009) фильмінің түсірілімдері, әсіресе қуғын сахнасы, Линн қаласының орталық бөлігінде жүргізілді. Линн тумасы Джек Нозуорти осы фильмде түсті және ол кез келген жобаға қатысқанда Линн қаласын түсірілім орны ретінде ұсынатынын айтты. "Мастер" (2012) фильміндегі Фредди Квелл кейіпкері Линн қаласынан шыққан, бірақ Калифорнияда түсірілген сахнаға оралады. Джонни Депптің басты рөлде ойнаған "Қара масса" (2015) фильмінде Линн қаласында түсірілген бірнеше сахналар бар. "Central Intelligence" (2016) фильміндегі орта мектеп сахнасы Линн классикалық және Линн ағылшын тіліндегі орта мектептерде түсірілді. "Sound of Metal" (2019) фильмінің бірнеше сахнасы Линн қаласында түсірілді.