Кіріспе

Монсон – АҚШ, Массачусетс штатының Хэмпден округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 8 150 адамды құрайды. Бұл қала Спрингфилд, Массачусетс метрополиялық статистикалық аймағының бір бөлігі. Монсон орталығы қаланың орталық бөлігінде орналасқан.

Тарих

Қазіргі Монсонға қоныс аударған алғашқы отаршыл – Ян Фарри болды, оған 1657 жылы Массачусетс штатының Бас соты жер берді. Ол Спрингфилдтен Бостонға дейінгі басты жол саналатын, сондай-ақ Монсонның солтүстік бөлігінен өтетін Бей жолында мейрамхана салды. Бұл Спрингфилд пен Брукфилд арасында салынған алғашқы үй еді, бірақ мейрамхана көп ұзаққа соқпады; бір-екі жылдың ішінде, жергілікті индейлердің шабуылдарынан қорқып, ол оны тастап кетті. Алғашқы тұрақты қоныс аударушылар 1715 жылы келді, ал 1735 жылы Бримфилд қаласы құрылды, оның шегіне қазіргі Монсон кірді. Кейін қаланың батыс бөлігі бөлініп, 1775 жылы Монсон қаласы болып құрылды. Қалаға Ұлыбритания Сауда кеңесінің төрағасы және Массачусетс губернаторы Томас Поуналлдың досы, сэр Джон Монсонның есімі берілді. 19-шы ғасыр мен 20-шы ғасырдың басында қаланың ортасынан оңтүстікке қарай ағатын Чикопи бұлағының бойында диірмендер салынды. Осы кезеңдегі ең табысты өнеркәсіптердің бірі – Жозеф Л. Рейнольдс, Дуайт В. Эллис, С. У. Холмс және С. Ф. Кушман сияқты өнеркәсіпшілер басқарған жүн фабрикалары болды. Сонымен қатар, Heiman & Lichten компаниясы Main Street көшесінде сабан мен киім-кешек зауытын табысты басқарды. Олардың 77-сі жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. Бірнеше қалалық ескерткіштер зақымдалды немесе жойылды: Монсонның бірінші шіркеуі мен Унитарлық Универсалистік шіркеу ғимараттарының әрқайсысы өз мұнараларын жоғалтты, бір кезде Монсон академиясының бөлігі болған 1900 жылғы Холмс гимназиясы қиратылды, ал 1925 жылы салынған қалалық кеңсе ғимараты, бұрынғы Монсон орта мектебі, жөндеуге келмейтіндей зақымданып, 2013 жылы бұзылды. Қала тұрғындары қаланы қайта жаратуға көмектескендеріне шүкіршілік етеді.

География

Монсон Шығыс Хэмпден округінде орналасқан, оны 32-ші Массачусетс тас жолы кесіп өтеді, ол қала орталығынан солтүстікке қарай 6 шақырым (4 миль) Палмерге және оңтүстікке қарай 8 шақырым (5 миль) Коннектикут штатының шекарасына дейін жетеді. Спрингфилд батысқа қарай 24 шақырым (15 миль), Вустер солтүстік-шығысқа қарай 55 шақырым (34 миль), ал Хартфорд, Коннектикут, оңтүстік-батысқа қарай 60 шақырым (37 миль) қашықтықта жатыр. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы құрайды, оның ішінде жер және , немесе 1,45% - су. Қаланың көп бөлігі (орталық бөлігі) Чикопи Брук арқылы солтүстікке қарай суға толы, ол Куабог өзенінің саласы болып табылады. Қаланың солтүстік-шығыс бөлігіндегі шағын аудандар Куабог өзенінің саласы Фоскетт Милл ағындарына құяды. Куабог солтүстік-батысқа қарай ағып, Коннектикут өзенінің батысқа қарай ағып жатқан саласы Чикопи өзеніне қосылады. Монсонның солтүстік-батыс бөлігі Чикопи өзенінің саласы - Твелвемайл Брукке құяды, ал қаланың оңтүстік-батыс бөлігі Коннектикут штатындағы Коннектикут өзеніне тікелей құятын Скантик өзенімен суға толы. Қаланың ең оңтүстік бөлігі Коннектикут өзенінің суайдынынан тыс, Коннектикут штатындағы Орта өзенге қарай ағып, Уиллимантик және Шетукет өзендері арқылы Темза өзеніне жетеді, содан кейін Нью-Лондондағы Лонг-Айленд бұғазына құяды. Монсонның солтүстігінде Палмер, шығысында Бримфилд және Уэльс, оңтүстігінде Стаффорд, Коннектикут, батысында Хэмпден және Уилбрахам жатыр. Куабог өзені қаланың солтүстік шекарасының шығыс жартысын құрайды, ал 20-шы АҚШ тас жолы солтүстік шекарасының батыс жартысын құрайды.

Демография

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 8359 адам, 3095 үй шаруашылығы және 2203 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 3213 тұрғын үй, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 97,69% ақ нәсілді, 0,67% афроамерикалық, 0,23% американдық индейлер, 0,31% азиялық, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,23% басқа нәсілдер және 0,86% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Халықтың 1,17% -ы испания немесе латын американдықтарын құрады. 3095 үй шаруашылығының 34,2% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 57,9% -ы бірге тұратын жұбайлар, 9,4% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 28,8% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылығының 22,8% -ы жеке адамдардан тұрады, ал 9,1% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мүше саны 2,63, ал отбасының орташа мүше саны 3,12 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 25,2% -ы 18 жасқа дейінгілер, 6,7% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 31,3% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 25,8% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 10,9% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 38 жасқа тең. Әр 100 әйелге 97,4 еркек шақтандырылған. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 95,5 еркек келеді. Қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 52 030 доллар, ал отбасының орташа табысы 58 607 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 41 373 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 30 545 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 22 519 доллар. Отбасылардың 5,2% және халықтың 5,6% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 6,8% және 65 жастан асқандардың 3,7% -ы.

Білім

Монсон қаласында үш мемлекеттік мектеп бар: Quarry Hill Community School – мектепке дейінгі және балабақшаға арналған; Granite Valley Middle School – 1-6 сыныптарға арналған орта мектеп; және Monson High School – 7-12 сыныптарға арналған жоғары мектеп. 2017–2018 оқу жылының мәліметтері бойынша, Монсон мемлекеттік мектептерінде барлығы 929 оқушы білім алып жатыр. Штаттық MCAS тестілерінің нәтижелері бойынша, олар орташа мектептерден сәл төмен деңгейде.

Монсон қаласы бұрын 1804 жылы құрылған және 1806 жылы ашылған Монсон академиясы жеке мектебінің орны болды. 1847 жылы академия қытай студенттерін қабылдаған алғашқы американдық мектепке айналды. Оның түлектерінің арасында азаттық күрескері және суфражист Люси Стоун, сондай-ақ АҚШ Жоғарғы Сотының екі судьясы – Уильям Стронг және Генри Биллингс Браун болды. Көрнекті оқытушылар қатарында АҚШ Еңбек министрі Фрэнсис Перкинс және президент Уильям Говард Тафттың анасы Луиза Торри Тафт есімдері бар. 1971 жылы академия Уилбрахам академиясымен бірігіп, Уилбрахам және Монсон академиясын құрды.

Көлік

Монсон арқылы екі нөмірленген автомобиль жолы өтеді: Массачусетс 32-ші жолы, Коннектикут штатынан Монсонға кіріп, қала орталығындағы Мейн-стрит көшесін құрайды және қаладағы негізгі солтүстік-оңтүстік бағытты қамтамасыз етеді. АҚШ 20-шы жолы Палмермен солтүстік шекараның бір бөлігін құрайды, сондай-ақ қаланың шалғай солтүстік-шығыс бөлігінен өтеді. Жаңа Англия орталық темір жолы солтүстік-оңтүстік бағытта қала арқылы өтеді, шамамен 32-ші жолға параллель. Жолаушылар тасымалы қызметі жоқ. Бостон және Олбани темір жолының желісі, қазір CSX компаниясының басқаруында, қаланың солтүстік-батыс бөлігімен өтеді.