Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1916 жылы Сан-Францискодағы Қайырымдылық қозғалысы парадының бомбалануы
1916 bombing of a Preparedness Movement parade in San Francisco, California
Қайырымдылық күні болған бомбалау 1916 жылдың 22 шілдесінде Сан-Францискода, Калифорния штатында, АҚШ-та болды. Бұл бомбалау Американың Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуын жақтаған Қайырымдылық қозғалысының жергілікті қолдаушылары ұйымдастырған парадты қамтыды. Парад кезінде чемоданға салынған бомба жарылып, 10 адам қаза тауып, 40 адам жарақат алды. Бұл Сан-Франциско тарихындағы ең қорлықты террористик шабуыл болды. Екі еңбек қозғалысының көшбасшысы – Томас Муни мен Уоррен Биллингс жеке-жеке сотталып, өлім жазасына кесілді, бірақ жазасы кейін өмір бойы түрмеде отыруға ауыстырылды. Еңбек қозғалысының көшбасшысы Томас Муни парад алдындағы қауіп туралы ескертілген болатын және оның кәсіби одағы – «Молдерлер», Сан-Францисконың Орталық Еңбек Кеңесі мен Құрылыс сауда кеңесі арқылы парадта тәртіпсіздік тудырып, еңбек қозғалысын қаралауға тырысатын науқас адамдар туралы резолюцияларды қабылдауға ықпал етті. Бұл қалада өткен ең ірі парад болды. 3,5 сағатқа созылған шеруге 51 329 адам қатысты, оның ішінде 2134 ұйым мен 52 музыкалық тобы болды. Қызығы, парадтың басталу сигналы «бомбаның жарылуы мен сиренаның дауысы» болды. Әскери, азаматтық, сот, мемлекеттік және қалалық бөлімшелерден кейін газет, телефон, телеграф және трамвай одақтары жүрді. Көптеген бөлімдер Сан-Франциско шығанағының басқа қалаларынан келді. Сағат 14:06-да, парад басталғалы жарты сағат өткен соң, Steuart көшесінің батыс жағында, Market көшесінің оңтүстігінде, Фэрри ғимаратынан шамамен 450 фут қашықтықта, құйылған болат құбырдан жасалған, жарылғыш заттарға толтырылған бомба жарылды. Полицияның пікірінше, бомба жасаушы құбырды жарылғыш затпен (ТНТ немесе динамит) толтырғаннан кейін, оның ішіне металл сынықтарын салып, оқшауланған шрапнель ретінде әрекет ететіндей етіп, бомбаның құрылымын күрделендірген. Куәгерлер бомбаның қайда орналасқандығы туралы әртүрлі пікір білдірді. Кейбір куәгерлер Market және Steuart көшелерінің бұрышында чемоданды тастап кеткен адамды көргендерін айтты, ал басқалары, мысалы, доктор Мора Мосс, бомбаның жақын маңдағы ғимараттың шатырынан лақтырылғанын немесе түсірілгенін көргендерін мәлімдеді, ол орында қалдырылмаған.
The Preparedness Day bombing was a bombing in San Francisco, California, United States, on July 22, 1916, of a parade organised by local supporters of the Preparedness Movement which advocated American entry into World War I. During the parade a suitcase bomb was detonated, killing 10 and wounding 40 in the worst terrorist attack in San Francisco's history. Two labor leaders, Thomas Mooney and Warren Billings, were convicted in separate trials and sentenced to death, later commuted to life in prison. Labor leader Thomas Mooney had been tipped off to threats that preceded the parade and pushed resolutions through his union, the Molders; the San Francisco Central Labor Council; and the Building Trades Council warning that provocateurs might attempt to blacken the labor movement by causing a disturbance at the parade. The parade was the largest ever held in the city. The 3.5 hour procession had 51,329 marchers, including 2,134 organizations and 52 bands. Ironically, perhaps, the starting signals were "the crash of a bomb and the shriek of a siren." Military, civic, judicial, state, and municipal divisions were followed by newspaper, telephone, telegraph and streetcar unions. Many of the following divisions came from other cities of the San Francisco Bay Area. At 2:06pm, about half an hour into the parade, a time bomb in the form of a cast steel pipe filled with explosives detonated on the west side of Steuart Street, just south of Market Street, about 450 feet from the Ferry Building. Before capping the steel pipe containing the explosive (believed by police to have been either TNT or dynamite), the bomb maker had filled the pipe with metal slugs designed to act as shrapnel, greatly increasing the bomb's lethality. Witnesses differed on where the bomb was located. Some witnesses stated that they saw a man leaving a suitcase against the corner of a building at Market and Steuart streets that contained the bomb, while others, such as Dr. Mora Moss, testified he saw the bomb being hurled or dropped from the roof of a nearby building, rather than being left at the scene.
Сот процестері мен үкімдер
Сан-Франциско округінің прокуроры Чарльз Фикерттің басшылығымен билік алғашқыда қаладағы белгілі радикалдар мен анархистерге назар аударды, олардың ішінде Александр Беркман болды. Ол радикалдық саясатымен және бұрынғы қастандық әрекеті үшін үкіметке жақсы таныс еді. Беркман Нью-Йорктегі Лексингтон даңғылында болған жарылысқа қатысқаннан кейін, онда бірнеше анархист және кем дегенде бір бейкүнә адам қаза тапқаннан кейін, жақында ғана Сан-Францискоға көшіп келген. Сан-Францискода ол өзінің анархистік журналын ашты, оған «Жарқыл» деп ат қойды. Дайындық күні болған жарылыстан кейін Беркман кенеттен «Жарқылды» тоқтатып, Нью-Йоркке оралды, онда Эмма Голдманмен бірге «Ана Жер» бюллетенінде жұмыс істеді. Фикерт Беркманды жарылысқа қатысты сөз байласу бойынша Сан-Францискоға экстрадициялауға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Екі белгілі радикалдық еңбек көшбасшысы – Томас Муни (шамамен 1882–1942) және оның көмекшісі Уоррен К. Биллингс (1893–1972) – кейін тұтқындалды. Бұрын жолаушылар пойзында динамит тасыған үшін сотталған Биллингс тікелей әрекет жасауға бейім екенімен белгілі болды. Ал Муни, белсенді социалист, 1913 жылы «Тынық мұхиты газ және электр компаниясы» ереуілі кезінде электр желілерін жарқылауға қатысқан деген күдікпен тұтқындалған, бірақ сотталған жоқ. Муни мен оның әйелі бұрын жоспарланған трамвай машинистерінің ереуілі кезінде трамвай жұмысын тоқтатуға тырысқандары үшін тұтқындалған, және ол еңбек қозғалысында «радикалды» көзқарастас ретінде танымал болды. Жергілікті кәсіподақтардың консервативті басшылары мен еңбек газеттерінің редакторлары Муниді қатты жек көріп, оны «қауіпті алауыздық тудырушы» деп санайтын, оның әдістері «ешқашан проблемадан басқа ештеңе әкелмейтініне» сенді. Муни және әсіресе Биллингс бұрын динамитті қалай қолдану керектігін білген (Биллингс сонымен қатар сағат механизмдерімен таныс болды және түрмеден шыққаннан кейін сағатшы болды).
Led by San Francisco District Attorney Charles Fickert, authorities initially focused their attention on several well known radicals and anarchists in the city, among them Alexander Berkman, who was well known to the government for his radical politics and prior conviction as an attempted assassin. He had only recently relocated to San Francisco after being implicated in yet another bombing conspiracy, the Lexington Avenue bombing in New York City, which resulted in the deaths of several anarchists and at least one innocent bystander. While in San Francisco, Berkman had begun his own anarchist journal, which he named The Blast. After the Preparedness Day bombing, Berkman abruptly abandoned The Blast and returned to New York, rejoining Emma Goldman to work on the Mother Earth Bulletin. Fickert attempted to have Berkman extradited back to San Francisco on conspiracy charges related to the bombing, but was unsuccessful. Two known radical labor leaders – Thomas Mooney (ca. 1882–1942) and his assistant, Warren K. Billings (1893–1972) – were eventually arrested. Billings, convicted previously for carrying dynamite on a passenger train, had a reputation for enjoying direct action; and Mooney, a militant socialist, had been arrested but never convicted for conspiring to dynamite power lines during the 1913 Pacific Gas and Electric Company strike. Mooney and his wife had also previously been arrested for unsuccessfully attempting to stop streetcar operations during a planned streetcar motorman strike, and was known for being on the "radical" side of labor activists. The conservative leaders of local unions and editors of labor trade papers disliked Mooney intensely, believing him to be a "dangerous troublemaker" whose methods "never produced anything but trouble." Mooney and especially Billings both had prior knowledge of how to use dynamite (Billings was also familiar with clockwork timing mechanisms, and became a watch repairman after his release from prison).
Кешіріңіз .
Екі жыл өткен соң, президент Вудро Вильсон құрған тараптарды жақындастыру комиссиясы Мунидің кінәлі екенін нақтылайтын ешқандай дәлел таппады, және оның өлім жазасы ауыстырылды. Биллингстің жазасы да өмір бойына түрмеге кесілді. Муни ісі және оны босатуға бағытталған науқан екі он жыл бойы халықаралық резонанс тудырды, оның куәсі – айыпталудың жалғандығын көрсететін көптеген жарияланымдар. Сотта жалған куәліктер мен жалған мәлімдемелердің көптігі анықталды, бірақ Муни мен Биллингстің айыптауларын күштен жоюға немесе кешірім беруге жасалған көптеген әрекеттер жиырма жыл бойы, прогрессивті Калифорния губернаторы Кульберт Олсон сайланғанға дейін, тоқтатылып келді. Ол екеуіне де кешірім берді.
Two years later, a Mediation Commission set up by President Woodrow Wilson found no clear evidence of Mooney's guilt, and his death sentence was commuted. Billings' sentence was also commuted to life imprisonment. The Mooney case and campaigns to free him became an international cause celebre for two decades, with a substantial literature of publications demonstrating the falsity of the conviction. Evidence of perjury and false testimony at the trial became overwhelming, but repeated efforts to reverse the convictions or pardon Mooney and Billings were consistently blocked for twenty years until the election of progressive California Governor Culbert Olson, who pardoned both men.
Фильм
Бұл оқиғалар туралы фильм бомбалаудан кейін көп ұзамай түсірілді. Анимациялық үгіт-насихат прологы бар бұл фильм, жергілікті көрермендерге бағытталғаны анық. Бәлкім, фильм бомбалағанды анықтауға көмектеседі деп ойлаған шығар. Хёрст Пате компаниясының бомбалау орнынан түсірілген фильмі, көптеген денелер алынып тасталғаннан кейін түсірілді.
A film about the events was made shortly after the bombings. The film, with its animated propagandistic prologue, was clearly aimed at local audiences. Perhaps it was thought that the film might help to "flush out" the bomber. The Hearst Pathe film of the bombing scene was filmed after most of the bodies had been removed.