Кіріспе

Үйде дыбыс жазу – дыбысты кәсіби студияда емес, жеке үйде жазу амалы. Үйде дыбыс жазуға арналған студия үй студиясы немесе жобалық студия деп аталады. Дауыстық актерлер, баяндамашылар, әншілер, музыканттар, подкаст жүргізушілер және деректі фильмдер жасаушылардың барлық деңгейдегі өкілдері үйде дыбыс жазуды кеңінен пайдаланады. XXI ғасырда технологияның дамуына байланысты кәсіби аудио жабдықтардың бағасы тұрақты түрде төмендеп келеді, ал дыбыс жазу техникасы туралы ақпарат онлайн режимінде оңай қолжетімді болды. Бұл тенденциялар үйде дыбыс жазудың танымалдылығының артуына және дыбыс жазу индустриясының үйдегі студияларға қарай ығысуына әкелді. 2020 жылы COVID-19 пандемиясы және карантин шаралары қашықтан жұмыс істейтін жұмыскерлердің санының күрт өсуіне себеп болды, сарапшылар пандемия аяқталғаннан кейін бұл дыбыс жазу саласындағы тұрақты өзгеріс болады деп болжамдап отыр.

Студиялық жабдықтар

1970 жылдардың соңына дейін музыканы төмен сапалы магнитофонға немесе үлкен, қымбат ленталық магнитофонға жазуға болатын. Олардың жоғары бағасы мен арнайылығына байланысты, ленталық магнитофондар тек кәсіби студиялар мен бай музыканттар үшін қолжетімді болды. 1979 жылы Tascam Portastudio-ны ойлап тапты, ол тұтынушылар нарығына арналған төрт тректік шағын құрылғы. Бұл жаңа өнімнің арқасында шағын көп тректік магнитофондар кеңінен таралды және 1980-жылдары үлкен танымалдылыққа ие болды. 1990-жылдары аналогты ленталық магнитофондар сандық жазғыштармен және компьютерлік сандық аудио жұмыс станцияларымен (DAW) алмастырылды. Бұл жаңа құрылғылар аудио тректерін цифрлық файлдарға түрлендіруге және файлдарды магниттік лентаға (мысалы, ADAT), қатты дискіге, компакт-дискіге немесе флэш-жадқа жазуға мүмкіндік берді. Бөлмедегі дыбыс немесе резонанс музыканың араластырылу, жазылу және жаздырылу әдісіне елеулі әсер етеді. Жабық бөлмелерде жиілік жауабы тең емес, яғни араластыру бойынша қабылданған барлық шешімдер "бұрмаланған" дыбысқа негізделеді, себебі дыбыс инженерлері ойнатылып жатқан дыбысты дәл ести алмайды. Акустикалық панельдер мен бас тұзақтары бөлмедегі дыбысты жақсартуға көмектеседі.

Кәсіби студияларға әсері

Соңғы екі онжылдық ішінде үйдегі студия технологиясының дамуы кәсіби жазба студияларына елеулі әсер етті. Осы технологияның жетістіктері, сондай-ақ жаңадан бастаған және тіпті танымал әртістердің қарапайым немесе төмен бюджеттері көптеген коммерциялық студияларды жабылуға мәжбүр етті. Көптеген кәсіби инженерлер осы коммерциялық студиялардан өз үйлеріне көшіп, клиенттерге қолжетімдірек бағамен қызмет көрсетуге мүмкіндік алды. Әртістер де өздерінің материалдарын өзіндік жазу және өндіру үшін үйде студиялар құрды, соның арқасында жоғары бюджеттер мен қымбат студиялық уақытпен айналысу қажеттігінен құтылды. Соңғы жылдары альбом сатудың азаюы және ірі жазба компанияларының өз әртістері мен продюсерлерін осы жоғары деңгейдегі студияларда жаздыруға қаржы бөлген бюджеттерін қысқартуы да айтарлықтай зиян келтірді. Осы жағдайларға байланысты музыканың бірнеше танымал студиялары мәңгілікке есіктерін жабуға мәжбүр болды. Олардың қатарында Нью-Йорк қаласында орналасқан The Hit Factory, Брюс Спрингстинның "Born in the U.S.A." және Пол Саймонның "Graceland" сияқты альбомдарының туған жері, сондай-ақ Нью-Йорк қаласындағы Sony Music Studios, мұнда Nirvana тобы өздерінің MTV Unplugged сессиясын жазған. Тағы бір жабылуға мәжбүр болған студия – Лондондағы Olympic Studios, онда Эрик Клэптон, Джимми Хендрикс және The Rolling Stones шығармалары жазылған. Бұл коммерциялық студиялар өздеріне жазба жасаған әртістер үшін сапалы жазбалар жасауға қабілетті болғанымен, үйдегі студияларда қолданылатын көптеген жазба бағдарламалары консольдер мен таспа магнитофондарының мүмкіндіктерін имитациялай алады. Los Angeles Times газетінде келтірілгендей, музыка саудагерлері мен өндірушілердің ұлттық қауымдастығы (NAMM) былай мәлімдеді: "Компьютерлік музыка нарығы 1999 жылы 140 миллион доллардан аспаса, 2008 жылы жарты миллиард долларға жетті". Альбом сатудың соңғы он жылда айтарлықтай төмендеуі жазба студияларын шығындарды қысқартуға мәжбүр еткенімен, компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз ету мен музыкамен байланысты технологиялардың сатылымы да күрт өсті. Recording Academy's Producers & Engineers Wing аға директоры Морин Дроуни Los Angeles Times газетіне берген сұхбатында қазіргі музыка индустриясында жазба студияларының қалай өзгергені туралы былай деді: "Біз белгілі бір жағынан бастапқы нүктеге оралдық. Біз қайтадан шағын және кәсіпкерлікке бет бұрдық. Адамдар әлі де коммерциялық студияларға үйде жасай алмайтын нәрселерін ұсыну үшін жүгінеді. Бірақ, шындығында, жазба студиясы бизнесі шағын, ерекше студияларды құрудан басталып, көбінесе жатын бөлмелер мен гараждарда орналасқан".