Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уотертаун – АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Миддлсекс округіне қарасты қала, Үлкен Бостон аймағының бір бөлігі. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қала халқы 35 329 адамды құрайды. Оған Бемис, Кулидж сквері, Шығыс Уотертаун, Уотертаун сквері және Батыс жағы (Вест-Энд) сияқты шағын аудандар кіреді. Уотертаун 1630 жылы пуритан қоныс салушылар құрған Массачусетс шығанағы колониясының алғашқы елді мекендерінің бірі болды. Қалада Перкинс соқырлар мектебі, Америка армян кітапханасы және мұражайы, сондай-ақ 1816 жылдан Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін әскери қару-жарақтар өндірген тарихи Уотертаун арсеналы орналасқан.
Watertown is a city in Middlesex County, Massachusetts, United States, part of Greater Boston. The population was 35,329 in the 2020 census. Its neighborhoods include Bemis, Coolidge Square, East Watertown, Watertown Square, and the West End. Watertown was one of the first Massachusetts Bay Colony settlements organized by Puritan settlers in 1630. The city is home to the Perkins School for the Blind, the Armenian Library and Museum of America, and the historic Watertown Arsenal, which produced military armaments from 1816 through World War II.
Тарих
Археологиялық деректерге сүйенсек, Уотертаун отарлаудан бұрын мыңдаған жылдар бойы қоныстанған. 1600 жылдары Массачусетс штатының екі тайпасы – Пекосетт және Нонантум, кейін Чарльз деп аталған өзеннің жағалауында қоныстар салған. Заманауи дереккөздерде «Пиггсуссет» атауы «Су қалашығының» иелік атауы ретінде тіркелген. Пекосетт тайпасы қазіргі Уотертаун тоғанының орнында селде ұстауға арналған балық аулау бөгенін салған. Жыл сайынғы балықтардың көші-қоны, яғни алевиф және көк мүңкіз теңізден өзенге жұмыртқалау үшін жүзіп келуі, әр көктемде жалғасуда. Уотертаун, отарлаушылар үшін алғаш рет Солтонсталл плантациясы ретінде танымал болған, Массачусетс шығанағы колониясының ең ерте мекендеу орындарының бірі еді. 1630 жылдың басында Ричард Солтонсталл және Джордж Филлипс басқарымындағы отарлаушылар тобы құрған Уотертаун сол жылы ресми түрде құрылған. Кейбір ерте құжаттарда «Уотертон» деген баламалы жазу кездеседі. Алғашқы құрылыстар қазір Кембридж шегіндегі Герридің жағажайында салынған. Бірінші ширек ғасыр бойы Уотертаун Бостоннан кейін халық саны және аумағы бойынша екінші орында тұрған. Содан бері оның шектері айтарлықтай қысқартылды. Кембриджге үш рет жер қосылды, сондай-ақ Уэстон (1712), Уолтхэм (1738), Линкольн (1754) және Белмонт (1859) жаңа қалаларын құруға үлес қосты. 1632 жылы Уотертаун тұрғындары Кембридждегі бекініс салу үшін салық төлеуге мәжбүрленгеніне наразылық білдірді. Бұл Америкадағы өкілдіксіз салық салуға қарсы алғашқы наразылық болды және отардағы өкілдік демократияның құрылуына әкелді. 17 ғасырдың соңында Уотертаун Жаңа Англиядағы жылқы мен мал саудасының ірі орталығы болды және құнарлы бақшаларымен және сәнді мүліктік жерлерімен танымал болды. Осы жерде шамамен 1632 жылы колониядағы алғашқы ұн диірмені салынды, ал 1662 жылы Америкадағы алғашқы жүн диірмендерінің бірі осы жерде бой көтерді. Арлингтон көшесіндегі алғашқы зират 1660 жылдары құрылды. Онда 1775 жылдың сәуір айында Конкордтан британдықтардың шегінуі кезінде қаза тапқан Уотертаун тұрғыны Джозеф Кулиджтің ескерткіші орналасқан. Кейінірек (1775 жылдың сәуір айында) Лексингтондағы дабылға жауап берген 134 Уотертаун минутшысы Конкордқа қарай бет алған британдық сарбаздарды тоқтатуға аттанды. Содан кейін осы азаматтардың көпшілігі Бостон қоршауы кезінде құрылған алғашқы майдандық қатарға қосылды. Уотертаун тұрғыны Израиль Биссел британдықтардың шабуылы туралы хабарды жеткізген алғашқы атты болды және Коннектикут, Нью-Йорк және Филадельфияға дейін жетті. Массачусетс провинциялық конгресі Конкордтан кейін 1775 жылдың сәуірінен шілдесіне дейін Бірінші шіркеуде жиналды, оның орны ескерткішпен белгіленген. 3 шілдеде Джордж Вашингтон Уотертаунда қарсы алынды, ал келесі күні ол Кембридждегі армияға басшылық етті. Массачусетс Бас соты 1775 жылдан 1778 жылға дейін осы жерде отырыстар өткізді. Комитеттер жақын маңдағы Эдмунд Фаул үйінде жиналды. Бостон қоршауы кезінде Бостон отбасыларының көпшілігі осы жерде тұрғандықтан, Бостон қалалық жиналыстары осы жерде өтті. Америка революциясының алғашқы айларында қауіпсіздік комитеті мен корреспонденция комитеті Уотертаунды өздерінің штаб-пәтері етіп таңдады және генерал Джозеф Уоррен осы жерден Банкер-Хиллге аттанды. Осы үйде жаңадан құрылған Америка Құрама Штаттары мен шетелдік держава, Жаңа Шотландияның Сент-Джонс және Микмак тайпалары арасында жасалған алғашқы келісімшарт – Уотертаун келісіміне қол қойылды. 1742 жылы салынған Кулидж тавернасы соғыс кезінде минутшылардың жиналатын орыны болды. Осы жерде Вашингтон 1789 жылы Жаңа Англия сапарында той жасады.
Archeological evidence suggests that Watertown was inhabited for thousands of years before colonization. In the 1600s, two groups of Massachusett, the Pequossette and the Nonantum, had settlements on the banks of the river later called the Charles, and a contemporary source lists "Pigsgusset" as the native name of "Water towne." The Pequossette built a fishing weir to trap herring at the site of the current Watertown Dam. The annual fish migration, as both alewife and blueback herring swim upstream from their adult home in the sea to spawn in the fresh water where they were hatched, still occurs every spring. Watertown, first known to settlers as Saltonstall Plantation, was one of the earliest of the Massachusetts Bay Colony settlements. Founded in early 1630 by a group of settlers led by Richard Saltonstall and George Phillips, it was officially incorporated that same year. The alternate spelling "Waterton" is seen in some early documents. The first buildings were upon land now included within the limits of Cambridge known as Gerry's Landing. For its first quarter century Watertown ranked next to Boston in population and area. Since then its limits have been greatly reduced. Thrice portions have been added to Cambridge, and it has contributed territory to form the new towns of Weston (1712), Waltham (1738), Lincoln (1754) and Belmont (1859). In 1632 the residents of Watertown protested against being compelled to pay a tax for the erection of a stockade fort at Cambridge; this was the first protest in America against taxation without representation and led to the establishment of representative democracy in the colony. As early as the close of the 17th century, Watertown was the chief horse and cattle market in New England and was known for its fertile gardens and fine estates. Here about 1632 was erected the first gristmill in the colony, and in 1662 one of the first woolen mills in America was built here. The first burying ground, on Arlington Street, was established in the 1660s. It contains a monument to Joseph Coolidge, the only Watertown resident killed during the British retreat from Concord in April 1775. Then later (April 1775), some 134 Watertown minutemen responded to the alarm from Lexington to rout the British soldiers from their march to Concord. Thereafter many of these citizen soldiers were part of the first battle line formed at the Siege of Boston. Another Watertown citizen, Israel Bissel, was the first rider to take the news of the British attack and rode all the way to Connecticut, New York and Philadelphia. The Massachusetts Provincial Congress, after adjournment from Concord, met from April to July 1775 in the First Parish Church, the site of which is marked by a monument. On July 3, George Washington was greeted in Watertown; the following day he took command of the Army in Cambridge. The Massachusetts General Court held its sessions here from 1775 to 1778. Committees met in the nearby Edmund Fowle House. Boston town meetings were held here during the siege of Boston, when many Boston families made their homes in the neighborhood. For several months early in the American Revolution the committees of safety and committee of correspondence made Watertown their headquarters and it was from here that General Joseph Warren set out for Bunker Hill. The Treaty of Watertown, the first treaty signed between the newly formed United States of America and a foreign power, the St. John's and Mi'kmaq First Nations of Nova Scotia, was signed in this house. The Coolidge Tavern, built in 1742, was frequented by minutemen during the war. Here, Washington was entertained on his New England tour in 1789.
Индустриялық дәуір
1832-1834 жылдары Теодор Паркер жеке мектеп ашты және оның есімі Паркер мектебінде сақталып қалды, ол Уотертаун қаласына тиесілі. Арсенал 1911 жылы операциялық зерттеулерді дамытқан Фредерик Уинслоу Тейлордың басқару әдістеріне наразылық тудырған ереуілдің ортасы болғандығымен ерекшеленеді (Тейлор және 1911 жылғы Уотертаун Арсеналындағы ереуіл). Тейлордың әдісі, ол "Ғылыми басқару" деп атаған, жұмыстарды кішігірім бөліктерге бөлді. Жұмысшылар енді толық өнімді аяқтамайтын, олардың орнына Тейлор жұмысшылардан максималды нәтиже алу үшін жұмыстардың оптималды тепе-теңдігін табуға тырысқанда, тоқтау сағатымен шағын жұмыстарды қайта-қайта орындау уақыты тіркелді. Ереуіл және оның себептері соншалықты даулы болды ki, 1911 жылы Конгресте тыңдау өтті; Конгресс 1915 жылы мемлекеттік қару-жарақ арсеналдарында бұл әдісті тыйым салатын заң қабылдады. Тейлордың әдістері кеңінен таралып, Генри Форд сияқты өнеркәсіпшілерге әсер етті, ал бұл идея зауыт (жинау) желісінің өнеркәсіптік әдісінің негізгі шабыт көзінің бірі болды. Уотертаун Арсеналы 1990 жылдары ірі "Суперфонд" тазалау орталығы болды, ал қазір сауда, тамақтану және өнер орталығына айналды, бірнеше мейрамханалар мен жаңа театр ашылды. Бұл жерде 2005 жылы ашылған Арсенал өнер орталығы орналасқан. Арсенал қазір athenahealth компаниясына тиесілі. Арсенал көшесінде бір-біріне қарама-қарсы екі сауда орталығы бар, олардың бірі Уотертаун сауда орталығы, екіншісі Арсенал аулалары. Стенли ағайындары 1897 жылы Уотертаунда алғашқы бумен жүретін машиналарын жасады, олар Стенли бу машиналарын деп аталды. 1899 жылы құрылған Американың Locomobile компаниясы, компания Бриджпортқа (Коннектикут штаты) көшіп келгенге дейін Уотертаунда бумен жүретін машиналар өндірді.
From 1832 to 1834, Theodore Parker conducted a private school and his name is still preserved in the Parker School, to the town of Watertown. The Arsenal is notable for being the site of a 1911 strike prompted by the management methods of operations research pioneer Frederick Winslow Taylor (Taylor and 1911 Watertown Arsenal Strike). Taylor's method, which he dubbed "Scientific Management," broke tasks down into smaller components. Workers no longer completed whole items; instead, they were timed using stopwatches as they did small tasks repetitively, as Taylor attempted to find the balance of tasks that resulted in the maximum output from workers. The strike and its causes were controversial enough that they resulted in Congressional hearings in 1911; Congress passed a law in 1915 banning the method in government owned arsenals. Taylor's methods spread widely, influencing such industrialists as Henry Ford, and the idea is one of the underlying inspirations of the factory (assembly) line industrial method. The Watertown Arsenal was the site of a major superfund clean up in the 1990s, and has now become a center for shopping, dining and the arts, with the opening of several restaurants and a new theatre. The site includes the Arsenal Center for the Arts, a regional arts center that opened in 2005. The Arsenal is now owned by athenahealth. Arsenal Street features two shopping malls across the street from one another, with the Watertown Mall on one side and Arsenal Yards on the other. The Stanley Brothers built the first of their steam powered cars, which came to be known as Stanley Steamers, in Watertown in 1897. The Locomobile Company of America, founded in 1899, also produced steam powered cars in Watertown until the company moved to Bridgeport, Connecticut.
21 ғасыр
2013 жылдың 18-19 сәуірінде түн ортасынан кейін Бостон марафонындағы бомбалауға қатысты екі күдікті Уотертаун қаласында полициямен ұзаққа созылған қақтығысқа түсті, олар оттық қару мен жарылғыш заттарды қолданды. Тамерлан Царнаев ауыр жарақат алып, кейін қайтыс болды деп жарияланды. Қала бірнеше сағатқа толығымен жабылды, полиция, ФБР және Ұлттық гвардия қызметкерлері патрульдеу жүргізіп, қалған күдікті – Джохар Царнаевты іздеді. Ол келесі күні кешке жарақаттанған, бірақ тірі күйі қайықтан ұсталды. 2021 жылғы қарашадағы сайлауда азаматтар қаланың ресми атауын "Уотертаун қаласы" (бұрынғы "Уотертаун қаласы деп белгілі қала") деп өзгертуге дауыс берді.
Shortly after midnight of April 18–19, 2013, the two suspects in the Boston Marathon bombing engaged in a protracted battle with police, in Watertown involving the use of firearms and explosives. Tamerlan Tsarnaev was critically wounded and later pronounced dead and the town was completely locked down for hours as police, FBI, and Army National Guard personnel patrolled it, looking for the remaining suspect, Dzhokhar Tsarnaev, who was captured wounded but alive in a boat shortly after the lockdown ended on the following evening. In the November 2021 Election, the citizens voted to amend the official name of the city to "The City of Watertown" (from "The City Known as the Town of Watertown")
География
Уотертаун (42.37139, −71.18194) координаталарында орналасқан. Солтүстік жағынан Белмонт көшесі бойымен Белмонт қаласымен, оңтүстік жағынан Ньютон қаласымен шектеседі. Бостон қаласының Брайтон ауданы да оңтүстік және шығыс жақтарда жатыр, олардың шекарасын көбінесе Чарльз өзені құрайды. Қаланың көп бөлігі Чарльз өзенінің солтүстігінде орналасқан, бірақ қаланың орталық нүктесі – Уотертаун алаңынан қала шекарасы Чарльз өзенінің оңтүстігіне қарай созылып, Кейси ойын алаңы маңындағы аудандарды қамтиды. Шығыс жағында Кембридж қаласы орналасқан, оның шекарасы көбінесе танымал Маунт-Оберн зиратымен белгіленген, оның көп бөлігі Уотертаун қаласының аумағында жатыр. Батысында Уолтем қаласының кең аумағы орналасқан, алайда екі муниципалитетті бөліп тұратын нақты географиялық ерекшелік немесе маңызды жол жоқ. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 11 шаршы километрді құрайды, оның ішінде 4,1 шаршы километрі құрлық, ал 0,1 шаршы километрі су.
Watertown is located at (42.37139, −71.18194). To the north, it is bordered by the town of Belmont, along Belmont Street; to the south, it is bordered by the city of Newton. The city of Boston's Brighton neighborhood also lies to the south and east—the border being largely formed by the Charles River. Though the majority of the town lies north of the Charles, from Watertown Square, the nexus of the town, the town's border extends south of the Charles to encompass the neighborhood surrounding Casey Playground. To the east lies the City of Cambridge, the border to which is almost entirely the well known Mount Auburn Cemetery, most of which is actually in Watertown. To the west lies the more expansive city of Waltham, but there is no distinct geographic feature or major road dividing the two municipalities. According to the United States Census Bureau, the city has a total area of 4.2 square miles (11 km2), of which 4.1 square miles (11 km2) is land and 0.1 square miles (0.1 km or 1.20%) is water.
Демография
2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 32 986 адам, 14 629 шаруашылық және 7 329 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 15 008 тұрғын үй, орташа тығыздық – көрсетілмеген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 91,42% ақ нәсілді, 1,73% афроамерикалық, 0,16% американдық үндістер, 3,87% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,85% басқа нәсілдер және 1,95% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испан немесе латын американдықтары халықтың 2,68% құрады. 14 629 шаруашылықтың 17,8% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 37,9% -ы некеде тұрған жұбайлар, 8,7% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 49,9% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 34,1% жеке адамдардан тұрады, ал 12,4% -ы 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,17, ал отбасының орташа мүше саны 2,86. Қала тұрғындарының жас бойынша таралуы: 14,1% -ы 18 жасқа дейінгілер, 9,4% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 39,8% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 20,0% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 16,7% -ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 37 жас. Әр 100 әйелге 86,1 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 83,8 еркек келеді. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 59 764 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 67 441 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 46 642 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 39 840 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 33 262 доллар. Халықтың 6,3%-ы және отбасылардың 4,5%-ы кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 8,6%-ы және 65 жастан асқандардың 7,5%-ы.
As of the census of 2000, there were 32,986 people, 14,629 households, and 7,329 families residing in the city. The population density was There were 15,008 housing units at an average density of The racial makeup of the city was 91.42% White, 1.73% African American, 0.16% Native American, 3.87% Asian, 0.02% Pacific Islander, 0.85% from other races, and 1.95% from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 2.68% of the population. There were 14,629 households, out of which 17.8% had children under the age of 18 living with them, 37.9% were married couples living together, 8.7% had a female householder with no husband present, and 49.9% were non families. 34.1% of all households were made up of individuals, and 12.4% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 2.17 and the average family size was 2.86. In the city, the population was spread out, with 14.1% under the age of 18, 9.4% from 18 to 24, 39.8% from 25 to 44, 20.0% from 45 to 64, and 16.7% who were 65 years of age or older. The median age was 37 years. For every 100 females, there were 86.1 males. For every 100 females age 18 and over, there were 83.8 males. The median income for a household in the city was $59,764, and the median income for a family was $67,441. Males had a median income of $46,642 versus $39,840 for females. The per capita income for the city was $33,262. About 4.5% of families and 6.3% of the population were below the poverty line, including 8.6% of those under age 18 and 7.5% of those age 65 or over.
Экономика
Уотертаун қаласындағы ірі жұмыс берушілердің қатарында «Тэфтс денсаулық жоспары», «Нью-Ингланд спорт желісі», «Перкинс соқырлар мектебі», «Эксерген корпорациясы», «Ванассе Ханген Брустлин, Инк.» және «athenahealth» компаниялары бар.
Major employers based in Watertown include the Tufts Health Plan, New England Sports Network, the Perkins School for the Blind, Exergen Corporation, Vanasse Hangen Brustlin, Inc., and athenahealth.
Көлік
Уотертаун Бостон қаласының орталық бөлігіне бағытталған маңызды магистральдар – Солдаттар алаңы жолы мен Массачусетс тас жолымен шектеседі. Уотертаунға бірнеше MBTA автобус бағдары және бұрынғы рельссіз троллейбус маршруттары қызмет көрсетеді. Олардың көпшілігі Уотертаун алаңы немесе Уотертаун депосы арқылы өтеді немесе сонда тоқталады. MBTA-ның бұрынғы А тармағының жасыл желісі 1969 жылға дейін Уотертаунға дейін созылған.
Watertown borders Soldiers Field Road and the Massachusetts Turnpike, major arteries into downtown Boston. Watertown is served by several MBTA bus and formerly trackless trolley routes. Most of them pass through or terminate in Watertown Square or Watertown Yard. The former A Watertown branch of the MBTA's Green Line ran to Watertown until 1969.