Кіріспе

Хановер – АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Плимут округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 14 833 адамды құрады.

Тарих

Хановер аймағын алғаш рет жергілікті вампаноаг және массачусет тайпалары мекендеген. Жергілікті тарих бойынша, қазіргі заманғы Хановер шекарасында бірнеше құжатталған орналасқан жерлер болған, олардың бірі Ассиниппиде, біреуі Пайн аралы батпағында, ал соңғысы Фабрика тоғанында, сонымен қатар Дринквотер батпағы деп те аталады. 17 ғасырдың ортасында жергілікті тұрғындар күшпен қоныстан шығарылды, себебі Британ аралдарынан адамдар Солтүстік Америкаға көшіп келе бастады. Осы тайпалардың соңғы өкілдері 1630 жылдары Фабрика тоғаны аумағында болған шағын шайқаста Хановерден шығарылды. Еуропалықтардың қоныстануы 1649 жылы Сцитуаттан келген ағылшын қоныс аударушылары жерге қоныстанған кезде басталды, сол кезде фермер Уильям Барстоу қазіргі Вашингтон көшесінде Солтүстік өзені бойында көпір салды. Барстоу қалаға қоныс аударғанда, ол қазіргі Оукленд даңғылы (бұрынғы Бэк-стрит) деп аталатын жерде орналасқан шатыр салды. Двейлидің «Хановер тарихы» (1849) бойынша, Вессагусет колониясының Финес Пратт 1623 жылы қазіргі Уэймуттан Плимутқа бағытталған қиын сапарында Хановер/Пемброк аймағындағы Индия бас немесе Солтүстік өзенін кесіп өтетін түнді өткізген. Қоныстанудың алғашқы онжылдықтарында жер Сцитуат қаласының батыс бөлігі болды және ол 1727 жылдың 14 маусымында ресми түрде бөлініп, қала болып құрылды. «Хановер» атауы, мүмкін, Ұлыбританияның алғашқы Ганновер патшасы I Георгқа құрмет көрсету үшін берілген. (I Георг 1727 жылдың 11 маусымында қайтыс болғанымен, бұл хабар колонияларға қала құрылғаннан кейін ғана жеткен.) Дегенмен, «Хановер/Ганновер» атауының шығу тегі орта төменгі неміс тілінен келген, онда «ho» немесе «hoch» сөздері «биік» дегенді, ал «over» сөзі «жаға» немесе «жар» дегенді білдіреді. Қала ішінде алты бөлек ауыл орналасқан: Солтүстік Хановер, Төрт бұрыш, Батыс Хановер, Орталық Хановер, Оңтүстік Хановер және Ассиниппи. Әр ауылдың бастапқыда өз мектебі, дүкені және пошта бөлімшесі болған. Хановердің алғашқы өнеркәсібі ауыл шаруашылығы, шағын диірмендер, темір ұсталық және Солтүстік өзені бойындағы бірнеше кеме жасау шеберханаларымен байланысты болды. Хановердегі ең көне ғимарат, оны растайтын ең толық құжаттама – 1693 жылы салынған Дэниел Тернердің үйі. Grand Turk деп аталатын кеме Томас Барстоудың Солтүстік өзенінің жағасындағы Ганновердегі Two Oaks кеме жасау шеберханасында салынған. Кемені Элиас Хаскет Дерби пайдаланған, кейіннен ол Old Spice логотипі ретінде қабылданды. «Бірінші» Grand Turk, ол Қытаймен сауда жасаған алғашқы АҚШ кемесі болды және Дерби сауда үйінің бір бөлігі болды. Хановердегі Солтүстік өзенде он бір кішкентай кеме жасау шеберханасы орналасқан, ал үлкендері Смит кеме жасау шеберханасы мен Барстоудың төменгі кеме жасау шеберханасы болды. 1821 жылы Барстоудың төменгі ауласында «Оэно» кемесі де салынған. 1825 жылы кеме Фиджи жағалауында сүңгіп кетті. Кейінгі өнеркәсіптер қаладағы кішкентай су жолдары бойындағы шеге фабрикалары мен аяқ киім фабрикаларын қамтыды. Қалада алғашқы шеге жасау машинасы ойлап табылған, ал шегелер мен фейерверктер жасау ХІХ ғасырдың соңында Хановердің өнеркәсіптерінің бірі болды. Үшінші Селтегін бұлағының Хановер жағында салынған және король Филипп соғысы кезінде өртенген ескі Корнет Стетсон диірмені Америкадағы ең көне диірмен болды. Индия бас өзенінде Е. Х. Клапптың каучук зауыты он тоғызыншы ғасырда қала үшін өнеркәсіптік бекініс болды, түпнұсқа ғимарат қазір Люддамның Форд паркіне сақталған. Ирландия мен Британ аралдарынан келген иммигранттар Хановер мен Солтүстік өзені аймағына қоныс аударды, сонымен қатар Солтүстік және Шығыс Еуропадан, атап айтқанда Германиядан, Польшадан, Литвадан және Скандинавиядан келген көптеген иммигранттар ХІХ ғасырда Хановерге көшіп келді. 1920 жылдардың соңынан 1940 жылдардың басына дейін Хановердің және Солтүстік өзенінің басқа бөліктерінің тұрғындары Батыс Хановерді «Кіші Польша» деп атады. Бүгінде Хановерде көбінесе тұрғын үйлер орналасқан. Хановер өткелі, Мерчентс Роу және басқа дүкендермен бірге 3 және 53 жолдардың қиылысына жақын орналасқан. Хановер орталығында АҚШ тарихындағы соғыстарда соғысып, қаза тапқан ардагерлерге арналған көптеген соғыс ескерткіштері бар. Америка революциясы кезінде Хановер полковник Джон Бейли мен оның адамдарын Бостон портын және Касл аралын патриоттар үшін қорғауға жіберді. Соғыстың соңында олар Род-Айленд пен Манчестер штатына экспедицияларға жіберілді. Қаланың Төрт бұрышындағы Уэльс тавернасы орналасқан, онда Пол Ревир мен Дэниел Вебстер де болған. Батыс Хановердегі темір құю зауыты ілгеріде темір анкерлер жасаса, кейіннен зеңбіректер мен зеңбірек доптарын жасауға көшкен. Солтүстік өзеніндегі ең батыс тіреуі Люддамның Фордқа жақын жердегі Чапманның тіреуі болды. Темір Хумароктан кемелермен өзен бойымен Хановердегі Чапманның тіреуіне жеткізілді, онда темір құйылды. Әйгілі шляпа компаниясын құрған Стетсон отбасы Массачусетс штатының Солтүстік өзені аймағында шыққан. Стетсон отбасы алғашқы американдық үйлерін Хановерде салған. 1883 жылы Массачусетс штатында құлдық жойылғанға дейін қалада құлдық болды, өйткені қаладағы ең көрнекті құл иесінің бірі Жоб Тилден болды. Тилден отбасы 1634 жылы Англиядан Сцитуатқа келген, олар Сэмюэл Дж. Тилденнің отбасы болды. 19 ғасырдың ортасы мен соңында Хановер тармақтық темір жолы болды, ол Хановер Төрт бұрышынан Солтүстік Абингтонға дейін стансаларға ие болды. 1887 жылы ол Old Colony темір жол жүйесіне берілді. USS Constitution кемесі үшін анкерлер 1700 жылдары Люддамның Фордінда орналасқан Натаниэль Кушинг анкер құю зауытында Хановерде жасалған. Хановерде 1927 жылдан 1958 жылға дейін жұмыс істеген Кларк әуежайы да болды. Ол Батыс Хановерде орналасқан. Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде Батыс Хановердегі Pilgrim Ordnance Works соғысқа қажетті жарақтарды жасады. Стетсон үйі де Хановер орталығында орналасқан. Хановер орталығы Ұлттық тарихи орындар тізімінде Хановер орталығы тарихи ауданы ретінде тіркелген. Төрт бұрыш аймағында Уильям Барстоудың Two Oaks кеме жасау шеберханасы орналасқан. Қаланың оңтүстік-батыс бұрышында Forge Pond-та анкер құю зауыты болды, ал қалған аймақ Pilgrim Ordnance Works басқарған фейерверктер мен оқ-дәрілер шығаратын өнеркәсіптік паркқа айналды. Солтүстік-шығыс қаланың бизнес секторы болып табылды, 53-ші жолдың көп бөлігінде көптеген дүкендер, сауда орындары, мейрамханалар, азық-түлік дүкендері және сауда орталықтары орналасқан. Кардинал Кушинг орталықтары да Ұлттық тарихи орындар тізімінде, ол Хановер Төрт бұрышында орналасқан. Ричард Кушинг осы жердегі Портиункула капелласында жерленген, өйткені Кардинал Кушинг президент Джон Ф. Кеннедидің жерлеу және қойылған кезде басқарушы министр болған. АҚШ-тағы ең көне бойскаут отрядының бірі Хановерде құрылған және бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келеді, ол 1-ші отряд. Хановер даму кезінде бірнеше кішкентай кеме жасау шеберханаларына ие болды, бірақ Барстоудың Two Oaks кеме жасау шеберханасы және төменгі аулалары сияқты ірілері жақсы құжатталған. Басқалары, мысалы, Кларк ауласы, Кингман ауласы, Wing ауласы және Татчер Магун отбасына тиесілі кеме жасау шеберханасы да Хановердің ерте дамуына көмектесті. Кемелер Солтүстік өзенмен төмен қарай жүзіп, шошқа еті, балық, сиыр еті және май әкелді, ал оларға орнына дәмдеуіштер, ром және қант әкелді. 1812 жылғы кеме жасау өркендеген кезеңде, сенбі күні кешкісін кеме жасау шеберханаларында 400-ге дейін жұмысшылар болған дегенді айтуға болады. Бүгінде Хановердің кеме жасау шеберханалары қаланың Төрт бұрышында белгіленген, бұл қызығушылық тудыратын орын.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 15,7 шаршы миль (41 км2) құрайды, оның ішінде 15,6 шаршы миль (40 км2) құрлық және 0,1 шаршы миль (0 км2), немесе 0,70% су. Ганновер штаттағы 351 қаланың ішінде көлемі бойынша 240-шы орында тұрады. Ганновер Массачусетс штатының Оңтүстік жағалауының бір бөлігі саналады. Оның солтүстігі мен шығысында Норвелл, оңтүстігінде Пемброк және Хансон, батысында және солтүстік-батысында Рокленд қалалары орналасқан. Ганновер Броктон қаласынан шамамен 10 миль (16 км) шығысқа қарай, ал Бостон қаласынан 20 миль (32 км) оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Ганновердің шығыс және оңтүстік шекараларының көп бөлігі үш су жолынан тұрады: оңтүстік және оңтүстік-шығыста Солтүстік және Индиан-Хед өзендерінен, ал шығыста Үшінші Сейлек бұлағынан. (Соңғы екеуі де салалар болып табылады, ал қала шекарасы олардың қосылған жерлерімен белгіленеді.) Қаланың ішінде бірнеше шағын көлдер мен бұлақтар бар, олардың ең ірісі – қаланың оңтүстігіндегі Индиан-Хед өзенінің саласы болып табылатын Фабрика көлі. Қалада бірнеше шағын саябақтар, қасиетті орындар мен қорғалатын аумақтар орналасқан. Оңтүстік Ганноверде, Уинслоу өткеліне қарай, аумақтың көп бөлігі батпақтар мен сортаңдармен жабылған. Батыс Ганновердің көп бөлігі Factory Pond-қа құятын өзендері бар жазық орманды алқаптарды құрайды. Ганновердің шығыс бөлігі Солтүстік өзенімен және Үшінші Сейлек бұлағымен шектеседі. Чапманның қонысынан бастап Үшінші Сейлек бұлағы басталатын жерге дейін жағалаудың көп бөлігі батпақты жерлерден немесе тасты жартастардан тұрады. Оңтүстік Ганноверден Батыс Ганноверге қарай қаладағы Drinkwater өзені, French Stream, Iron Mine Brook, Cushing Brook, Longwater Brook, Shinglemill Brook және Silver Brook сияқты көптеген кішігірім салалар бар. Factory Pond-дан басқа, Forge Pond және Hackett’s Pond қаладағы ең үлкен көлдер болып табылады. Массачусетс штатындағы екінші ірі тұщы сулы батпақ Ханновердің Солтүстік өзенінің жағалауында, Үшінші Сейлек бұлағына қарай орналасқан. Қаланың ең биік нүктесі – Ассиниппи маңында орналасқан Уолнат төбесі.

Климат

Ганноверде ыстық жазғы ылғалды континенттік климат (Кёппен климаттық жіктелімі dfa) басым. Дегенмен, Атлант мұхитына жақындығының арқасында мұхиттық климаттың да белгілері бар. Ганноверде суық әрі ылғалды қыстар болады, олардың кезінде жаңбыр мен күннің кезектесіп ауысуы апталар бойы созылуы мүмкін. Қаланың жаздары жылыдан ыстыққа дейін өзгереді, шілде және тамыз айларындағы жауын-шашынның орташа мөлшері айына кем.

Демография

2017 жылдың 1 шілдесінде қалада 14 814 адам, 4 349 шаңырақ және 3 566 отбасы тұрды. Халық тығыздығы құрады. Қаланың тұрғын үй қоры 4 445 бірлікке жетеді, орташа тығыздығы құрайды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 97,68% ақ нәсілді, 0,55% афроамерикалық, 0,08% американдық үндістер, 0,77% азиялық, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан, 0,27% басқа нәсілдерден және 0,65% екі немесе одан көп нәсілділерден тұрады. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 0,68% құрайды. 4 350 шаңырақтың 43,8% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 70,8% заңды некеде тұрған жұбайлар, 8,0% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 18,0% отбасы емес. Барлық шаңырақтың 15,2% жеке адамдардан, ал 8,8% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын азаматтардан тұрады. Шаңырақтың орташа мүше саны 3,02 адамды, ал отбасының орташа мүше саны 3,39 адамды құрайды. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер 29,8%, 18-24 жас аралығындағылар 5,6%, 25-44 жас аралығындағылар 28,8%, 45-64 жас аралығындағылар 25,3%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер 10,5% құрайды. Орташа жас 38 жасқа тең. Әр 100 әйелге 95,9 еркек шалысады. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 91,3 еркек шалысады. Шаңырақтың орташа табысы 73 838 доллар, ал отбасының орташа табысы 86 835 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 57 321 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 35 214 долларға жетеді. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 30 268 долларды құрайды. Халықтың 2,3%-ы мен отбасылардың 1,4%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 1,6%-ы және 65 жастан асқандардың 7,8%-ы.

Үкімет

Ұлттық деңгейде Хановер Массачусетс штатының 9-шы округінің бір бөлігі болып табылады және қазіргі уақытта Уильям Р. Китинг өкілдік етеді. 2012 жылы сайланған АҚШ Сенатының штаттан шыққан (I сынып) сенімі білдірілген мүшесі – Элизабет Уоррен. 2013 жылы өткізілген арнайы сайлауда сайланған кіші (II сынып) сенатор – Эд Марки. Штаттық деңгейде Хановер Массачусетс штатының Өкілдер палатасында Плимут округінің бесінші бөлігі ретінде ұсынылады, оған көршілес Норвелл және Рокленд қалалары кіреді. Қала Массачусетс Сенатында Екінші Плимут және Бристоль округінің бөлігі ретінде ұсынылады, оған Броктон, Галифакс, Хансон, Уитман және Шығыс Бриджвотер мен Истонның аймақтары кіреді. Қалаға Норвеллде орналасқан Массачусетс штаты полициясының D тобының бірінші бөлімі қосымша қарауылдық қызмет көрсетеді. Хановерде ашық қалалық жиналыс форматында басқару жүргізіледі және оны selectmen кеңесі басқарады. Қаланың өз полиция және өрттен қорғау бөлімдері бар, Орталық Хановер мен Батыс Хановерде өрт сөндіру бекеттері орналасқан. Өрттен қорғау бөлімі жедел жәрдем қызметін ұйымдастырады, ең жақын ауруханалар – Веймут қаласындағы Броктон ауруханасы мен Оңтүстік жағалау ауруханасы. Қалада екі пошта бөлімі бар, олардың екеуі де 139-шы тас жол бойында орналасқан. Қалада Джон Кертис атындағы тегін кітапхана бар, ол 1800 жылдары оның құрметіне аталған азаматтың көмегімен құрылған. Кітапхана Ескі отар кітапханалар желісінің құрамына кіреді. Хановерде сондай-ақ сауда орталығына жақын орналасқан YMCA бар.