Кіріспе

Кенеттен ырғақ немесе бас сызығының өзгеруі

Музыкадағы, әсіресе электронды би музыкасы (EDM) стилінде кең таралған "түсіп кету" немесе "соққының төмендеуі" – бұл музыка трегіндегі кенеттен ырғақ немесе бас сызығының өзгеруі, оған дейін жинақтау бөлімі мен үзіліс кезеңі болады. Диско және 1970-ші жылдардағы рок музыкасынан бастау алған түсіп кетулер EDM, trap, hip hop, K-pop және кантри сияқты жанрларда кездеседі. Музыкалық өндіріс бағдарламаларының көмегімен түсіп кетулер аспаптық құрамы мен дыбысталуы бойынша әртүрлі болуы мүмкін. Түсіп кетулерді жасауға қолданылатын электронды аспаптар мен құралдарға тербелісті синтезаторлар, вокалды үлгілер, барабан соққысы және бас сызықтары жатады. Кейбір түсіп кетулерде "бит-ап" (негізгі барабан соққысының дыбысы үзіліс немесе жинақтау кезінде төмендетілгеннен кейін күшейтілетін сәт болғандықтан осылай аталады) және "климакс" (тректің соңына жақын жасалатын күшті әсерлі түсіп кету) кездеседі. Стандартты түсіп кетулерден өзгеше түрлері де бар, мысалы, "анти-түсіп кетулер" (құбылысы жинақтау бөлімінен гөрі азырақ болатын әндер) және бір-бірінен кейін келетін "жоғары деңгейлі түсіп кетулер".

Тарих

Бұл дыбыс 70-ші жылдардың рок музыкасынан пайда болды. Содан бері TR 808 бас-дропы TR 808 қолданып немесе TR 808 бас-дропының үлгісін пайдалана отырып, көптеген электронды би музыка жанрларына енгізілді. EDM дропы уақыт өте келе өзгеріп, түрлі қосалқы жанрлар арқылы таралды.

Электрондық би музыкасы

EDM-нің көптеген жанрларында бір трек ішінде бірнеше тамшы (дроп) болады, әсіресе ән "dance pop" өлең/хор үлгісімен, вокалмен құрылған болса; тамшы әр хор кезінде сол өлең/хор айналымының ең жоғары нүктесі ретінде естілуі мүмкін. Кейбір әндер бір тамшыны тректің ең жоғары нүктесі немесе кульминациясының басталуы ретінде баса көрсетеді; вокалдық жанрларда бұл көбінесе хордың соңғы қайталануында, ал вокалдық емес жанрларда тректің соңғы ширегінде кездеседі. Трап музыкасында тамшы тығыз дірілдемені және күшті бас стилін қамтиды. Поп-электрондық музыкада тамшы үлкен көрермендерге арналған күшті серпіліс әсерін тудырады. Billboard журналы 2016 жылы "поп-дроптың" – "электрондық би музыкасынан хип-хопқа дейінгі техникаларды біріктіретін және поп-музыкада хордың орнын басатын музыкалық аралық" екенін мәлімдеді. Дабстепте тамшы салмақты, толық бас желісін және көбінесе "қозғалыс" немесе "дауыс" бас стилін, сондай-ақ күшті, икемді ырғақты қамтиды. Әртүрлі дабстеп бас желісімен үйлесімді әуендерді жасау үшін эмоционалды мелодиялар да қолданылуы мүмкін. Мелодикалық дабстеп – күшті аккордтарды, әртүрлі жеңіл мелодияларды ауыр бас желісімен үйлестіре отырып, дабстептің бір тармағы болып табылады. Электрондық музыка диджейлері кейде "қос тамшыны" (double drop) орындайды: екі тректі ырғақтап келістіреді, осылайша екі тректің тамшысы және олардың кульминациялық нүктелері бір уақытта болады.

Құрғақ тамшы

Поп-дроп – поп-музыка тректерінде кездесетін элемент, дәстүрлі көзқарас бойынша ол «хордан кейінгі үзіліс» қызметін атқарады, бірақ 2010 жылдардың ортасынан бері поп-музыка әндерінде жаңа кульминациялық нүкте ретінде қарастырылады, соның салдарынан хор құлау бөлімінің құрылыс элементіне дейін төмендеп кеткен. Бұл құбылысты 2016 жылдың желтоқсанында Billboard журналында Switched on Pop авторы Чарли Хардинг сипаттап, 2016 жылды «поп-дроп жылы» деп атады. Металкор жанрындағы бас-дроптар көбінесе брейкдаунның алғашқы аккордының астында қолданылады, брейкдаунды күшейту және оған ерекше дыбыс беру үшін. Осы жанрда бас-дропты электронды барабандарды пайдаланып, барабаншымен немесе фонограмма арқылы іске қосылатын семпл пад арқылы жасауға болады, олардың екеуі де концерт алаңының дыбыс жүйесіне (PA жүйесіне) жіберіледі.

Құралдар мен қолданбалар

EDM-де тамшылар FL Studio, Ableton немесе Logic сияқты бағдарламаларда жасалады. Бұл – электрондық музыка жасауға арналған мүмкіндіктері бар цифрлық аудио жұмыс станциялары, олар продюсерлер мен диджейлерге музыкалары үшін дыбыстарды нақты реттеуге мүмкіндік береді. Осы бағдарламалар ішінде продюсерлер бірегей электрондық дыбыстар мен эффектілерді жасау үшін дайын дыбыс жинақтарын, жеке дыбыстарды немесе синтезаторларды қолдана алады.

Құралу мен құлдыраудың пайда болуы

Бір тамшының құралуына дейін жинақталу процесі жүреді, ол өлеңден қайталанатын дыбыстар аралығына, барабанның жылдамдығының артуына және дыбыс көлемінің айтарлықтай өсуіне көшу арқылы іске асырылады. Мысалы, Кальвин Харристің "This is What You Came For" әнінде жинақталу қайталанатын дауыстық фразадан тұрады, сонымен қатар барабанның қарқыны күшейеді және синтезаторлардың дыбысы жоғарылайды. Дауыстық фразалардың қайталануы, дыбыс көлемі мен темпінің артуы кернеуді тудырады, ол тамшының толық қуатымен бұзылады. Кейбір жинақталулар үнсіздікпен аяқталады, бұл тамшының драмалық әсерін күшейтеді. Әннің тамшысы толық бас дыбысынан, өңделген дауыстық фразадан, атмосфералық синтезаторлардың көбеюінен, қабатталған мелодиялардан, күшті барабан соққыларынан және ақ шудан тұруы мүмкін. Тамшы EDM әнінің ең дыбысты бөлігі болып табылады. Жинақталу және өлеңдер көбінесе назарды тамшыға аудару үшін қолданылады. Бұл "This is What You Came For" әнінде жақсы көрініс тапқан, себебі тамшыда алдыңғы "сіз" деген сөздерден жасалған, қайта-қайта ойналатын және құлаққа жағымды әуенді құру үшін өңделген вокал үлгісі бар. Бұған бас-вокс, қабатталған хаус синтезаторлары және биік шляпаға бағытталған барабан ритмі қосады. Әннің шыңында EDM-нің тамшысы вокалға көп көңіл бөлетін поп әндерінен өзгеше болып, электрондық дыбыстарға ауысады.

Тірі араластыру

Дроп-микс – бір әнден екіншісіне күрт ауысуды қамтитын кешу техникасы. Мұны екі тәсілмен жасауға болады: "бірге дроп жасау", онда кешу тактының басында, және "төртінші тактта дроп жасау", онда кешу тактының соңында болады. Диджейлер осы техниканы дроп орнында қолданады: бір әннің күрделенуі екінші әннің брейкіне (көтеріңкі бөлігіне) ауысады. Бұл мелодияның немесе темптің күрт өзгеруі көрермендердің назарын өнер көрсетуге аудару үшін қолданылуы мүмкін. Трап және дубстеп өнер көрсетулерінде жиі кездесетін ұқсас дроп техникасы – екі әннің бір уақытта ойнатылып, содан кейін кульминациялық нүктеде ауыстырылуы.

Миға әсері

Ми әдетте музыканы болжау және мелодиялық үлгілерді тану арқылы қабылдайды. Бірақ бұл түсіп кетуге (drop) қатысты емес, себебі ол музыканың күтілетін ағымын бұзады. Сондықтан, түсіп кету кезінде мидың әртүрлі аймақтары басқаларына қарағанда күштірек қозғалуы мүмкін. Бір зерттеуге сәйкес, түсіп кету алдында прецентральді және постцентральді гирустар, олардың функциялары темп, тональность, ырғақ және қарқындылықты танумен байланысты, ең жоғары белсенділік деңгейін көрсетеді. Бұл аймақтағы белсенділік, кернеу және күту сияқты сезімдердің пайда болуымен байланысты. Осылайша, PreCG және PostCG-де түсіп кету алдындағы жоғары белсенділік, тыңдаушының осы сезімдерді кульминацияға жеткенше сезінуін көрсетеді. EDM түсіп кетуінде, үзіліс кезеңінің әрбір бөлігі құрылымы мен аспаптық шешімдерінің ерекшелігіне байланысты, әртүрлі қарқындылық шыңын тудырады.