Кіріспе

Норвелл – АҚШ-тың Массачусетс штатындағы Плимут округіндегі қала. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша халық саны 11 351 адамды құрады. Қаланың оңтүстік-шығыс шекарасы Солтүстік өзенімен бойлап өтеді.

Тарих

Норвелл алғаш рет 1634 жылы қазіргі Сцитуат пен Норвеллді қамтитын Сатуит (кейін Сцитуат) елді мекенінің бір бөлігі ретінде пайда болды. Ол 1849 жылы ресми түрде құрылды және көп ұзамай Оңтүстік Сцитуат деп аталды. 1888 жылы қала тұрғындары дауыс беру арқылы қаланың жолдарын күтіп ұстауға қаржы жұмсаған құрғақ тауарлар саудагері Генри Норвеллдің құрметіне қаланың атын Норвелл деп өзгертті. Алғашқы қоныс аударушылар Норвеллге ауыл шаруашылығымен айналысу үшін тартылды, кейін қала Солтүстік және Солтүстік-Батыс өзендеріне негізделген ірі кеме жасау өнеркәсібін дамытты. Кеме жасау 18-шы ғасырдан 19-шы ғасырдың басына дейін маңызды өнеркәсіп болып табылды. Норвеллде ең жақсы фрегаттар, шкуналар, кит аулау кемелері және сауда кемелері жасалды. Норвелл ауылының тарихи ауданы қаланың орталық бөлігінде орналасқан. Бүгінде Норвелл – 10 000-нан астам тұрғыны бар, заманауи мектептері, сауда орындары, шіркеулер, кітапханалар, денсаулық сақтау мекемелері, жабайы табиғат қорығы және басқа да қолдау көрсету орталықтарымен қатар үш өнеркәсіптік паркі бар, өркендеген тұрғын үй қауымдастығы.

География

Құрама Штаттар халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 21,2 шаршы миль (55 км²), оның ішінде 20,9 шаршы миль (54 км²) құрлық және 0,3 шаршы миль (1 км²), немесе 1,37%-ы су құрайды. Қала аумағының 30-38%-ын батпақты жерлер алып жатыр. Массачусетс штатының Оңтүстік жағалауында орналасқан Норвелл қаласы батысында Хановер және Рокленд, оңтүстігінде Пемброк, шығысында және солтүстік-шығысында Маршфилд және Сцитуат, ал солтүстігінде Хингэммен шектеседі. Норвелл Броктоннан шамамен 23 км (14 миль) шығысқа қарай, Плимуттан 27 км (17 миль) солтүстікке қарай және Бостоннан 32 км (20 миль) оңтүстікке қарай орналасқан. Норвеллдің шығыс шекарасының көп бөлігі Солтүстік өзені бойында жатыр, бұл жерде бұрын көптеген кеме жасау компаниялары орналасқан. Қаланың ішінде көптеген бұлақтар мен көлдер бар, оның ішінде Ханновермен шекараның көп бөлігін құрайтын Үшінші Herring Brook, Норвелл, Рокленд және Хингэм қалаларының қиылысындағы Accord Pond және 123-тас жол бойындағы Jacobs Pond. Қаланың солтүстік жартысы төбелі, ал Wompatuck штатының паркінің оңтүстік бөлігі қала аумағына еніп жатыр.

Демография

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 9 765 адам, 3 250 шаруашылық және 2 710 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 3 318 тұрғын үй құрады. Қаланың этникалық құрамы: 97,58% ақ нәсілді, 0,37% афроамерикалық, 0,05% американдық үндістер, 1,16% азиялық, 0,16% басқа нәсілдерден және 0,68% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 0,63% -ы испан немесе латын американдықтарды құрады. 3 250 шаруашылықтың 42,2% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 74,6% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 6,5% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын, ал 16,6% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 14,2% -ы жеке адамдардан тұрды, ал 6,9% -ында 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдар бар. Шаруашылықтың орташа мүше саны 2,94, ал отбасының орташа мүше саны 3,27 адамды құрады. Қала халқының жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 28,6% -ды, 18-24 жастағылар 4,3% -ды, 25-44 жастағылар 25,6% -ды, 45-64 жастағылар 28,9% -ды және 65 жасқа жоғарылар 12,6% -ды құрады. Орташа жас 40 жас. Әр 100 әйелге 95,5 еркек шалысады. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 90,6 еркек келеді. Шаруашылықтың орташа жылдық табысы 113 944 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 122 222 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 66 406 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 40 625 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 48 440 доллар. Халықтың 1,9%-ы және отбасылардың 1,4%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 1,9%-ы және 65 жасқа жоғарылардың 2,2%-ы.

Үкімет

Ұлттық деңгейде Норвелл Массачусетс штатының 9-шы округінің бөлігі болып табылады және қазіргі уақытта Билл Китинг өкілдік етеді. 2013 жылы сайланған АҚШ Сенатының кіші (II сынып) мүшесі – Эд Марки. 2012 жылы сайланған аға (I сынып) сенатор – Элизабет Уоррен. Штат деңгейінде Норвелл Массачусетс штатының Өкілдер палатасында Бесінші Плимут округінің құрамында Дэвид ДеКосте арқылы өкілдік етіледі, бұл округке көршілес Хановер және Рокленд қалалары кіреді. Қала Массачусетс Сенатында сенатор Патрик О'Коннор Плимут және Норфолк округінің құрамында өкілдік етеді, оған Кохасет, Даксбери, Хингхам, Халл, Маршфилд, Сцитуат және Веймут қалалары кіреді. Қалада Массачусетс штаты полициясының D тобының бірінші бөлімі орналасқан. Норвелл жергілікті деңгейде ашық қалалық жиналыс форматында басқарылады және қала әкімшісі мен таңдаулы кеңес басшылық етеді. Қаланың өз полиция және өрттен қорғау қызметтері бар. 2015 жылы өрттен қорғау бас штабына, алғаш 1999 жылы салынған, жаңа полиция басқармасы ғимараты қосылды, ол қаланың батыс жағындағы 53-ші тас жолда орналасқан. Төтенше жағдайлармен байланыс Хингэм, Кохасет және Халл қалаларымен Хингэмде біріктірілген. Норвеллде өрттен қорғау басқармасының құрамында жедел жәрдем бөлімі бар; барлық жедел жәрдемге жүгінулер Оңтүстік жағалау ауруханасына жеткізіледі. Қаланың өз пошта бөлімі бар, ол қала орталығында орналасқан. Қала бойынша үш кітапхана бар, олардың екеуі тәуелсіз. Норвелл қалалық кітапханасы уақытша Ганновердегі 53-ші тас жолға көшірілді, ал қазіргі уақытта Ассиниппи маңындағы орта мектептің артында жаңа ғимарат салынып жатыр. Ол Ескі колония кітапханалар желісіне (OCLN) мүше. Джеймс кітапханасы мен өнер орталығы қала орталығына жақын орналасқан және Норвеллдің бірінші приход шіркеуімен байланысты. Джеймс кітапханасын Чикаголық Джозиа Ливитт Джеймс, Оңтүстік Сцитуаттың бұрынғы тұрғыны, құрды, ол Бірінші приход шіркеуінің пасторы Уильям Гамильтон Фиштің қалалық кітапхананы қаржыландыруға көндірді. Джейкобс тоғанының жанында орналасқан Оңтүстік жағалау табиғи ғылым орталығында да шағын табиғат кітапханасы бар. 2008 жылдың 15 қазанына қарай сайлаушылардың тіркелуі және партияға жататын сандары: Партия Сайлаушылар саны Пайыздық үлесі Демократиялық 1,829 23,89% Республикалық 1,543 20,15% Белгісіз 4,263 55,68% Либертариандық 21 0,27% Барлығы 7,656 100%

Білім

Норвелл шамамен 2200 оқушыға арналған мектеп бөліміне ие. Балабақшадан бастауыш мектептің бесінші сыныбына дейінгі оқушыларға екі бастауыш мектеп қызмет етеді: қаланың батыс жағындағы Грейс Ф. Коул бастауыш мектебі және шығыс жағындағы Уильям Г. Винал бастауыш мектебі. 123-ші тас жолдың бойындағы қалалық әкімшілік ғимаратының жанында орналасқан Норвелл орта мектебі 6-шыдан 8-ші сыныптарға дейін оқушыларды қабылдайды. Әр сыныпта екі команда (мұғалімдер тобы) бар: қызғылт сары (6-сы), күлгін (6-сы), жасыл (7-сі), алтын (7-сі), қызыл (8-сі) және көк (8-сі). Норвелл орта мектебі Ассиниппи маңында орналасқан және 9-шыдан 12-ші сыныптарға дейінгі оқушыларға қызмет көрсетеді. Барлық орта және жоғары сынып оқушылары ауданнан мектепте пайдалану үшін iPad құрылғысымен қамтамасыз етіледі. Норвелл орта мектебі академиялық жетістіктерімен танымал, бәсекеге қабілетті мектеп. Норвелл орта мектебінің командалары «Клипперс» деп аталады, олардың түстері көк және алтын. Мектептің басты қарсыласы – Ханновер орта мектебі, олардың футбол командалары жыл сайынғы Алғыс айту күніне арналған ойында кездеседі. Норвелл мектебі бүкіл елде 348 нөмірі бар FIRST робототехника командасымен танымал, ол үнемі жақсы нәтижелер көрсетеді және 2015 жылдың наурыз айында Флорида аймақтық жарысында жалпы екінші орынды иеленді, сондай-ақ өткен маусымдарда басқа да марапаттар алды. Норвелл сонымен қатар табысты математика командасымен және «Төртінші қабырға» атты жүлделі театр ұжымымен де танымал. Норвелл қыздар лакросс командасы Оңтүстік жағалауда кеңінен танымал, олар ІІ дивизионның үш мемлекеттік чемпионатында жеңіске жеткен. Норвеллдің қыздар футбол командасы мен ұлдар футбол командасы да тұрақты түрде жақсы өнер көрсетеді, ұлдар командасы 2017 жылы III дивизион турнирінде финалист атанды, ал қыздар футбол командасы 2018 жылдың қараша айында алғашқы III дивизион Массачусетс штатының титулын жеңіп алды. 2021 жылы қыздар мен ұлдар футбол командалары III дивизион мемлекеттік чемпионатының атағын жеңіп алды. Қалада жеке меншік мектептер жоқ. Жоғары сынып оқушылары көршілес Ханновердегі Оңтүстік жағалау аймақтық кәсіптік-техникалық орта мектебіне тегін қатыса алады. Ең жақын жоғары оқу орны – Броктон қаласындағы Масасойт қоғамдық колледжі.

Көлік

Массачусетс 3-тар жолы қала аумағынан екі рет өтеді, қаланың оңтүстік бөлігімен және қаланың батысына жақын орналасқан тағы бір қысқа бөлігімен. Бұл тас жолдан қала ішінде шығулар жоқ, бірақ екі бөлік арасындағы және екінші бөліктің солтүстігінде 13 және 14 нөмірлі шығулар бар. Екі шығу да қалаға тікелей кіретін жолдарға қосылады. Қала арқылы өтетін басты маршрут – 123-тар жол, ол қаланың шығысынан батысына қарай өтеді және көршілес Сцитуат қаласындағы 3А-тар жолымен бітеді. 53 және 228-тар маршруттары да қала аумағынан өтеді, ал 228-тар маршруты Рокленд қаласының шекарасында 3-тар жолымен қиылысады. Норвелл қаласында теміржол және әуе қатынасы жоқ. Ең жақын теміржол стансасы – көршілес Сцитуат қаласындағы MBTA қалалық теміржолының Гринбуш желісі, Норвелл қаласының шекарасынан бір шақырымдай қашықтықта орналасқан. Ең жақын аймақтық әуежай – Маршфилд қалалық әуежайы, ал халықаралық және ұлттық рейстерге Бостон қаласындағы Логан халықаралық әуежайы арқылы жетуге болады. Норвелл қаласы 2015 жылдың жазында «жолдар» құрылысын бастады. Бұл жаяу және велосипед жолдары орта мектепті, гимназияны және қала орталығын байланыстыру үшін жоспарланған. Бұрынғы қала жоспарлаушысының сөзіне сәйкес, бұл жолдар тұрғындар мен оқушыларға Норвелл қаласының көлік қозғалысы ең көп болатын жолдарының жиегімен қауіпсіз жүруге мүмкіндік беруі керек еді. Норвелл қаласындағы «жолдарды» жоспарлау қалалық кеңестер мен тұрғындар арасында келіспеушіліктер тудырды. Қызығы, Норвеллде он салық төлеушінің сәтті сот процесінен кейін, ол қоғамдық қорларды қолдануға тыйым салды, бір қалалық шенеунік тротуардың орнына, Норвелл қаласының ең көп қозғалысы бар жолының (123-тар жол) бойындағы «жол» деп атады, сол жолдан солтүстікке қарай 600 фут қашықтықта, сайлаушылар оның бір бөлігін салуға қажетті қаражатты бекітті. Бұл жол Оңтүстік көшесінен басталып, полиция бас штабының жанындағы қала орталығына дейін созылады. Бүгін Норвелл тұрғындары әдемі, тыныш және орманды жолмен немесе Мейн-стрит бойындағы сирек қолданылатын дәстүрлі жаяу жолымен жүруге құқылы. Мейн-стрит – қаланың салық төлеушілер қаржылаған жаяу және велосипед жолын бір жағынан, тротуарды екінші жағынан салған жалғыз жолы, осылайша оның пайдаланушыларының ыңғайлылығын, қауіпсіздігін және жайлылығын қамтамасыз етеді.