Кіріспе

Иллинойс штатындағы ең жоғары қауіпсіздік федералды түрме

2012 жылдың қазан айында Федералды түрмелер бюросы (BOP) Иллинойс штатынан Томсон түзеу орталығын 165 миллион долларға сатып алды. Гуантанамо түрмесінен осы мекемеге тұтқындарды ауыстыру жоспарлары Конгресс тарапынан бұрыннан тоқтатылған еді. 2014 жылдың тамызында Дональд Хадсон түрменің алғашқы бастығы болып тағайындалды. Түрме 2019 жылдың қаңтарында толыққанды жұмыс істеуге кірісті және 2020 жылдың наурыз айына қарай түрмеде 1067 тұтқын болды. 2019 жылдың маусым айында түрмедегі қызметкерлер саны 400-ден асып, тұтқындар саны артуына байланысты келесі бірнеше жылда тағы 200 адамды жұмысқа алуға рұқсат берілді.

Тарих

Түрме құрылысы даулы болды; алғашқы жоспарлар Томсон қаласынан бірнеше шақырым солтүстікке орналасқан бұрынғы Саванна армиясының қоймасының орнын пайдалануды ұсынды. Түрмеге байланысты дау-дамайдың басты себептерінің бірі – түрменің қоршаған ортаға теріс әсер ететініне қатысты алаңдаушылық, әсіресе Миссисипи өзеніне жақын орналасқандықтан. Томсон түзеу орталығы 1999 жылдың мамырынан 2001 жылдың қарашасына дейін салынды. Оны аяқтауға 140 миллион доллар жұмсалды, бірақ мемлекет 2002 жылғы бюджеттен ашылу шығындарын алып тастады, ал губернатор Джордж Х. Райан жылына 50 миллион доллар үнемдеу үшін ашылуды кейінге жылдыруды ұсынды. 2009 жылға қарай Иллинойс штатына келген жалпы шығын 170 миллион доллардан асты. Ең төменгі қауіпсіздік бөлімінің жылдық бюджеті 7 миллион доллар құрайды. 2008 жылы Иллинойс губернаторы Род Благоевич Понтиактағы мемлекеттік түрмені жабылып, оның орнына Томсонның жоғары қауіпсіздік бөлімшесін ашуды ұсынды. Бірақ Благоевич 2008 жылдың 9 желтоқсанында тұтқындалып, қызметтен алынды. Оның орнына келген губернатор Пэт Куинн 2009 жылдың наурызында Понтиак түрмесін жабу жоспарларын тоқтатты, соның салдарынан Томсон пайдаланылмады. Бұрынғы баспасөз хабарларына сәйкес, сатып алу жоспары лагерьден 100-ге дейін тұтқынды, сондай-ақ басқа федералдық тұтқындарды орналастыруды көздеген. Гуантанамодағы тұтқындарды орналастыруға арналған Томсон түрмесінің бөлігі Қорғаныс министрлігімен, ал қалған бөлігі Федералдық түрмелер бюросымен басқарылатын болады. CNN хабарлағандай, шешім жарияланбастан бұрын қала тұрғындарының көпшілігі Гуантанамо тұтқындарының өз қалаларында орналасу идеясын құптады, себебі бұл жергілікті экономиканы жандандырып, жұмыс орындарын ашуға көмектеседі деп үміттенеді. Алайда, тұтқындарды тасымалдауға қаражат бөлуге тыйым салынды.

Федералды түрме бюросының сатып алуы

Иллинойс сенаторы Дик Дурбиннің кеңсесі 2012 жылдың 2 қазанында Обама әкімшілігі мен Федералдық түрмелер бюросы Иллинойс штатынан Томсон түзеу орталығын 165 миллион долларға сатып алатынын мәлімдеді. Әкімшілік өкілі келісімнің мақсаты – түрмелердегі тығыздық мәселесін шешу екенін, Томсон Гуантанамодағы тұтқындарды орналастыру үшін пайдаланбағанын, мұндай әрекет заңмен тыйым салынғанын айтты. "Бүкіл кешенде тек [Федералдық түрмелер бюросының] сотталғандары (2800-ге дейін) орналасады және оны тек BOP басқарады. Атап айтқанда, бұл орталық әкімшілік ең жоғары қауіпсіздік шараларымен ұсталғандар мен басқа да басқаруға қиындық тудырған сотталғандар үшін пайдаланылады", - деді атын атамауды сұраған өкіл. Бұл мәлімдеме АҚШ Бас прокуроры Эрик Холдердің хатында да қайталанды. "Гуантанамодағы тұтқындарды Томсонға аудармаймын деп уәде бердім. Сіздер білесіздер, мұндай кез келген аударма заңмен белгіленген тыйымды бұзу болар еді", - деді Холдер ұсынысқа қарсы күрескен конгрессмен Франк Вольфке жолдаған хатында. 2023 жылдың наурыз айында барлық жоғары қауіпсіздіктегі сотталғандар басқа түрмелерге ауыстырылды және 2023 жылдың тамызына қарай мекеме төсектерін төмен қауіпсіздіктегі сотталғандармен толтыра бастады.