Кіріспе

Басқа кестеден алынған деректерді қорытындылайтын кесте, тек сану арқылы жинақталады (қосу, орташа есептеу сияқты емес). Півот кесте – бір немесе бірнеше дискретті санаттар бойынша кең ауқымды кестеден (мысалы, деректер базасынан, электрондық кестеден немесе бизнес-талдау бағдарламасынан) алынған жеке мәндер топтарының жиынтығын көрсететін мәндер кестесі. Топтардың жиынтығы немесе қорытындысы сомаларды, орташа есептерді, санды немесе басқа статистикалық көрсеткіштерді қамтуы мүмкін. Півот кесте – кестеленген шикі деректерді статистикалық өңдеу нәтижесі болып табылады және шешім қабылдау үшін қолданылады. Півот кесте – жалпы термин болғамен, Microsoft 1994 жылдан 2020 жылға дейін АҚШ-та осы терминге сауда белгісін тіркеген.

Сүзгілер

Есептер сүзгісі – бүкіл кестеге сүзгі қолдану үшін пайдаланылады. Мысалы, егер "Тауардың түсі" өрісі осы аймаққа сүйретілсе, онда құрылған кестеде кестенің үстіне есептік сүзгі қойылады. Бұл есептік сүзгіде таңдау тізімі болады (жоғарыдағы мысалда – қара, қызыл және ақ). Егер осы таңдау тізімінен бір опция таңдалса ("Қара" мысалында), онда көрінетін кестеде тек "Тауардың түсі = Қара" шартын қанағаттандыратын деректер ғана болады.

Бағандар

Баған таңбалары півот кестеде көрсетілуі тиіс бір немесе бірнеше бағандарға сүзгі қолдану үшін пайдаланылады. Мысалы, егер "Сатушы" өрісі осы аймаққа сүйретілсе, құрылған кестеде "Сатушы" бағанынан мәндер болады, яғни "Сатушы" санына тең бағандар саны болады. Сонымен қатар, "Жалпы сома" бағаны да қосылады. Жоғарыдағы мысалда бұл нұсқау кестеде бес баған жасайды – әр сатушы үшін біреу, және "Жалпы сома". Деректердің үстінде сүзгі болады – баған таңбалары – одан півот кесте үшін нақты сатушыны таңдауға немесе таңдаудан шығаруға болады. Бұл кестеде сандық мәндер болмайды, себебі сандық өріс таңдалмаған, бірақ ол таңдалған кезде мәндер "Жалпы сома" бағанында автоматты түрде жаңартылады.

Жолдар

Жолдар белгілері півоттық кестеде көрсетілуі тиіс бір немесе бірнеше жолдарға сүзгі қолдану үшін пайдаланылады. Мысалы, егер "Сатушы" өрісі осы аймаққа сүйретілсе, құрылатын басқа кестеде "Сатушы" бағанынан мәндер болады, яғни жолдар саны "Сатушылар" санымен тең болады. Сонымен қатар, "Жалпы сома" деген қосымша бір жол пайда болады. Жоғарыдағы мысалда бұл нұсқау кестеде бес жол жасайды – әр сатушы үшін бір жол және "Жалпы сома". Деректердің үстінде жол белгілерінен сүзгі орналасады, одан півоттық кесте үшін нақты сатушыны таңдауға немесе таңдаудан шығаруға болады. Егер сандық өріс таңдалмаған болса, бұл кестеде сандық мәндер болмайды, бірақ сандық өріс таңдалғанда, мәндер автоматты түрде "Жалпы сома" жолында жаңартылады.

Қолданбаларды қолдау

Півоттық кестелер немесе півоттық мүмкіндіктер көптеген электрондық кестелік бағдарламалардың және кейбір деректер базасы бағдарламалық қамтамасының маңызды бөлігі болып табылады, сонымен қатар басқа деректерді визуализациялау құралдары мен бизнес-интеллектілік жиынтықтарында да қолданылады.

Деректер қорын қолдау

PostgreSQL, объектілік-реляциялық деректер қорын басқару жүйесі, tablefunc модулін пайдалана отырып, півоттық кестелерді жасауға мүмкіндік береді. MariaDB, MySQL-дің түйінді нұсқасы, CONNECT сақтау қозғалтқышы арқылы півоттық кестелерді қолдайды. Microsoft Access півоттық сұраныстарды "crosstab" сұранысы деген атаумен қолдайды. Microsoft SQL Server 2016 нұсқасынан бастап півотты қолдайды. Кейбір танымал деректер қоры, мысалы SQLite, півоттық функционалдықты тікелей қолдамайды, бірақ кіріктірілген функцияларды, динамикалық SQL немесе қосалқы сұрауларды пайдаланып півоттық функционалдықты имитациялай алады. Мұндай жағдайларда півот жасаудағы қиындық әдетте сұраныс орындала бастағанда шығыс бағаналарының саны белгілі болуы керек екендігінде болады; півот жасау үшін бұл мүмкін емес, себебі бағаналардың саны деректерге байланысты өзгереді. Сондықтан, бағана атаулары алдын ала берілуі керек немесе сұраныстың өзі деректерге сүйене отырып, әр пайдаланылу алдында динамикалық түрде құрылуы керек.

Веб-қосымшалар

ZK, Ajax фреймворкі, веб-қосымшаларға півот кестелерді де енгізуге мүмкіндік береді.

Бағдарламалау тілдері мен кітапханалар

Кестелік деректермен жұмыс істеуге арналған бағдарламалау тілдері мен кітапханалары півоттық кестелерді құруға және өңдеуге мүмкіндік беретін функцияларды қамтиды. Python деректерді талдау құралы pandas півоттық кесте функциясымен және півоттық кестелердің бөлімдерін алуға көмектесетін xs әдісімен жабдықталған. R бағдарламалау тілінде Tidyverse метажұмағы бар, ол півоттық кесте функционалдығын ұсынатын құралдар жиынтығын, сондай-ақ pivottabler пакетін қамтиды.

Онлайн-талдамалық өңдеу

Excel півоттық кестелері Excel электрондық кестесінен деректер алудың орнына деректерді алу үшін тікелей онлайн-талдамалық өңдеу (OLAP) серверіне сұрау салу мүмкіндігін қамтиды. Мұндай конфигурацияда півоттық кесте OLAP серверінің қарапайым клиенті болып табылады. Excel-дің півоттық кестесі тек Microsoft Analysis Services-ке ғана емес, сонымен қатар XML for Analysis (XMLA) OLAP стандартына сәйкес келетін кез келген серверге қосылуға мүмкіндік береді.