Кіріспе
Алгоритмдік сауда – уақыт, баға және көлем сияқты факторларды ескере отырып, алдын ала бағдарламаланған автоматтандырылған сауда нұсқауларын қолдану арқылы тапсырыстарды орындау әдісі. Бұл сауда түрі компьютерлердің жылдамдығы мен есептеу мүмкіндіктерін адам саудагерлерінен артық пайдалануға бағытталған. ХХІ ғасырда алгоритмдік сауда бөлшек және институционалдық саудагерлер арасында кеңінен тарады. 2019 жылғы зерттеу көрсеткендей, Forex нарығындағы сауданың шамамен 92% сауда алгоритмдері арқылы, адамдар емес, жүзеге асырылды. Инвестициялық банктер, зейнетақы қорлары, өзара қорлар және хедж-фондар үлкен тапсырысты бөліп орындау немесе адам саудагерлерінің реакцияға үлкермейтіндей жылдам сауда жасау қажет болғанда оны жиі пайдаланады. Дегенмен, қарапайым бөлшек сауда құралдарын қолданатын жеке саудагерлерге де қолжетімді. Алгоритмдік сауда термині көбінесе автоматтандырылған сауда жүйесімен синоним ретінде қолданылады. Олар математикалық қаржының формулалары мен нәтижелеріне негізделген және көбінесе арнайы бағдарламалық жасақтаманы қолданатын сауда стратегияларының алуан түрлілігін қамтиды. Алгоритмдік саудада қолданылатын стратегияларға жүйелі сауда, нарық жасау, нарықтар аралық айырмашылықтарды пайдалану, арбитраж немесе трендті ұстану сияқты таза спекуляциялық саудалар жатады. Көптеген стратегиялар жоғары жиілікті сауда (HFT) санатына жатады, олар жоғары айналыммен және жоғары тапсырыс-сауда коэффициентімен сипатталады. HFT стратегиялары электронды түрде алынған ақпарат негізінде тапсырыстарды бастау үшін күрделі шешімдер қабылдайтын компьютерлерді пайдаланады, бұл адам саудагерлері ақпаратты өңдеуге үлкермес бұрын жасалады. Осының нәтижесінде, 2012 жылдың ақпанында Commodity Futures Trading Commission (CFTC) HFT-ні қалай дұрыс анықтау керектігі жөнінде CFTC-ге кеңес беру үшін академиялық және салалық сарапшыларды қамтитын арнайы жұмыс тобын құрды. Алгоритмдік сауда және HFT нарық микроқұрылымын күрт өзгертті, сонымен қатар нарықтың макродинамикасының күрделілігі мен белгісіздігін арттырды.
trading using algorithms
Algorithmic trading is a method of executing orders using automated pre programmed trading instructions accounting for variables such as time, price, and volume. This type of trading attempts to leverage the speed and computational resources of computers relative to human traders. In the twenty first century, algorithmic trading has been gaining traction with both retail and institutional traders. A study in 2019 showed that around 92% of trading in the Forex market was performed by trading algorithms rather than humans. It is widely used by investment banks, pension funds, mutual funds, and hedge funds that may need to spread out the execution of a larger order or perform trades too fast for human traders to react to. However, it is also available to private traders using simple retail tools. The term algorithmic trading is often used synonymously with automated trading system. These encompass a variety of trading strategies, some of which are based on formulas and results from mathematical finance, and often rely on specialized software. Examples of strategies used in algorithmic trading include systematic trading, market making, inter market spreading, arbitrage, or pure speculation, such as trend following. Many fall into the category of high frequency trading (HFT), which is characterized by high turnover and high order to trade ratios. HFT strategies utilize computers that make elaborate decisions to initiate orders based on information that is received electronically, before human traders are capable of processing the information they observe. As a result, in February 2012, the Commodity Futures Trading Commission (CFTC) formed a special working group that included academics and industry experts to advise the CFTC on how best to define HFT. Algorithmic trading and HFT have resulted in a dramatic change of the market microstructure and in the complexity and uncertainty of the market macrodynamic,
Алғашқы дамуы
Қаржы нарықтарындағы тапсырыс ағынын компьютерлендіру 1970-ші жылдардың басында Нью-Йорк қор биржасы "белгіленген тапсырыс айналымын" (DOT) жүйесін енгізген кезде басталды. SuperDOT 1984 жылы DOT-тің жаңартылған нұсқасы ретінде ұсынылды. Екі жүйе де тапсырыстарды тиісті сауда алаңына электрондық түрде бағыттауға мүмкіндік берді. "Ашылу кезеңіндегі автоматты есеп беру жүйесі" (OARS) мамандарға нарықтық клирингтің ашылу бағасын анықтауға көмектесті (SOR; Smart Order Routing). Толық электронды нарықтардың қалыптасуымен бірге бағдарламалық сауда енгізілді, оны Нью-Йорк қор биржасы 1 миллион АҚШ долларынан асатын құны бар 15 немесе одан да көп акцияны сатып алу немесе сатуға берілген тапсырыс ретінде анықтайды. Іс жүзінде, бағдарламалық саудалар әртүрлі факторларға байланысты саудаға автоматты түрде кіру немесе одан шығу үшін алдын ала бағдарламаланған. 1980-ші жылдары бағдарламалық сауда S&P 500 акциялары мен фьючерстік нарықтары арасындағы саудада, индекс арбитражы деп аталатын стратегияда кеңінен қолданыла бастады. Соған шамамен бір уақытта, портфельді сақтандыру, Black-Scholes опциондық баға белгілеу моделіне негізделген компьютерлік модельге сәйкес акция индексі фьючерстерін динамикалық түрде саудалау арқылы акция портфеліне синтетикалық сату опциясын жасау мақсатында әзірленді. Екі стратегия да, көбінесе "бағдарламалық сауда" деп аталатын, көптеген адамдар (мысалы, Брейди есебінде) 1987 жылғы қор нарығының құлдырауын күшейтуге немесе тіпті оны бастауға кінәлады. Алайда, компьютерлік сауданың қор нарығының құлдырауына тигізген әсері әлі де нақты емес және академиялық қауымдастықта кеңінен талқыланып жүр.
Жұптармен сауда жасау
Жұптық сауда жасау немесе жұп саудасы – бұл ұзақ-қысқа, идеалды жағдайда нарыққа бейтарап стратегия, ол саудагерлерге жақын алмастырғыштардың салыстырмалы құнындағы уақытша қабысушылықтардан пайда табуға мүмкіндік береді. Классикалық арбитражға қарағанда, жұптық сауда жасау кезінде бір баға заңы бағалардың жақындасуын кепілдіктей алмайды. Бұл әсіресе стратегия жеке акцияларға қолданылғанда дұрыс, себебі бұл толық емес алмастырғыштар шексіз айырмашылықтарға ұшырауы мүмкін. Теория бойынша, стратегияның ұзақ-қысқа табиғаты оны қор нарығының бағытына қарамастан жұмыс істеуге тиіс. Бірақ іс жүзінде орындау тәуекелі, тұрақты және үлкен айырмашылықтар, сондай-ақ құбылмалылықтың төмендеуі бұл стратегияны ұзақ мерзімге (мысалы, 2004-2007 жылдары) тиімсіз етуі мүмкін. Ол статистикалық арбитраж, жақындасу саудасы және салыстырмалы құндылық стратегияларының кеңірек санаттарына жатады.
Дельта-нейтралды стратегиялар
Қаржы саласында "дельта-бейтарап" термині, негізгі активтің құнының шағын өзгеруіне байланысты портфель құны өзгермейтін, өзара байланысты қаржы құралдары жиынтығын сипаттайды. Мұндай портфельге әдетте опциялар мен оларға сәйкес келетін негізгі активтер кіреді, онда оң және теріс дельта шамалары өзара теңестіріліп, портфельдің құны негізгі активтің құнына салыстырмалы түрде төмен сезімтал болады.
Төрелік
Экономика және қаржы саласында арбитраж – екі немесе одан көп нарықтар арасындағы баға айырмашылығынан пайда табу практикасы: бұл теңгерімсіздікті пайдаланатын, пайдасы нарықтық бағалар арасындағы айырмашылық болатын сәйкес келетін мәмілелердің комбинациясын жасау. Академиктер қолданғанда, арбитраж – кез келген ықтималдық немесе уақыттық жағдайда теріс ақша ағыны болмайтын, ал кем дегенде бір жағдайда оң ақша ағыны болатын операция; қарапайым тілмен айтқанда, бұл нөлдік шығынмен тәуекелсіз пайда табу мүмкіндігі. Мысал: Арбитраждық сауданың ең танымал мүмкіндіктерінің бірі S&P фьючерстері мен S&P 500 акцияларымен жасалады. Көптеген сауда күндері олардың бағалары арасында айырмашылық пайда болады. Бұл NYSE және NASDAQ нарықтарында сатылатын акциялардың бағасы CME нарығында сатылатын S&P фьючерстерінен өзгеше болып қалыптасқанда болады.
Орташа қайталану
Орташаға оралу – бұл математикалық әдістеме, кейде акция инвестициялау үшін қолданылады, бірақ оны басқа процестерге де қолдануға болады. Жалпы алғанда, идея мынада: акцияның ең жоғары және ең төмен бағалары уақытша болып табылады, ал акцияның бағасы уақыт өте келе белгілі бір орташа бағаға қарай ұмтылады. Орташаға оралатын процеске мысал – Орнштейн-Уленбек стохастикалық теңдеуі. Орташаға оралу, ең алдымен, акцияның сауда диапазонын анықтауды, содан кейін активтерге, табысқа және т.б. қатысты талдау техникаларын қолдана отырып, орташа бағаны есептеуді қамтиды. Егер қазіргі нарықтық баға орташа бағадан төмен болса, акция бағасының өсуі күтіліп, сатып алуға тартымды болып саналады. Ал қазіргі нарықтық баға орташа бағадан жоғары болса, бағаның төмендеуі күтіледі. Яғни, орташа бағадан кетулер орташа бағаға қайта оралуы күтіледі. Соңғы бағалардың стандартты ауытқуы (мысалы, соңғы 20 баға) көбінесе сатып алу немесе сату индикаторы ретінде қолданылады. Акция туралы ақпарат беру қызметтері (мысалы, Yahoo! Finance, MS Investor, Morningstar және т.б.) әдетте 50 және 100 күндік кезеңдер үшін жылжымалы орташа бағаларды ұсынады. Ақпарат беру қызметтері орташа бағаны көрсеткенімен, зерттеу кезеңіндегі ең жоғары және ең төмен бағаларды анықтау қажеттігі сақталады.
Скалпинг жасау
Скалпинг – бұл дәстүрлі емес нарық жасаушылардың өтімділікті қамтамасыз етуі, онда трейдерлер сұраныс пен ұсыныс арасындағы айырмашылықтан пайда табуға (немесе жасауға) тырысады. Бұл процедура бағаның өзгеруі осы айырмашылықтан кем болғанша пайда табуға мүмкіндік береді және әдетте позицияны жылдам ашуды және жабуды қамтиды, көбінесе бірнеше минут ішінде немесе одан да аз уақытта. Нарық жасаушы – бұл, негізінен, мамандандырылған скальпер. Нарық жасаушының сауда көлемі орташа жеке скальпердің сауда көлемінен әлдеқайда көп болады және олар күрделі сауда жүйелері мен технологияларды пайдаланады. Дегенмен, тіркелген нарық жасаушылар биржа ережелеріне бағынады, олардың ең төменгі баға ұсыну міндеттемелерін белгілейді. Мысалы, NASDAQ әр нарық жасаушыдан әр акция үшін екі жақты нарықты сақтау мақсатында, белгілі бір баға деңгейінде кем дегенде бір ұсыныс және бір сұраныс жариялауды талап етеді.
Транзакция шығынын азайту
Алгоритмдік сауда деп аталатын стратегиялардың көпшілігі (соның ішінде алгоритмдік өтімділікті іздеу) шығындарды азайту санатына жатады. Негізгі идея – үлкен тапсырысты кішігірім тапсырыстарға бөліп, оларды уақыт өте келе нарыққа орналастыру. Алгоритмді таңдау әртүрлі факторларға байланысты, ең маңыздысы – акцияның құбылмалылығы мен өтімділігі. Мысалы, жоғары өтімді акция үшін акцияның жалпы тапсырыстарының белгілі бір пайызын сәйкестіру (көлемдік алгоритмдер деп аталады) әдетте жақсы стратегия болып табылады, бірақ төмен өтімді акция үшін алгоритмдер қолайлы бағасы бар әрбір тапсырысты сәйкестіруге тырысады (өтімділікті іздеу алгоритмдері деп аталады). Бұл стратегиялардың сәттілігі әдетте бүкіл тапсырыстың орташа бағасын, сол уақыт аралығындағы эталондық орындау арқылы алынған орташа бағамен салыстыру арқылы өлшенеді. Әдетте, өлшем ретінде көлемге салмақталған орташа баға қолданылады. Кейде орындау бағасы тапсырыс берілген кездегі құралдың бағасымен де салыстырылады. Бұл алгоритмдердің ерекше класы қарсы жақтағы алгоритмдік немесе айсбергтік тапсырыстарды анықтауға тырысады (яғни, егер сіз сатып алуға тырыссаңыз, алгоритм сату жағындағы тапсырыстарды анықтауға тырысады). Бұл алгоритмдер «иіс алғыш» алгоритмдер деп аталады. Типик мысал – «Стелс». Алгоритмдердің мысалдары: VWAP, TWAP, Implementation shortfall, POV, Display size, Liquidity seeker және Stealth. Қазіргі заманғы алгоритмдер көбінесе статикалық немесе динамикалық бағдарламалау арқылы оңтайлы құрылады.
.
Тек қараңғы бассейндерге қатысты стратегиялар
2009 жылдан бастап HFT, сатып алушы және нарық жасаушы саудагерлердің кең тобын қамтитындықтан, оның маңыздылығы артты және даулы мәселеге айналды. Осы алгоритмдерге немесе техникаларға көбінесе "Stealth" (Deutsche Bank әзірлеген), "Iceberg", "Dagger", "Monkey", "Guerrilla", "Sniper", "BASOR" (Quod Financial әзірлеген) және "Sniffer" сияқты есімдер беріледі. Қара сауда алаңдары – бұл жеке құпия сауда жүйелері, олар қоғамдық тапсырыстар ағынымен тікелей байланыспайды, керісінше, ірі көлемдегі бағалы қағаздарға көрінбейтін өтімділік ұсынуға тырысады. Қара сауда алаңдарында сауда анонимді түрде жүзеге асырылады, көптеген тапсырыстар жасырылады немесе "айсберг" болып келеді. "Геймерлер" немесе "акулалар" кішкентай нарықтық тапсырыстарды сатып алу және сату арқылы ірі тапсырыстарды анықтауға тырысады ("пинг" тақырыбымен). Егер бірнеше кішкентай тапсырыс орындалса, "акулалар" үлкен "айсберг" тапсырысының бар екенін білуі мүмкін. "Қазір қарулану жарысы жүріп жатыр", - деді 2006 жылы Массачусетс технология институтының Қаржылық инженерия зертханасының директоры Эндрю Ло. "Барлығы күрделі алгоритмдерді құрастырып жатыр, бәсекелестік күшейген сайын пайда азая түседі".
Нарық уақытын анықтау
Альфаны жасауға бағытталған стратегиялар нарықты уақыттандыру стратегиялары болып саналады. Осы типтегі стратегиялар кері сынақтан өткізу, алға сынақтан өткізу және тікелей сынақтан өткізуді қамтитын әдістеме арқылы жасалады. Нарықты уақыттандыру алгоритмдері әдетте жылжымалы орташа көрсеткіштері сияқты техникалық көрсеткіштерді пайдаланады, бірақ сонымен қатар шекті күй машиналарын қолдана отырып іске асырылған үлгілерді тану логикасын да қамтуы мүмкін. Алгоритмді кері сынақтан өткізу әдетте бірінші кезең болып табылады және ол үлгілік деректер кезеңіндегі гипотетикалық саудаларды модельдеуді қамтиды. Ең оңтайлы параметрлерді анықтау үшін оптимизация жүргізіледі. Артық оптимизациялау қаупін азайту үшін қолданылатын шараларға параметрлерді +/- 10% өзгерту, параметрлерді үлкен қадамдармен өзгерту, Монте-Карло симуляцияларын жүргізу және шығындар мен комиссияны ескеру кіреді. Алгоритмді алға сынақтан өткізу келесі кезең болып табылады және ол алгоритмнің кері сынақтан өткізу күтілімдеріне сәйкес жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін алгоритмді үлгілік деректер жиынтығы арқылы жүргізуді қамтиды. Тікелей сынақ – дамудың соңғы кезеңі болып табылады және әзірлеушінің нақты тікелей саудаларды кері және алға сынақтан өткізілген модельдермен салыстыруын қажет етеді. Салыстырылатын көрсеткіштерге пайдалы саудалардың пайыздық үлесі, пайда коэффициенті, максималды құлдырау және әр сауда бойынша орташа пайда кіреді.
Жоғары жиіліктегі сауда
Жоғарыда айтылғандай, жоғары жиілікті сауда (HFT) – алгоритмдік сауданың бір түрі, ол жоғары айналыммен және сауда көлеміне шамалы тапсырыс қатынасымен сипатталады. HFT-нің нақты бір анықтамасы болмаса да, оның негізгі ерекшеліктеріне жоғары деңгейдегі күрделі алгоритмдер, арнайы тапсырыс түрлері, деректер орталығында орналасу, өте қысқа мерзімді инвестициялық горизонттар және тапсырыстардың жоғары деңгейде кері тартылуы жатады. 2009 жылдың бірінші тоқсанында HFT стратегиясын қолданатын хедж-фондтардың жалпы басқарудағы активтері 141 миллиард АҚШ долларын құрады, бұл олардың ең жоғары көрсеткіштерінен шамамен 21%-ға төмендеді. HFT стратегиясын алғаш рет Renaissance Technologies табысты іске асырды. Жоғары жиілікті қорлар 2007 және 2008 жылдары айтарлықтай танымал бола бастады. HFT АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы мен Тауарлық фьючерстердік сауда комиссиясы алгоритмдік сауданың және HFT-нің 2010 жылғы «Flash Crash» құбылысындағы құбылмалылыққа себеп болғанын мәлімдегеннен бері көпшіліктің қызығушылығын тудырып келеді. АҚШ-тың ірі жоғары жиілікті сауда фирмаларының қатарында Chicago Trading Company, Optiver, Virtu Financial, DRW, Jump Trading, Two Sigma Securities, GTS, IMC Financial және Citadel LLC компаниялары бар. HFT стратегияларының төрт негізгі түрі бар: тапсырыс ағынына негізделген нарық жасау, тікелей деректерге негізделген нарық жасау, оқиғалар арқылы табыс табу және статистикалық арбитраж. Барлық портфельді бөлу туралы шешімдер компьютерлік сандық модельдер арқылы қабылданады. Компьютерлік стратегиялардың табысы, олардың бір уақытта үлкен көлемдегі ақпаратты өңдеу қабілетімен байланысты, бұл қарапайым саудагерлерге мүмкін емес.
Нарық құру
Нарық жасау – бұл ағымдағы нарықтық бағадан жоғары сату (немесе ұсыну) лимиттік тапсырысын немесе ағымдағы бағадан төмен сатып алу лимиттік тапсырысын (немесе ұсынысын) тұрақты және үздіксіз түрде орналастыру арқылы сату және сатып алу бағасының айырмасынан табыс табуды қамтиды. 2007 жылдың шілдесінде Citigroup сатып алған Automated Trading Desk, NASDAQ және Нью-Йорк қор биржасындағы жалпы сауда көлемінің шамамен 6%-ын құрайтын белсенді нарық жасаушы болды.
Статистикалық арбитраж
Классикалық арбитраж стратегияларындағы HFT стратегияларының тағы бір жиынтығы шетел валюта нарығындағы жабық пайыздық паритетін қамтуы мүмкін, бұл отандық облигация бағалары, шетел валютасында номиналдалған облигация бағалары, валютаның спот бағасы және валюта бойынша форвардтық келісімнің бағасы арасындағы байланысты көрсетеді. Егер нарықтық бағалар транзакциялық шығындарды өтеу үшін модельдегі бағалардан жеткілікті дәрежеде ерекшеленсе, тәуекелсіз пайда алу үшін төрт операция жасауға болады. HFT 4-тен астам бағалы қағаздарды қолданатын күрделірек модельдерді пайдаланып, ұқсас арбитраждарды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. TABB Group бағалауынша, төмен задержіді арбитраж стратегияларының жылдық жалпы табысы қазіргі уақытта 21 миллиард АҚШ долларын асады. Бірігу арбитражы, сондай-ақ тәуекел арбитражы деп те аталады, осыған мысал бола алады. Бірігу арбитражы көбінесе сатып алынатын компанияның акцияларын сатып алу және сатып алушы компанияның акцияларын қысқа сатудан тұрады. Әдетте, сатып алынатын компанияның нарықтық бағасы сатып алушы компания ұсынған бағадан төмен болады. Бұл екі баға арасындағы айырмашылық негізінен бірігудің аяқталу ықтималдығы мен уақытына, сондай-ақ бағалы қағаздардың пайыздық мөлшерлемесіне байланысты. Бірігу арбитражындағы тікелей ставка – егер бірігу аяқталса, бұл айырмашылық ақырында нөлге жетеді деген болжам. Тәуекел – келісімнің бұзылуы және айырмашылықтың күрт өсуі.
Қалайтып жасау
Кейбір саудагерлер қолданған, бірақ тыйым салынғанмен, әлі де қолданылып жүрген бір стратегия – «спойфинг» деп аталады. Бұл – нарықты уақытша манипуляциялау үшін, акцияларды сатып алу немесе сату ниеті болмастан, сатып алу немесе сатуға деген қалауды тудыру мақсатында тапсырыстар беру амалы. Бұл, басқа нарық қатысушыларына хабарланатын бағаны өзгерту үшін, ағымдағы сұраныс немесе ұсыныс бағасынан тыс лимиттік тапсырыстар жасау арқылы іске асырылады. Саудагер кейіннен жасанды баға өзгерісіне негізделген сауда-саттықтарды жүзеге асырып, осы лимиттік тапсырыстарды орындалмас бұрын жоюға мүмкіндік алады. Мысалы, саудагер бір компанияның акцияларын сатқысы келсін, ағымдағы сұранысы 20 доллар, ал ұсынысы 20,20 доллар болсын. Саудагер 20,10 долларға сатып алу тапсырысын береді, бұл ұсыныстан әлі де қашықтықта болғандықтан орындалмайды, ал 20,10 долларлық ұсыныс ең жақсы ұлттық ұсыныс және ең жақсы баға ретінде хабарланады. Содан кейін саудагер сатқысы келген акциялар бойынша нарықтық тапсырысты орындайды. Ең жақсы сұраныс бағасы инвестордың жасаған жасанды ұсынысы болғандықтан, нарық жасаушы сату тапсырысын 20,10 долларға орындайды, бұл әр акция үшін 0,10 долларға жоғары сату бағасын қамтамасыз етеді. Саудагер кейіннен сатып алуды аяқтау ниеті болмаған лимиттік тапсырысын жояды.
Цитаталарды толтыру
Котировкаларды толтыру – қасақана саудагерлер қолданатын тактика, оның мәні – нарықты шатастыру үшін үлкен көлемдегі тапсырыстарды жылдам орналастырып, кейін дереу қайтарып алу болып табылады, соның арқасында нарықтың баяу қатысушыларынан басымдыққа ие болуға тырысады. Жылдам орналастырылып, жойылған тапсырыстар қарапайым инвесторлардың сене беретін нарықтық деректер ағынында бағаның уақтылы көрсетілуін кешіктіреді, ал осы толтыру орын алып жатқанда бұл жағдай байқалады. HFT фирмалары арнайы, жоғары сыйымды деректер ағындарынан және ең тиімді, ең төменгі жауаптылық уақытымен инфрақұрылымнан пайда көреді. Зерттеушілер жоғары жиілікті трейдерлердің котировкаларды толтырудан туындайтын жасанды кешігулер мен арбитраж мүмкіндіктері арқылы пайда таба алатынын көрсетті.
Төмен күту мерзімі бар сауда жүйелері
Желілік кідіріс, кідіріс атамасымен де белгілі, бір бағытты кідіріс немесе толық циклді уақыт бойынша өлшенетін кідіріс синонимі, әдетте, деректердің бір нүктеден екінші нүктеге жетуіне кеткен уақыт ретінде анықталады. Төменгі кідіріспен сауда жасау – қаржы институттарының қор биржаларымен және электрондық коммуникациялық желілермен (ЭКЖ) байланыс құру үшін қолданатын алгоритмдік сауда жүйелері мен желілік маршруттарды білдіреді, бұл қаржылық операцияларды жылдам орындауға мүмкіндік береді. Көптеген ЖЖС фирмалары сауда стратегияларын орындаудың жылдамдығына тәуелді. Джоэл Хасброук пен Гидеон Саар (2013) кідірісті үш компонент бойынша өлшейді: 1) ақпараттың трейдерге жетуіне, 2) трейдердің алгоритмдерінің ақпаратты талдауына және 3) жасалған әрекеттің биржаға жетуіне және іске асырылуына кеткен уақыт. Қазіргі заманғы электрондық нарықта (шамамен 2009 жыл) сауда процесін өңдеудің төменгі кідіріс уақыты 10 миллисекундтан аз, ал өте төменгі кідіріс – 1 миллисекундтан аз деп есептелді. Төменгі кідіріспен сауда жасайтындар өте төменгі кідіріс желілеріне тәуелді. Олар өз алгоритмдеріне бәсекелес ұсыныстар мен бағалар сияқты ақпаратты бәсекелестерінен микросекундтармен жылдам жеткізу арқылы пайда табады. Негізгі модельдер сызықтық регрессияға сүйене алады, ал күрделірек ойын теориясы, үлгіні тану немесе болжамдық модельдер сауданы бастау үшін де қолданылуы мүмкін. Мұндай модельдерді құру үшін Марков тізбегі Монте-Карло сияқты күрделі әдістер қолданылған.
Мәселелер мен даму
Алгоритмдік сауда нарықтың өтімділігін едәуір арттыратыны көрсетілді. Дегенмен, алгоритмдік сауданың өнімділігін жақсартуына адам-брокерлер мен трейдерлер, компьютерлермен күшті бәсекелестікке тап болғандықтан қарсылық танысты.
Киборг қаржысы
Қаржы саласындағы технологиялық жетістіктер, әсіресе алгоритмдік саудаға байланыстылары, қаржылық жылдамдық пен байланысты, қолжетімділікті және күрделілікті арттырды, сонымен бірге оның адамдық жағын азайтып жіберді. Күрделі алгоритмдерге негізделген бағдарламалық құралдарды іске қосатын компьютерлер қаржы индустриясының көптеген функцияларында адамдардың орнын басты. Қаржы көбінесе машиналар мен адамдардың үстемдік танытатын салаға айналып келеді – бұл қазіргі қаржыны бір ғалым "киборг қаржысы" деп атады.
Соңғы өзгерістер
Қаржы нарығындағы жаңалықтарды қазір Need To Know News, Thomson Reuters, Dow Jones және Bloomberg сияқты фирмалар алгоритмдер арқылы оқу және сауда жасау үшін форматтайды. "Компьютерлер енді компаниялардың табысы мен экономикалық статистика жарияланған кезде жаңалықтарды жасайды. Бұл дереу ақпарат басқа компьютерлерге тікелей жіберіледі, олар жаңалықтар бойынша сауда жасайды". Алгоритмдер ғана емес, қарапайым жаңалықтарды ғана емес, түсіну қиын жаңалықтарды да интерпретациялайды. Кейбір фирмалар жаңалықтарға автоматты түрде сезімталдық (жаңалықтың жақсы немесе жаман екенін анықтау) тағайындауға тырысады, соның арқасында автоматтандырылған сауда тікелей жаңалықтармен жұмыс істей алады. "Адамдар жаңалықтардың барлық түрлерін қарастырып, олардың негізінде жартылай құрылымдалған индикаторларды құрастырады", - деді Dow Jones Enterprise Media Group стратегиясының жаһандық директоры Роб Пассарелла. Оның фирмасы саудагерлерге төмен задерлі жаңалықтар ағынын және жаңалықтарды талдауды ұсынады. Пассарелла сондай-ақ әртүрлі акциялар бойынша жиі Google іздеулері сауда индикаторлары ретінде қызмет ете алатыны, Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясының мәлімдемелерінде кездесетін әртүрлі фразалар мен сөздердің ықтимал әсері және акциялар саудасына арналған онлайн қауымдастықтардың жаңа толқыны туралы жаңа академиялық зерттеулер жүргізіліп жатқанын атап өтті. Citigroup бұрын Lava Trading және OnTrade Inc. компанияларын сатып алған болатын. 2010 жылдың соңында Ұлыбританияның Ғылым жөніндегі кеңсесі Лондон қор биржасының бұрынғы бас директоры леди Клара Фурс басқаратын қаржы нарықтарында компьютерлік сауданың болашағын зерттейтін Foresight жобасын бастады. 2011 жылдың қыркүйегінде жоба үш тілде қолжетімді үш тараудан тұратын жұмыс қағазы түрінде алғашқы нәтижелерін жариялады, сонымен қатар қолдаушы деректерді ұсынатын 16 қосымша қағаз да жарияланды.
Әсерлер
Алгоритмдік сауда бойынша академиялық зерттеулердің ең ирониялық тұсы – жеке трейдерлердің қарым-қатынасты оңайлату және болжамды ету үшін алгоритмдерді енгізгенімен, нарықтар күрделене түсіп, одан да беймәлім болатыны болуы мүмкін. Алгоритмдер сауда жасау үшін жергілікті ережелерді қолданғандықтан, олар бағдарламаланған нұсқауларға немесе оқыған үлгілерге сәйкес келеді. Микродеңгейде олардың автоматтандырылған және реактивті мінез-құлқы байланыс динамикасының белгілі бір аспектілерін болжауға мүмкіндік береді. Дегенмен, макродеңгейде жалпы процесс күрделене түсіп, болжау қиынға түседі. Оның дамуына түрткі болған ондық жүйеге көшу нәтижесінде сауда көлемі азайса да, алгоритмдік сауда оны одан әрі қысқартты. Бұрын адамдар атқарған жұмыстар енді компьютерлерге жүктелуде. Компьютерлік байланыстардың жылдамдығы, миллисекундтар мен тіпті микросекундтармен өлшенетіндей деңгейге жетті, маңызды факторға айналды. АҚШ-тағы NASDAQ, Direct Edge және BATS (бұрынғы Better Alternative Trading System) сияқты толық автоматтандырылған нарықтар, NYSE сияқты дәстүрлі нарықтардан үлес алып отыр. Электрондық саудадағы масштабтық үнемдеу комиссиялар мен саудалық операцияларды өңдеу құнының төмендеуіне, сондай-ақ қаржылық биржалардың халықаралық бірігуіне және шоғырлануына әсер етті. Биржалар арасында сауданы ең жылдам жүзеге асыру үшін бәсекелестік күшейіп келеді. Мысалы, 2007 жылдың маусым айында Лондон қор биржасы "TradElect" деп аталатын жаңа жүйені іске қосты, ол тапсырыс беруден соңғы растауға дейін орташа есеппен 10 миллисекунд уақыт алады және секундына 3000 тапсырысты өңдей алады. Содан бері бәсекелес биржалар 3 миллисекундқа дейін айналыс уақытын қысқарту арқылы жаңартулар жасап келеді. Бұл жоғары жиіліктегі трейдерлер үшін өте маңызды, себебі олар нақты қаржы құралдарының тұрақты және ықтимал өнімділік диапазонын анықтауға тырысады. Бұл сарапшылар көбінесе E mini S&P сияқты акциялық индекс қорларымен айналысады, себебі олар үздік өнімділікпен қатар тұрақтылықты және тәуекелді азайтуды көздейді. Олар бағдарламалық жасақтамаларына енгізу үшін нарықтық деректерді сүзіп, ең төменгі кешігу уақытын және ең жоғары өтімділікті қамтамасыз етуі керек. Мұндай нарықтардағы жоғары құбылмалылық жағдайларда бұл қиын және жүйкеге тиетін процесске айналады, өйткені шағын қате үлкен шығынға әкелуі мүмкін. Абсолютті жиілік деректері трейдердің алдын ала бағдарламаланған нұсқауларын жасауға қатысады. АҚШ-та қаржы саласында компьютерлер мен бағдарламалық жасақтамаға жұмсалатын қаражат 2005 жылы 26,4 миллиард долларға жетті. Алгоритмдік сауда қаржы индустриясында жұмыс істейтін мамандардың құрамын өзгертті. Мысалы, көптеген физиктер сандық талдаушылар ретінде қаржы саласына қадам басты. Кейбір физиктер тіпті докторлық диссертациясының бөлігі ретінде экономиканы зерттеуді бастады. Бұл салааралық қозғалыс кейде эконофизика деп аталады. Кейбір зерттеушілер алгоритмдік саудамен негізгі қызметін жүргізетін фирмалардың қызметкерлері мен дәстүрлі инвестициялық менеджерлер арасындағы "мәдени айырмашылықтар" туралы да айтады. Алгоритмдік сауда деректерге көбірек назар аударуға және сату жағындағы зерттеулерге азырақ мән беруге ықпал етті.
Байланыс стандарттары
Алгоритмдік сауда-саттыққа дәстүрлі нарықтық және лимиттік тапсырыстардан әлдеқайда көп параметрлерді жіберу қажет. Бір жақтағы трейдер ("сатып алушы тарап") өз сауда жүйесін (көбінесе "тапсырыс басқару жүйесі" немесе "орындау басқару жүйесі" деп аталады) жаңа алгоритмдік тапсырыс түрлерінің үнемі өсіп келе жатқан ағынын түсінуге бейімдеуі керек. Күрделі жаңа алгоритмдік тапсырыс түрлерін құруға, орындау инфрақұрылымын жасауға және оларды таратуға жұмсалатын ғылыми-зерттеу және басқа да шығындар өте жоғары. Қажет болған – маркетологтардың ("сатушы тарап") алгоритмдік тапсырыстарды электронды түрде беруге мүмкіндік беру, сонда сатып алушы тарап жаңа тапсырыс түрлерін өз жүйесіне енгізіп, әр жолы жаңа тапсырыс енгізу экранын кодтамай-ақ саудалауға дайын болуы керек еді. FIX Protocol – бағалы қағаздар саудасында еркін, ашық стандарттарды жариялайтын сауда қауымдастығы. FIX тілін бастапқыда Fidelity Investments жасаған, ал қауымдастық мүшелеріне ірі және көптеген орташа және шағын брокерлік дилерлер, ақша орталықтары банктері, институционалдық инвесторлар, өзара қорлар және т.б. кіреді. Бұл ұйым бағалы қағаздар бойынша сауда-саттыққа дейінгі және сауда-саттық салаларында стандарттарды белгілеуде басым роль атқарады. 2006–2007 жылдары бірнеше мүше жиналып, алгоритмдік тапсырыс түрлерін беруге арналған XML стандартының жобасын жариялады. Бұл стандарт FIX алгоритмдік сауда анықтама тілі (FIXatdl) деп аталады.