Кіріспе

Қаржылық және тауарлық туындылар биржасы

Чикаго тауарлық биржасы (CME) (жиі "Чикаго Мерк" немесе "Мерк" деп аталады) – Чикаго қаласында орналасқан және 20 S. Wacker Drive мекенжайындағы әлемдік туындылар нарығы. CME 1898 жылы Чикаго сары май және жұмыртқа кеңесі ретінде ауыл шаруашылығы тауарлары биржасы болып құрылған. Тарихының көп бөлігінде биржа сол кездегі әдеттегі коммерциялық емес ұйым түрінде болды және биржа мүшелеріне тиесілі еді. Мерк 2000 жылдың қарашасында өзара меншік құқығын жойды, 2002 жылдың желтоқсанында акционерлік қоғамға айналды және 2007 жылдың шілдесінде Чикаго сауда кеңесімен бірігіп, CME Group Inc. компаниясының тағайындалған келісімшарт нарығы болды, ол екі нарықты да басқарады. CME Group компаниясының төрағасы және бас атқарушы директоры – Терренс А. Даффи, президенті – Брайан Дюркин. 2008 жылдың 18 тамызында акционерлер Нью-Йорк тауарлық биржасымен (NYMEX) және COMEX-пен бірігуге келісім берді. CME, CBOT, NYMEX және COMEX қазір CME Group компаниясына тиесілі нарықтар. Бірігуден кейін CME-нің құны екі жыл ішінде төрт есеге өсті, нарықтық капиталдануы 25 миллиард доллардан асты. Бүгінде CME әлемдегі кез келген фьючерстік биржаның опциондар мен фьючерстік келісімшарттар бойынша ең ірі ашық мүддесіне (көрсетеілген келісімшарттар саны) ие биржа болып табылады. Мерк түрлі қаржы құралдарымен сауда жасайды: пайыздық ставкалар, акциялар, валюталар және тауарлар. CME сондай-ақ CME SPAN бағдарламалық құралын жасады, ол бүкіл әлемде 50 тіркелген биржа, клирингтік ұйымдар, қызмет бюролары және әлемдік реттеуші органдардың ресми өнімділік кепілдемесі (маржа) механизмі ретінде қолданылады.

Сауда-саттық платформалары

Сауда екі тәсілмен жүзеге асырылады: ашық айғайлау форматы және CME Globex электрондық жүйесі. Биржадағы жалпы сауда көлемінің 90 пайызынан астамы CME Globex электрондық жүйесі арқылы электрондық түрде жасалады.

Ашық наразылық

Ретті сауда сағаттарында (RTH) жұмыс істейтін ашық айқайлау әдісі – бұл сауда алаңында тұрған едендегі трейдерлердің белгілі бір тауардың немесе оның туындыларының тапсырыстарын, бағаларын және көлемдерін дауыстап жариялауы. Трейдерлер өз фирмаларын көрсету үшін әртүрлі түсті жакеттер киеді. Сонымен қатар, күрделі қол сигналдары (Арб деп аталады) қолданылады. Бұл қол сигналдары алғаш рет 1970 жылдары пайда болды. Бірақ қазіргі уақытта брокерлер де трейдерлермен байланысу үшін гарнитураларды пайдаланады. Сауда алаңдары – бұл қарым-қатынасты жеңілдету үшін төмендетілген, шағын амфитеатр сияқты жерлер. Сауда көлеміне қарай оларды көтеруге және төмендетуге болады. Сырттан қарағанда ашық айқайлау жүйесі хаостық және түсініксіз көрінуі мүмкін, бірақ іс жүзінде бұл – дәл және тиімді сауда жасаудың сынақтан өткен әдісі. CME сауда алаңдарында қолданылатын қол сигналдары тілінің суреттелген жобасы құрастырылған. CME Group 2021 жылы өзінің көптеген физикалық сауда алаңдарын, оның ішінде астық саудасы үшін арналған алаңдарды мұрағатқа жабатынын хабарлады. Олар 2020 жылдың наурыз айынан бастап COVID-19 пандемиясының басталуына байланысты жабылып келді.

Электрондық сауда

CME-нің орталық бөлігі болып CME Globex сауда жүйесі тәулік бойы дерлік жұмыс істейді. 1987 жылы ұсынылған, ол 1992 жылы фьючерстік келісімшарттар үшін алғашқы жаһандық электрондық сауда платформасы ретінде пайда болды. Бұл толыққанды электрондық сауда жүйесі нарық қатысушыларына биржадағы орындықтардан немесе мыңдаған шақырым қашықтықтағы үйден не кеңседен сауда жасауға мүмкіндік береді. 2004 жылдың 19 қазанында бір миллиард (1 000 000 000) транзакция тіркелді. CME Globex алғаш іске қосылғанда Reuters технологиясы мен желісі қолданылды. 1998 жылдың қыркүйегінде MATIF (қазір Euronext) үшін Париж биржасы әзірлеген NSC сауда жүйесінің өңделген нұсқасын пайдаланатын CME Globex екінші буыны іске қосылды. Саудагерлер CME Globex-ке Market Data Protocol (MDP) және iLink 2.0 арқылы тапсырыстарды жіберу үшін қосылады.

Бірігу

2006 жылдың 17 қазанында Чикаго товарлық биржасы 8 миллиард долларлық мәміле арқылы Чикаго сауда кеңесімен бірігу туралы хабарлады. Екі компанияның акционерлері 2007 жылдың 9 шілдесінде бірігуге келісім берді, ал мәміле 2007 жылдың 12 шілдесінде жабылды. Осыдан кейін, бас холдингтік компания CME Group ретінде іске қосылды.

Тергеу

1984 жылы CME АҚШ Үкіметтік Есептік Палатасы тарапынан тексерілді. Тексеру кезінде ашық сауда-саттық жүйесінің теріс пайдаланылуы мүмкін екендігі анықталды. GAO біржаның қателіктерді азайтуға ұмтылғанын, бірақ заңға қайшы әрекеттердің әлі де болуы мүмкін екенін көрсетті.

Өнімдер

Чикаго сауда биржасы 1898 жылы құрылған кезде Чикаго май және жұмыртқа кеңесі деп аталды, ал биржа арқылы қолжетімді фьючерстер бастапқыда ауыл шаруашылығы өнімдерімен шектелген. 1919 жылы Кеңес қайта құрылды және атауы Чикаго сауда биржасына өзгертілді, бұл май мен жұмыртқадан басқа тауарларға, соның ішінде картоп, пияз және ірімшікке жаңа назар аударды. 1972 жылы CME жеті шетел валютасы бойынша келісімшарттар ұсына отырып, алғашқы қаржылық фьючерстік нарықты енгізді. 2000-шы жылдарға қарай CME төрт негізгі қаржы құралын ұсынуға кеңейді: тауарлар, шетел валютасы, пайыздық ставкалар және қор индекстері. Мысалы, 2017 жылы ауыл шаруашылығы келісімшарттары бидай, жүгері, соя және шошқа сияқты өнімдерге ұсынылды. Металл фьючерстерінде CME бағалы металдар, түсті металдар және темір металдарды саудалайды. Чикаго сауда биржасы ауа райы туындылары бойынша сауда жасалатын жалғыз нарық. Ол өзінің алғашқы ауа райы өнімдерін 1999 жылы ұсынды. Өнімдерге мыналар кіреді, бірақ олармен шектелмейді: жаңбыр, қар, дауылдар және температура бойынша фьючерстер.