Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Клиенттерге жеке оқиғалардың нәтижесіне тікелей ставка жасауға арналған нарық.
Marketplace for customers to bet on the outcome of discrete events
Беттасу биржасы – клиенттерге жеке оқиғалардың нәтижесіне тікелей ставка жасауға арналған нарық. Беттасу биржалары букмекерлік кеңселермен салыстырғанда ставка жасауға ұқсас мүмкіндіктер ұсынады, бірақ бірнеше ерекшеліктері бар. Ойыншылар нәтижелерді сатып ала (немесе "қолдайды") және сата алады ("қарсы ставка" деп те аталады), сондай-ақ оқиға барысында шығындарын азайту немесе пайданы бекіту үшін нақты уақытта сауда жасай алады. Букмекерлік кеңселер тиімсіз коэффициенттер ұсыну арқылы табыс табады. Беттасу биржалары әдетте жеңіліп қалған ставкалардан комиссия алып табыс көреді.
A betting exchange is a marketplace for customers to bet on the outcome of discrete events. Betting exchanges offer the same opportunities to bet as a bookmaker with a few differences. Gamblers can buy (also known as "back") and sell (also known as "lay") the outcome, and they can trade in real time throughout the event, either to cut their losses or lock in profit. Bookmaker operators generate revenue by offering less efficient odds. Betting exchanges normally generate revenue by charging a small commission on winning bets.
Тарих
Алғашқы ставкалар биржалары Matchbook, flutter.com және Betfair болды. Flutter және Betfair 2001 жылы бірікті, ал Betfair негізгі ставкалар биржасы ретінде таңдалды. flutter.com сайты 2002 жылдың қаңтарында қызметін тоқтатты. Осыдан бері Betfair ставкалар биржасы нарығында жетекші позицияны сақтап келеді. BETDAQ (сонымен қатар "Ladbrokes Exchange" деп те сауда жасаған) екінші ірі ставкалар биржасы деп саналады және 2013 жылы ставкалар биржасы нарығының шамамен 7% үлесіне ие болды. BETDAQ 2013 жылдың ақпан айында Ladbrokes plc (қазір Ladbrokes Coral) компаниясымен сатып алынғаннан кейін оларға тиесілі болды, бірақ кейін 2021 жылдың соңында Exchange Platform Solutions Limited компаниясына сатылды.
The first betting exchanges were Matchbook, flutter. com and Betfair. Flutter and Betfair merged in 2001 with Betfair chosen as the primary betting exchange. The flutter. com site ceased operations in January 2002. Since then Betfair has maintained a leading position in the betting exchange market. BETDAQ (which also traded as the 'Ladbrokes Exchange') is believed to be the second largest betting exchange and it had an estimated 7% share of the betting exchange market in 2013. BETDAQ was owned by Ladbrokes plc (now Ladbrokes Coral) following their acquisition in February 2013, but has since been sold at the end of 2021 to Exchange Platform Solutions Limited.
Биржалар мен дәстүрлі букмекерлік кеңселер салыстырылды
Көптеген биржалар ақша табу үшін әрбір оқиға немесе нарықтағы әрбір клиенттің таза жеңісінің пайызынан есептелетін комиссия алады. Букмекерлік кеңселерден ставкалары шектелген (әдетте, тым көп ұтып алғандықтан) ойыншылар, егер бір немесе бірнеше қарсы клиенттер олардың ставкаларына теңдес ставка жасауға дайын болса, кез келген мөлшерде ставка жасай алады. Беттер биржасындағы ұсынылған коэффициенттер, комиссия алынғанына қарамастан, кішірек оверраундтардың болуына байланысты, әдетте букмекерлік кеңселер ұсынғаннан жақсы болады. Бұл артықшылықтарға қарамастан, биржалардың қазіргі уақытта кейбір шектеулері бар. Биржалар өтімділікті мүмкіндігінше аз нарықтарда шоғырландыруға тырысатындықтан, олар қазіргі уақытта шексіз көп сатылы ставкаларға жарамды емес. Betfair аккумуляторларды ұсынады, бірақ олардың саны мен түрі шектеулі: пайдаланушылар өздері аккумуляторлардың құрамына кіретін нәтижелерді анықтай алмайды. BETDAQ сияқты кейбір биржалар да көп сатылы ставкаларды ұсынады, бірақ олар мұнда дәстүрлі букмекерлер сияқты әрекет етеді (яғни, олардың өзі, емес клиенттер мұндай ставкалардың қабаты ретінде танылады). Биржалар ұсынылатын коэффициенттерді 1.01 (1-ден 100-ге дейін) мен 1000 (999-дан 1-ге дейін) аралығында шектеуге бейім.
Most exchanges make their money by charging a commission which is calculated as a percentage of net winnings for each customer on each event, or market. Gamblers whose betting activities have been restricted by bookmakers (normally for winning too much money) are able to place bets of unrestricted size as long as one or more opposing customers are willing to match their bets. The odds available on a betting exchange are usually better than those offered by bookmakers, in spite of the commission charged, because there are smaller overrounds. In spite of these advantages, exchanges currently have some limitations. Because exchanges seek to concentrate their liquidity in as few markets as possible, they are not currently suited to unrestricted multiple parlay betting. Betfair does offer accumulators but these are limited in number and type: users cannot determine the outcomes contained in accumulators themselves. Some exchanges such as BETDAQ also offer multiples but the exchanges act in the same manner as traditional bookmakers in doing so (i. e. they themselves and not a customer act as the layer of such bets). Exchanges also tend to restrict the odds that can be offered to between 1.01 (1 to 100) and 1000 (999 to 1).
Арқаға сүйреу және қою
Дәстүрлі түрде тікелей төраға мен букмекер арасында ставка жасалады, онда төраға нәтиже орын алатынына ("қолдайды") ал букмекер нәтиже орын алмайтынына ("қабаттасады") ставка қояды. Ставка биржалары кез келген адамға қолдау және қабаттасу мүмкіндігін ұсынады. Жалғандық – ең нашар жағдайда болатын максималды шығын сомасы. Мысалы, егер біреу А командасы бәйгеде жеңеді деп ойласа, ол осы таңдауды қолдауы мүмкін. Осы ставканы ойыншыға ұсынатын букмекер осы опцияны таңдайды. Екі тарап та төрағаның ставкасы мен коэффициенті туралы келіседі. Егер команда жеңіліп қалса, қабаттасушы/букмекер төрағаның ставкасын өзінде қалдырады. Егер команда жеңсе, қабаттасушы төрағаға келісілген коэффициент бойынша жеңіс сомасын төлейді. Кез келген ставка үшін төраға да, қабаттасушы да қажет болғандықтан, ал ставкалар биржасы жасалған ставкаларға қатыспайтындықтан, кез келген ставкалар биржасына екі тараптың қатысуы міндетті.
Traditionally betting has occurred between a customer and a bookmaker where the customer 'backs' (bets that an outcome will occur) and the bookmaker 'lays' (bets that the outcome will not occur). Betting exchanges offer the opportunity for anyone to both back and lay. The liability is the amount one can lose in the worst case scenario. For example, if someone thinks that Team A will win the competition, they may support that choice. The bookmaker offering this bet to the player will choose this option. Both sides will agree on the sponsor's bet and odds. If the team loses, the layer/bookmaker retains the patron's bet. If the team wins, the layer will pay the sponsor the winnings according to the agreed odds. Since every bet you make requires a patron and a layer, and the exchange of bets is not a participant in the bets made on it, any exchange of bets requires both patrons and layers.
Ойын кезінде ставкалар
Биржалар жүгіру кезінде немесе ойын барысында (яғни жарыс немесе матч өтіп жатқанда) тікелей ставкалар жасауға мүмкіндік береді. Бұл мүмкіндік көбінесе кең таралған, тікелей телеарналарда көрсетілетін ең танымал іс-шараларға ғана қолданылады. Ойынға дейінгі ставкалар клиент орналастырған бойда жүйеге енгізіледі, ал ойын барысындағы ставкаларда кейбір кешігулер болуы мүмкін, бұл адал емес клиенттерге кездейсоқ жағдайда өте тиімді болған ставкаларға қатысты ұсыныстарды қабылдауды қиындату үшін жасалады. Оператор нарықты белсенді басқаруға құқылы. Осы ретте, коэффициенттерде маңызды өзгерістерге алып келуі мүмкін кез келген оқиғадан кейін (мысалы, футбол маттарында голдар, пенальтилер және ойыннан шығарылулар мұндай тоқтатуларды қажет етеді) ставкалар қысқа мерзімге тоқтатылып, сәйкес келмеген ставкалар жойылуы мүмкін.
Exchanges allow bets to be made in running or in play (i. e. to make bets while a race or match is in progress). This feature is generally restricted to the most popular events for which widespread, live television coverage is available. Whereas non in play bets are entered into the system immediately after being placed by the customer, when betting in play a time delay might be instituted so as to make it somewhat more difficult for unscrupulous customers to accept offers for bets that for whatever reason have suddenly become highly favorable. Markets may also be actively managed by the operator. In this case, betting will be briefly halted after each occurrence likely to cause a substantial change in the odds (for example, in association football matches goals, penalty kicks and sendings off would warrant such suspensions), so that unmatched bets can be cancelled.
Саудагерлер мен арбитражшылар
Арбитраждар (көбінесе "арберлер" деп аталады) кепілді пайда табу үшін барлық мүмкін нәтижелерге бірден ставка жасауға тырысады. Саудагер арбитражшыға ұқсас жұмыс істейді, бірақ қосымша тәуекелге барып, бірден пайда табу мүмкін емес оқиғаларға да ставка жасайды. Саудагер кейінірек, тиімдірек бағамен саудасын аяқтап пайда табуға үміттенеді. Пайда табу үшін ставканы жабу, нәтижеге ставка жасағанда төленгеннен артық соманы алуды қамтиды. Егер оқиға болмаса, ақша жоғалмайды. Ал егер саудагер бастапқы ставкасынан (back stake) қысқарақ коэффициентпен (shorter odds) үлкен сомаға (lay stake) ставка жасай алса, онда нәтижеге қарамастан бірдей пайдаға кепілдік бере алады. Керісінше, егер коэффициенттер саудагерге қарсы болса, ол шығынын азайту үшін ставканы жабуға тырысады. Сауда-саттық іс-шара басталғанға дейін немесе ойын барысында, егер тікелей ставкалар (in-play betting) ұсынылса, жасалуы мүмкін. Ойын басталғанға дейін жасалған сауда-саттыққа қарағанда, ойын барысында жасалған сауда-саттық көбінесе үлкен тәуекелмен және сонымен қатар көбірек пайда табу мүмкіндігімен байланысты. Саудагерлер тек ставкалар биржаларында немесе букмекерлік кеңселерде, немесе екеуін біріктіріп ақша таба алады. Саудагер ставкалар биржасында төмен бағаға сатуға (lay) және кейін букмекерде немесе басқа биржада жоғары бағаға сатып алуға (back) болады. Бұл бірден жасалуы керек, әйтпесе мүмкіндік тез жойылуы мүмкін, өйткені ликвидті нарықтар бағаны жылдам түзетіп, букмекерлер арбитражға ұшыраудан сақтануға тырысады. Көптеген биржалар әр нарық үшін кітап процентін (оверраунд немесе "виг" деп те аталады) анық көрсетеді. Бұл проценттер, негізінен, әрбір таңдау үшін ұсынылатын коэффициенттердің жиынтық ықтималдығын көрсетеді. Жеңімпаз нарығы үшін барлық back таңдауларының жиынтығы әдетте 100%-дан асып түседі (бірақ бәсекелестік нарықта аздап ғана), ал lay таңдаулары үшін 100%-дан кем болады. Бұл нарықтағы барлық таңдауларға бірден ставка жасау немесе сату әдетте пайдаға кепілдік бермейді. Бірақ кейде (әсіресе, коэффициенттер тез өзгеретін жағдайларда) барлық таңдауларға ставка жасауға немесе сатуға ұсыныстар жасалады, егер олар бірден және дұрыс ставкаларда қабылданса, арбитражшыға пайда табуға мүмкіндік береді. Дегенмен, мұндай құбылыстар тез арада өздігінен түзетіледі және биржалар әдетте клиенттерді мұндай жағдайларды пайдаланудан сақтайды. Сонымен қатар, саудагер немесе арбитражшы пайда табу үшін әртүрлі биржаларды және/немесе букмекерлік кеңселерді біріктіргенде, биржа комиссиясын ескергенде бағаның айтарлықтай айырмашылығы болуы керек. Биржалар арасында да мұндай үлкен баға айырмашылығы сирек кездеседі, қысқа уақытқа созылады және көбінесе салыстырмалы түрде аз сомаларды қамтиды. Саудагерлерге өте ұқсас, барлық ставкалар биржалары жеңіске шыққан сомадан комиссия алады, ал жеңіліске ұшыраған жағдайда комиссия алмайды. Бұл саудагердің жоғары айналымға, төмен пайда стратегиясына сәйкес келеді, егер ол тек бір биржада ставка жасаса. Егер саудагер ойын барысындағы сауданың тәуекелдерін қабылдауға дайын болмаса, оның пайдасы немесе шығыны кез келген нарықтағы жиынтық back және lay ставкаларының сомасының 10%-нан аспауы мүмкін. Сондықтан, мағыналы сомада ақша табу үшін саудагер салыстырмалы түрде үлкен капитал жұмсауы керек. Сондықтан, егер ол оқиға басталғанға дейін өз позициясын жаба алмаса (мысалы, интернет байланысында немесе биржада техникалық проблемалар туындаса), онда саудагерге оқиғаға қаламаған үлкен ставка жасау қаупі төнеді. Саудагерлер мен арбитражшылар көбінесе нарықтарды бәсекеге қабілетті бағамен "толтыруға" көмектеседі. Алайда, Betfair компаниясының 2008 жылғы қыркүйектегі сыйлықақыны енгізуі кейбір адамдар үшін ең тәжірибелі саудагерлерге бағытталған деп саналады, олар өте сирек ұтылып, сондықтан комиссия ретінде аз төлейді. Жауап ретінде, бәсекелес биржалар ұқсас алымдарды енгізбеуге уәде берді, мүмкін саудагерлерді өз бизнесін (және капиталын) басқа жерге ауыстыруға итермелеу үмітімен.
Arbitrageurs (colloquially "arbers") attempt to simultaneously bet on all possible outcomes to make a guaranteed profit. A trader operates similarly to an arbitrageur but is willing to take on extra risk and bet on events where no immediate profit is possible. A trader hopes to make a profit by closing out the bet at a later stage at more favorable odds. Closing out a bet for profit involves collecting more money by laying than is paid out when the outcome is backed back. If the event does not occur then no money is lost, alternatively if a trader is able to lay a higher stake at shorter odds than his back stake then he can theoretically guarantee the same amount of profit regardless of the outcome. On the other hand, if the odds move against the trader he might elect to close out the bet so as to minimise his loss. Trading can be done either before the start of an event or while the event is in progress if in play betting is offered. Compared to trading before the event commences, trading in play usually involves both greater risk and also the potential to make more money. Traders can make money by betting exclusively with betting exchanges or bookmakers, or by combining the two. The trader could lay at a low amount on a betting exchange and then back at a higher price with a bookie or another exchange. This must be done simultaneously to guarantee a profit or else the opportunity could quickly cease to exist with liquid markets quickly correcting prices and bookies trying to avoid being arbitraged. Most exchanges post the book percentages (colloquially known as the overround or "vig") prominently for each market. These percentages are essentially the cumulative implied percentage chances of the odds on offer for each selection and for a single winner market will usually add up to more than 100% for all back selections (but only marginally over in a competitive market), and under 100% for the lay selections. This ensures that simultaneously backing or laying all selections in a market will not normally guarantee a profit. Occasionally though (especially in circumstances where odds are prone to change rapidly) exceptions will arise where offers to back or lay all selections will be made that if simultaneously and cumulatively accepted at exactly the right stakes would permit an arbitrageur to guarantee a profit. However, such phenomena tend to correct themselves very quickly and exchanges generally try to dissuade customers from attempting to take advantage of such circumstances. Furthermore, for a trader or arbitrageur to combine different exchanges and/or bookmakers for a profit requires a substantial price differential if a profit is in fact to be made once the exchange's commission is taken into account. Even between exchanges, such large price differences are rare, brief and usually involve relatively small stakes. Fortunately for traders, almost all betting exchanges charge commission on net winnings only and charge no commission at all in the event of a net loss. This suits the trader's high turnover, low profit strategy provided he bets exclusively with a single exchange. Unless a trader is willing to accept the risks inherent with in play trading, the profit or loss for a trader will typically be no more than 10% of the total amount of his combined back and lay stakes in any particular market, so to make meaningful amounts of money a trader needs to commit a relatively large amount of capital. The trader therefore runs the risk of having a large unwanted bet on an event if he is unable to close his position before the event starts (e. g. if there are technical problems with his Internet connection or with the exchange). Traders and arbitrageurs are often credited with "seeding" markets with more competitive prices than would be present without them. However, Betfair's imposition of a premium charge in September 2008 was seen by some as being directed at the most skilled traders, whom it is speculated trade for a loss very infrequently and thus would otherwise pay little in the way of commission. In response, rival exchanges have pledged not to introduce similar charges, perhaps in hopes of enticing traders to move their business (and capital) elsewhere.
Дау
Ойыншылардың нәтижелерді биржаларда сату мүмкіндігі дәстүрлі букмекерлердің, соның ішінде Ұлыбританияның "Үлкен Үштігі" – Гала Корал тобының, Ладброкстің және Уильям Хиллдің сынына ұшырады. Бұл компаниялар "анонимді" тікелей ойнаушыларға нәтиже орын алмауына ставка қою мүмкіндігін берудің, мысалы, ат жарысы сияқты спорт түрлерінде жемқорлыққа алып келетінін айтады, себебі аттың жарыста жеңіліп қалуын қамтамасыз ету, жеңіске жетуін қамтамасыз етуден гөрі оңай. Биржалар мұндай пікірге қарсы тұрып, кез келген құмар ойын платформасында жемқорлық болуы мүмкін екенін, ал букмекерлердің аргументтері спорттың адалдығына емес, коммерциялық мүдделерге байланысты екенін мәлімдейді. Биржалар өз клиенттерін жақсы білетінін және сұраныс туындаған жағдайда барлық ставкалар туралы толық мәліметтерді сақтайтынын, ал көшедегі букмекерлер анонимді ақшалай ставкаларды қабылдайтынын жеткізеді. Сонымен қатар, клиенттер біржалардың қолдануға ыңғайлы платформаларындағы коэффициенттерді тәуелсіз түрде бақылай алады. Күдікті ставка үлгілері байқалған жағдайда, биржалар мен билік органдарына дереу хабар беруге болады. Кейбір биржалар спорттың басқарушы органдарымен, соның ішінде Жокей клубымен келісімдерге қол қойды және егер соңғысы жемқорлық күдігін болдырса, толық ынтымақтасатындарын мәлімдеді. Биржалар полицияның тергеуіне қатысып, кейде тұтқындауға әкеп соқтырды.
The fact gamblers can lay outcomes on the exchanges has resulted in criticism from traditional bookmakers including the UK's "Big Three" Gala Coral Group, Ladbrokes and William Hill. These firms argue that granting "anonymous" punters the ability to bet that an outcome will not happen is causing corruption in sports such as horse racing since it is much easier to ensure a horse will lose a race than to ensure that it will win. Exchanges counter that, while corruption is possible on any gambling platform, the bookies' arguments are motivated not by concern for the integrity of sport but by commercial interests. Exchanges also assert they are well aware of who their customers are and keep a complete record of all betting activity in case of enquiries, whereas high street bookies take anonymous cash bets. Furthermore, customers can monitor the odds on the exchanges' user friendly platforms independently. Exchanges and the authorities can be immediately alerted should suspicious betting patterns become apparent. Some exchanges have signed agreements with governing bodies of sport including the Jockey Club, with whom they insist they will co operate fully if the latter suspects corruption to have taken place. Exchanges have co operated with police investigations when asked to do so, sometimes leading to arrests.