Боске Редондо: Навахо және Мескалеро Апачиларының Қайғылы Тарихы

Кіріспе

Форт Самнер – Нью-Мексико территориясындағы әскери бекініс. 1863 жылдан 1868 жылға дейін жақын жердегі Боске Редондодағы Навахо және Мескалеро апачтарын интернментке алумен (тұтқындаумен) жүктелген.

Тарих

1862 жылдың 31 қазанында Конгресс Форт Самнер құрылысын мақұлдады. Генерал Джеймс Генри Карлтон бастапқыда фортты Пекос өзені аңғарындағы қоныс аударушыларды Мескалеро апачилері, киова және команч тайпаларынан қорғау үшін құрылған деп түсіндірді. Ол Боске Редондо қорығын да құрды, ол 4144 км² (1600 шаршы миль) аумақты құрады, онда 9000-нан астам навахо және Мескалеро апачилері өздерінің туған жерлеріне жасаған шабуылдары үшін айыпталып, мәжбүрлеп тұруға мәжбүр болды. Форт генерал Эдвин Воз Самнердің құрметіне аталды. Қорықтың өзін-өзі қамтамасыз етуі және Мескалеро апачилері мен навахоларды заманауи шаруалар болуға үйретуі тиіс болды. Карлтонның орнын бастан алған генерал Эдвард Кэнби алдымен навахо тайпасын бірнеше қорықтарға көшіруді және оларға жаңа дағдыларды үйретуді ұсынды. Вашингтондағы кейбір адамдар навахоларды көшірмеу керек және олардың жерінде қорық құру керек деп ойлады. Жаңа Мексиканың азаматтарының кейбіреуі навахоларды өлтіруге немесе кем дегенде оларды жерлерінен шығаруға шақырды. 1865 және 1866 жылдардағы жүгері егіні жеткілікті болды, бірақ 1867 жылы толығымен сәтсіз аяқталды. Армия офицерлері мен үнді агенттері Боске Редондоның сәтсіздікке ұшырағанын түсінді, себебі онда судың жетіспеушілігі және онда тұратын адамдардың санына қарағанда отынның аздығы болды. Мескалеро тайпасы тез қашып кетті, ал навахолар ұзақ уақыт қалды, бірақ 1868 жылдың мамырында оларға туған жерлеріне оралуға рұқсат берілді. Боске Редондо құрылған кезде генерал Карлтон полковник Кристофер "Кит" Карсонға алдымен Мескалеро тайпасын, содан кейін навахоларды әкелу үшін қажетті шараларды қабылдауға бұйрық берді. 1862 жылдың соңына қарай Мескалеро апачилерінің барлығы қоныстандырылды, бірақ навахолар 1864 жылдың басына дейін көптеп қоныстандырылмады. Навахо тайпасы Навахо жерінен Боске Редондоға жасаған сапарды "Ұзақ жол" деп атайды. Сапар барысында 300-ден астам навахо қаза тапты. Көптеген навахо үшін бұл қорқынышты естелік болды. Бір адам оны былай сипаттады: "Біз қазіргі Галлап пен Шушбито арқылы, қазір Форт-Уингейт деп аталатын, Аю бұлағынан шығысқа қарай баяу жылдықтап сапар шектік. Бізге қалай қарағанын сұрадыңыз ба? Орын болса, солдаттар әйелдер мен балаларды арбаларға отырғызды. Кейбіреулері тіпті оларды аттарымен ертіп жүруге рұқсат берді. Мен бір күні сені өлтіріп, келесі күні балаларыңмен ойнаған халықты ешқашан түсінбедім". 1865 жылдың сәуірінде Боске Редондода 8500-ге жуық навахо және 500 Мескалеро апачисі ұсталды. Армия тек 5000 адамды жоспарлаған, сондықтан азық-түлік жетіспеушілігі бастапқыда туындады. Навахо мен Мескалеро апачилері ұзақ жылдар бойы жау болғандықтан, олардың күштеп жақындасуы жиі ашық шайқастарға әкелді. Экологиялық жағдай нашарлады. Ұсталған адамдардың таза суы болмады, ол сілтіге толы болды және пісіруге отын да болмады. Жақын маңдағы Пекос өзенінен ағып жатқан су ішек-қарынның ауыр ауруына себеп болды және аурулар лагерьге тез тарады. Егін нашарлауы, армия мен үнді агенттерінің қателіктері және қылмыстық әрекеттер салдарынан азық-түлік тапшы болды. 1865 жылы Мескалеро апачилері, немесе саяхаттауға күштілер қашып құтылды. Навахо тайпасына 1868 жылдың мамырына дейін кетуге рұқсат берілмеді, ол кезде АҚШ армиясы Форт Самнер мен Боске Редондо қорығының сәтсіздікке ұшырағанын мойындады. 1868 жылғы Боске Редондо шарты навахо тайпасымен келісілді және оларға өздерінің туған жерлеріне, "жаңа қорыққа" оралуға рұқсат берілді. Оларға Аризонаның шұрақты аймағында жасырынған мыңдаған навахо тайпасы қосылды. Бұл тәжірибе навахо тайпасын одан да бекемдеді және оларды Рио-Гранде аңғарындағы шабуылшылар ешқашан таңғалдырмады. Келесі жылдары олар "жаңа қорықты" 65 000 км² (16 миллион акрдан астам) жерге кеңейтті. Форт Самнер 1869 жылы тасталып, шаруа және мал өсіруші Люсиен Максвелл сатып алды. Максвелл офицерлердің бірінші үйін 20 бөлмелі үйге қайта жасатты. 1881 жылдың 14 шілдесінде шериф Пэт Гарретт осы үйде Билли Кидті атып өлтірді, қазір бұл үй Максвелл үйі деп аталады.

On October 31, 1862, Congress authorized the construction of Fort Sumner. General James Henry Carleton initially justified the fort as offering protection to settlers in the Pecos River valley from the Mescalero Apache, Kiowa, and Comanche. He also created the Bosque Redondo reservation, a 1600 square miles (4,144 km2) area where over 9,000 Navajo and Mescalero Apaches were forced to live because of accusations that they were raiding white settlements near their respective homelands. The fort was named for General Edwin Vose Sumner. The reservation was to be self sufficient, while teaching Mescalero Apache and Navajo how to be modern farmers. General Edward Canby, whom Carleton replaced, had first suggested that the Navajo people be moved to a series of reservations and be taught new skills. Some in Washington, D. C. thought that the Navajo should not be moved and that a reservation should be created on their own land. Some New Mexico citizens encouraged killing the Navajo or at least removing them from their lands. The 1865 and 1866 corn crop was sufficient, but in 1867 it was a total failure. Army officers and Indian Agents realized that Bosque Redondo was a failure, as it had poor water and too little firewood for the numbers of people who were living there. The Mescalero soon ran away; the Navajo stayed longer, but in May 1868 were permitted to return to their native lands. When the Bosque Redondo was established, Gen. Carleton ordered Col. Christopher "Kit" Carson to do whatever necessary to bring first the Mescalero and then the Navajo there. All of the Mescalero Apache had been relocated by the end of 1862, but the Navajo were not resettled in large numbers until early 1864. The Navajo refer to the journey from Navajo land to the Bosque Redondo as the Long Walk. More than 300 Navajos died making the journey. It was a bitter memory to many Navajo. One man described it as follows: "By slow stages we traveled eastward by present Gallup and Shushbito, Bear spring, which is now called Fort Wingate. You ask how they treated us? If there was room the soldiers put the women and children on the wagons. Some even let them ride behind them on their horses. I have never been able to understand a people who killed you one day and on the next played with your children ?" In April 1865 there were about 8,500 Navajo and 500 Mescalero Apache interned at Bosque Redondo. The Army had planned only 5,000 would be there, so lack of sufficient food was an issue from the start. As the Navajo and Mescalero Apache had long been enemies, their enforced proximity led to frequent open fighting. The environmental situation got worse. The interned people had no clean water; it was full of alkali and there was no firewood to cook with. The water from the nearby Pecos River caused severe intestinal problems, and disease quickly spread throughout the camp. Food was in short supply because of crop failures, Army and Indian Agent bungling, and criminal activities. In 1865, the Mescalero Apache, or those strong enough to travel, managed to escape. The Navajo were not allowed to leave until May 1868 when the U. S. Army agreed that Fort Sumner and the Bosque Redondo reservation was a failure. The 1868 Treaty of Bosque Redondo was negotiated with the Navajo and they were allowed to return to their homeland, to a "new reservation". They were joined by the thousands of Navajo who had been hiding out in the Arizona Territory hinterlands. This experience resulted in a more determined Navajo, and never again were they surprised by raiders of the Rio Grande valley. In subsequent years, they have expanded the "new reservation" into well over 16 million acres (65,000 km2). Fort Sumner was abandoned in 1869 and purchased by rancher and cattle baron Lucien Maxwell. Maxwell rebuilt one of the officers' quarters into a 20 room house. On July 14, 1881, Sheriff Pat Garrett shot and killed Billy the Kid in this house, now referred to as the Maxwell House.

Форт Самнер тарихи орны

Төрт бұрышты аймақтағы Навахо халқының бастапқы мекендеріне оралуына мүмкіндік берген шартқа қол қойылғанынан бір ғасыр өткен соң, 1968 жылы Форт Самнер Нью-Мексико штатының тарихи ескерткіші деп жарияланды. Қазіргі таңда мүлікті Нью-Мексико мәдениет департаментінің Тарихи орындар бөлімі (бұрынғы Мемлекеттік ескерткіштер) басқарады. 2005 жылдың 4 маусымында Навахо сәулетшісі Дэвид Н. Слоан жобалаған жаңа мұражай Боске Редондо ескерткіші ретінде ашылды. Конгресс 2000 жылы Қорғаныс министрі арқылы ескерткішті құруға рұқсат берді, соның нәтижесінде құрылысқа федералдық қаражат бөлінді. Боске Редондо ескерткіші мен Форт Самнер тарихи орны Нью-Мексико штатының Форт Самнер қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 6,5 миль (10 км) қашықтықта орналасқан: АҚШ 60 және 84 тас жолдарымен шығысқа қарай 3 миль (5 км), содан кейін Билли Кид жолымен оңтүстікке қарай 3,5 миль (6 км).