Кіріспе
Электрлік схемадағы көрінетін қуаттың СИ бірлігі – Вольт-ампер (СИ символы: VA). Вольт-амперлер көбінесе ауыспалы ток (AC) схемаларын талдау үшін қолданылады. Тұрақты ток (DC) схемаларында бұл көбейтінді ватта өлшенетін нақты қуатқа тең. Вольт-ампер ваттқа шамамен тең: СИ бірліктерінде 1 В⋅А = 1 В. VA көрсеткіші генераторлар мен трансформаторлар және басқа да қуатты басқару жабдықтары үшін жиі қолданылады, онда жүктемелер реактивті (индуктивті немесе сыйымдылық) болуы мүмкін.
The volt ampere (SI symbol: VA, Volt amperes are usually used for analyzing alternating current (AC) circuits. In direct current (DC) circuits, this product is equal to the real power, measured in watts. The volt ampere is dimensionally equivalent to the watt: in SI units, 1 V⋅A = 1 W. VA rating is most used for generators and transformers, and other power handling equipment, where loads may be reactive (inductive or capacitive).
Қолданылуы
Нақты қуат пен көрінетін қуат арасындағы қатынасты қуат коэффициенті сипаттайды. Таза резистивті жүктемеде олар бірдей: көрінетін қуат нақты қуатқа тең. Егер жүктемеде реактивті (сыйымдылық немесе индуктивті) компонент болса, кернеу мен ток фазада болмағандықтан, көрінетін қуат нақты қуаттан артық болады. Таза реактивті жүктеме жағдайында ток тартылады, бірақ жүктемеде қуат ысырапталмайды. Кейбір құрылғылар, соның ішінде үздіріліссіз қуат көздері (UPS), максималды вольт-ампер және максималды ватт есебімен бағаланады. Көбінесе қолданылатын префиксті туынды бірлік – «киловольт-ампер» (символы kVA). VA көрсеткіші рұқсат етілген максималды токпен, ал ватт көрсеткіші құрылғының қуатты өңдеу қабілетімен шектеледі. Егер UPS төмен қуат коэффициентімен реактивті жүктеме қосылған құрылғыны қуаттандырса, екі шектеуді де қауіпсізден тыс асыруға болмайды. Мысалы, 220 вольтта 400 000 вольт-ампер (400 кВА) қуат беруге арналған (ірі) UPS жүйесі 1818 ампер ток бере алады (бұл орташа квадратиктік мәндер). VA көрсеткіштері трансформаторлар үшін де жиі қолданылады; максималды шығыс тогы – VA көрсеткішін номиналды шығыс кернеуіне бөлу нәтижесі. Бірдей өлшемдегі өзекке ие трансформаторлар әдетте бірдей VA көрсеткішіне ие болады. Нақты қуаттан көрінетін қуатты ажырату үшін вольт-амперді пайдалану тәртібі SI стандартымен рұқсат етіледі.
Вольт-ампер реактивті
Электр қуатын беру және тарату жүйелерінде реактивті вольт-ампер (вар) – реактивті қуатты өлшеу бірлігі. Ағым мен кернеу бір фазада болмағанда, айнымалы ток тізбегінде реактивті қуат пайда болады. "Вар" термині румын электр инженері Константин Будеану ұсынған және 1930 жылы Стокгольмде өткен Халықаралық Электр Техникалық Комиссиясы (IEC) тарапынан қабылданып, реактивті қуаттың бірлігі ретінде бекітілген. Тізбектегі реактивті қуатты өлшеуге арналған варметр деп аталатын арнайы құралдар бар. "Вар" бірлігі Халықаралық бірліктер жүйесінде (SI) қолданылуға рұқсат етілген, бірақ ол қуаттың бір түрін көрсетеді. Еуроодақ директивасы 80/181/EEC ("метриялық директива") бойынша дұрыс символ – кіші әріптермен "var", бірақ "Var" және "VAr" жазулары да жиі кездеседі, ал "VAR" электр энергетика саласында кеңінен қолданылады.