Мачито: Латын джазының шебері

Кіріспе

Латын джазы музыканты

Мачито (нағыз аты Франсиско Рауль Гутьеррес Грилло, 3 желтоқсан 1909 жылы туған, 15 сәуір 1984 жылы қайтыс болған) – латын джазы музыканты, афро-куба джазын жетілдіруге және кубоп пен сальса музыкасын жасауға үлес қосты. Ол Гавана қаласында әнші Грейсиламен, асырап алған әпкесімен бірге өсті. Нью-Йоркте 1940 жылы Мачито «Афро-кубалықтар» тобын құрды, ал Марио Бауза музыкалық жетекші ретінде кубалық ырғақтар мен биг-бенд үлгілерін бір топқа біріктірді. Ол 1940-1980 жылдар аралығында көптеген жазбалар жасады, олардың көпшілігінде Грейсила әнші ретінде қатысты. 1975 жылы Мачито кішкентай ансамбльге көшті және Еуропаны кеңінен гастрольдеді. Ол ұлы мен қызын топқа қабылдады және 1983 жылы, қайтыс болғанға бір жыл бұрын «Грэмми» сыйлығын алды. Мачитоның музыкасы жылдар бойы «Афро-кубалықтар» тобында ойнаған көптеген музыканттардың мансабына әсер етті, сондай-ақ оны тыңдағаннан кейін латын джазына қызығушылық танытқандарға да ықпал етті. Джордж Ширинг, Диззи Гиллеспи, Чарли Паркер, Кэб Каллоуэй және Стэн Кентон Мачитоның ықпалын мойындады. Шығыс Гарлемдегі бір шағын алаққа оның құрметіне «Мачито алаңы» деп ат қойылды.

Ерте өмір

Мачито өзінің тууы туралы әртүрлі мәліметтер берді. Кейде ол Гаванадан шыққан кубалық екенін айтса, кейде басқа деректер оның Флорида штатының Тампа қаласында туғанын көрсетеді, осылайша оны кубалық тегі бар американдыққа айналдырады. Ол 1908 жылы Гавананың Хесус-Мария ауданында, 1909 жылы Гавананың Марианао жағажайы ауданында, немесе Тампада, 1912 жылы Тампада немесе Гаванада, тіпті 1915 жылы Гаванада туған болуы мүмкін. Туған жеріне қарамастан, Мачито бала кезінен бастап Гавананың Хесус-Мария ауданында өсті, сол жерде оның асырап алған әпкесі Грейсила 1915 жылдың 23 тамызында дүниеге келді. Оларды екеуін де оның ата-анасы тәрбиеледі. Кубада жасөспірім және жиырма жасында "Мачо" кәсіби музыкант болып, 1928 жылдан 1937 жылға дейін бірнеше музыкалық топтарда ойнады.

Мансап

Мачо 1937 жылы Лас Эстреллас Абанерас (Havana Stars) тобының вокалисі ретінде Нью-Йорк қаласына көшіп келді. 1930 жылдардың соңында ол бірнеше латын суретшілерімен және оркестрлерімен жұмыс істеді, Conjunto Moderno, Cuarteto Caney тобымен бірге музыкалық жобаны іске асыруға жасаған әрекеттен кейін, 1940 жылы Afro Cubans тобын құрды және олардың алғашқы репетициясын 3 желтоқсанда Гарлемдегі W. 110th Street-те орналасқан Park Palace Ballroom-да өткізді. Биг-бенд стиліндегі латульді аспаптар тобына трубалар мен саксофондар қосылып, барабан, фортепиано, бас және кубалық бонгомен сүйемелдеді. Бірнеше аптадан кейін, 1941 жылдың қаңтар айының басында Мачито Марио Баузаны музыкалық директор етіп тағайындады; ол бұл қызметті 34 жыл бойы атқарды. 1941 жылы "Sopa de Pichon" әнімен үлкен жетістікке қол жеткізді. Әннің атауы "көгершін сорпасы" деген сленгтік сөз, ол Нью-Йорктегі иммигрант ретінде аштықтан қалғандар туралы пуэрторикалық әзіл. Мачито және Afro Cubans афрокубалық ырғақтарды джаз импровизациясымен және биг-бенд үшін аранжировкалармен біріктірген алғашқылардың бірі болды. Мачито Afro Cubans тобының шақырушысы және марака ойнаушысы болды, ал Бауза музыкалық директор ретінде топтың ерекшелігін анықтады. Бауза, Мачитоның қарындасы Эстеламен некелескен күйеуінің інісі, топтың негізін қалаушы мүшесі және бастапқы аранжировщик Хосе "Пин" Мадераның орнына джазға бейімделген аранжировщиктер мен музыканттарды жалдады. Хосе "Пин" Мадера АҚШ әскеріне шақырылып, Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен болатын. Осының нәтижесінде Мачитоның музыкасы Диззи Гиллеспи, Чарли Паркер және Стэн Кентон сияқты АҚШ-тың джаз музыканттарына үлкен ықпал етті. Кентон оркестрінің репертуарында "Мачито" деп аталатын афрокубалық нөмір болды, оны Стэн Кентон Пит Руголомен бірлесіп жазды және 1947 жылы Capitol 78 пластинкасы ретінде шығарды. 1943 жылдың сәуір айында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мачито АҚШ әскеріне шақырылды. Бірнеше айдық жаттығудан кейін ол аяғына жарақат алды және қазан айында демобилизацияланды. Бұрын, топ жетекшісінің ұзақ уақытқа жоқтығын болжап, Бауза Мачитоның кіші асырап алған қарындасы Грейсиланы Нью-Йоркке шақырды. Грейсила Гаванадан Нью-Йоркке келді, ол Гаванада El Trio Garcia тобымен гастрольдік сапарда болып, Orquesta Anacaona тобымен бірге ән айтқан. 1983 жылы Мачито "Мачито және оның сальса биг-банды '82" альбомы үшін "Жылдың үздік латын жазбасы" номинациясында Грэмми сыйлығын жеңіп алды. Жазба Нидерландыда шамамен төрт сағаттың ішінде, көбінесе бір әнді бір реттен жазып шығарылды. Франк және Хилда Грилло бес бала тәрбиеледі: Марта (1941), Франк-младший (1943), Барбара (1948). Отбасы Испан Гарлемінде, 112th Street және Second Avenue көшелерінің қиылысында тұрды, онда Мачито балаларына тамақ дайындауды ұнататын, ас үйде жұмыс істеген кезде "Sopa de Pichón" сияқты әндер жазатын. 1984 жылы Лондондағы концерт алдында Мачито инсульт алды және Ронни Скотт клубында сахнаға шығуға күтіп тұрғанда құлдырады. Марио Бауза 1993 жылы қайтыс болды. 1997 жылдың шілде айында күйеуі қайтыс болғаннан кейін латын музыкасының меценаты Хильда Грилло қайтыс болды. Грейсила ешқашан үйленбеді, ол 2010 жылдың сәуір айында 94 жасында дүние салды. Мачито жас кезінде көше қиылысының оңтүстік-батыс бұрышындағы пәтерде тұрды. Карло Ортистің "Мачито: латын джаз мұрасы" атты деректі фильмі 1987 жылы жарық көрді, онда Бронкстегі пәтерінде егде жастағы Мачито мен оның әйелі, сондай-ақ 1940-шы жылдардағы және одан кейінгі өнер көрсетулерінен алынған архивтік кадрлар көрсетілген.

Macho moved to New York City in 1937 as a vocalist with Las Estrellas Habaneras (Havana Stars). He worked with several Latin artists and orchestras in the late 1930s, recording with Conjunto Moderno, Cuarteto Caney, After an earlier attempt to launch a band with Mario Bauzá, in 1940 he founded the Afro Cubans, and conducted their first rehearsal on December 3 at the Park Palace Ballroom located at W. 110th Street in Harlem. A big band style brass section with trumpets and saxes was backed by a trap drum, piano, bass and a Cuban bongo. Several weeks later, in early January 1941, Machito took on Mario Bauzá as musical director; a role he retained for 34 years. The band had an early hit with "Sopa de Pichon" in 1941. Its title is slang for "pigeon soup", a Puerto Rican joke about nearly starving as an immigrant in New York. Machito and the Afro Cubans, were among the first to fuse Afro Cuban rhythms with jazz improvisation and arrangements for a big band. Machito was the front man and maraca player of the Afro Cubans, while Bauza determined the character of the band as musical director. Bauza, Machito's brother in law from his marriage to Machito's sister Estela, hired jazz oriented arrangers and musicians to replace the band's founding member and original arranger, José "Pin" Madera, who had been drafted into the U. S. Military and served in World War II. As a result, Machito's music greatly inspired such United States jazz musicians as Dizzy Gillespie, Charlie Parker and Stan Kenton. One of the items in the Kenton orchestra's repertoire was an idiomatic Afro Cuban number known as "Machito," composed by Stan Kenton with Pete Rugolo and released as a Capitol 78 in 1947. In April 1943 during World War II, Machito was drafted into the United States Army. After a few months of training, he suffered a leg injury and was discharged in October. Earlier, anticipating a long absence of the band's leader, Bauza had sent for Machito's younger foster sister Graciela, who traveled to New York from Havana where she had been touring with El Trio Garcia, and singing lead with the all female Orquesta Anacaona. In 1983, Machito won a Grammy Award in the Best Latin Recording category for Machito & His Salsa Big Band '82. The recording was made in the Netherlands in about four hours, mostly one take per tune. Frank and Hilda Grillo produced five children: Martha (1941), Frank Jr (1943), Barbara (1948), The family lived in Spanish Harlem at 112th Street and Second Avenue, where Machito enjoyed cooking for his children, writing the occasional song such as "Sopa de Pichón" while working in the kitchen. Machito suffered a stroke before a concert in London, England in 1984, collapsing while waiting to go on stage at Ronnie Scott's club. Mario Bauzá died in 1993. Hilda Grillo, a patron of Latin music after her husband's death, died in July 1997. Having never married, Graciela died in April 2010 at the age of 94. Machito lived as a young adult in an apartment on the southwest corner of the intersection. A documentary film by Carlo Ortiz, Machito: A Latin Jazz Legacy, was released in 1987, showing an elderly Machito and his wife in their Bronx apartment, as well as archival footage from performances in the 1940s and afterward.