Кіріспе

Мартин Денни (10 сәуір 1911 – 2 наурыз 2005) – американдық пианист, композитор және аранжировщик. Ол "экзотиканың әкесі" ретінде танымал болды, көптеген музыкалық аспаптарды ойнай білді, соның ішінде түрлі соққы аспаптарын да. Өмірінің соңына дейін, қайтыс болғанға үш апта дейін концерттік өнер көрсетіп, ол әлемді аралап, экзотикалық перкуссия, танымал әндердің жаңаша өңделуі және Тики мәдениетін дәріптейтін авторлық әндерін қамтитын лаунж музыкасын танымал етті.

Өмірбаян

Денни Нью-Йорк қаласында дүниеге келіп, Лос-Анджелесте өсті. Ол классикалық фортепианоны оқыды және 1930 жылдары Дон Дин оркестрімен Оңтүстік Америкада төрт жарым жыл гастрольде болды. Осы гастроль Деннидің Латын ырғақтарына деген қызығушылығын оятып, дамытты. Денни әлемнің түкпір-түкпірінен көптеген этникалық аспаптарды жинап, оларды сахналық өнер көрсетулерін безендіру үшін пайдаланды, сондай-ақ Артур Лэнгтің жетекшілігімен Лос-Анджелес музыка консерваториясында оркестрлеуді оқыды. Кейін Оңтүстік Калифорния университетінде білім алды. Алғашқы топқа перкуссия және құстардың дауыстарын орындаған Оги Колон, вибрафонда Артур Лайман, контрабаста Джон Крамер және фортепианода Денни кірді. Лайман көп ұзамай өз тобын құрып кетті, ал Герб Альперттің болашақ музыканты және Baja Marimba Band тобының негізін қалаушы Джулиус Вехтер оны алмастырды. Кейін Харви Рагсдейл Крамердің орнын басты. Денни өзінің тобының орындаған музыкасын "әсемдеу, фондық музыка" деп сипаттады. Ол бірнеше әуе компанияларындағы достарының көмегімен ерекше және экзотикалық аспаптардан тұратын жинақ құрды. Олар Денниге осы аспаптарды әкеліп, ол олардың үніне сәйкес аранжировкалар жасады. Оның музыкасы этникалық стильдердің үйлесімі болды: Оңтүстік Тынық мұхиты, Шығыс және Латын ырғақтары. Shell Bar-да өткен кештердің бірінде Денни өзінің танылған белгісіне және "экзотиканың" тууына куә болды. Бардың өте ерекше атмосферасы болды: оркестр тұрған орынның жанында шағын су тобыры, айналасында тастар мен пальмалар өсіп, тыныш және сабырлы күй тегіс ағып тұрды. Түнде музыка ойналғанда, Денни бұқа бақаларының дауысын естіді. Бұл дауыс музыкамен үйлесіп, музыка тоқтағанда бақалар да үндемей қалды. Алғашында ол бұл кездейсоқтық деп ойлады, бірақ кейін сол күйді қайта орындағанда, дәл сол нәрсе қайталанды. Осы жолы оның топтастары әзіл ретінде тропикалық құстардың түрлі дауыстарын шығара бастады. Топ мұны жөн ғана әзіл деп қабылдады. Келесі күні біреу Денниге келіп, құстар мен бақалардың дауыстарын қосып аранжировка жасауды сұрады. Ол келісті. Репетицияда ол топқа "Тынық ауыл" (Quiet Village) күйін орындауды тапсырды, әрбір музыкант бір-бірінен белгілі қашықтықта құстың дауысын шығару керек еді. Денни бақаның дауысын ойық цилиндр арқылы шығарды, соның нәтижесінде "Тынық ауыл" аранжировкасы жасалды. Бұл күй миллионнан астам дана сатылып, алтын диск тағайындалды. Альбомның мұқабасы Деннидің музыкалық қиялын бағыттайтын маңызды фактор болды. Деннидің алғашқы он екі альбомының мұқабасында модель Сэнди Уорнер суреті болды. Денни 2005 жылдың 2 наурызында 93 жасында Гонолулуде қайтыс болды. Жекеленген қоштасу рәсімінен кейін оның күлі теңізге шашылды.

Мұра

Оның комбинациясынан екі табысты тармақ пайда болды: Джулиус Вехтер (Тихуана латунь және Баха Маримба тобының даңқы) және экзотикалық вибрист Артур Лайман. Деннидің "Firecracker" әні Жапонияда Харуоми Хосононың Yellow Magic Orchestra тобын құруына түрткі болған ән ретінде кеңінен танымал; Хосононың сөзіне сүйенсек, әннің "бұрмаланған" нұсқасы топтың аттас дебюттік альбомында жарияланды және оны насихаттау үшін сингл ретінде шығарылды, Billboard Hot 100 хит-парадында 60-шы орынға және Billboard R&B сингл чартында 18-ші орынға енді. Кейіннен бұл ән Дженифер Лопестің "I'm Real" әніне негіз болды. Бұрынғы Psychic TV мүшесі Фред Джаннелли 1991 жылы "Fred" атты альбом шығарды; осы альбомдағы екінші трек – "Мырза Денни", ол Мартин Денниге арналған инструменталды құрметтеме, онда оның сұхбаттарынан үзінділер де бар. Деннидің жазбалары 1999 жылғы Курт Воннегуттың романы негізінде түсірілген "Чемпиондардың таңғы асы" фильмінде маңызды орын алады. Бұл, негізінен, фильмде көрсетілген автосалонның Гавайи тақырыбындағы акциясының арқасы. Деннидің музыкасы Ричард Кадрейдің "Sandman Slim" фантастикалық романдар сериясындағы тұрақты тақырып болып табылады, онда оның музыкасы әрқашан "Бамбук қуыршақ үйі" (Bamboo House of Dolls) клубындағы музыка автоматтарында ойнайды, ол "LA-дағы жалғыз панк-тики бар".