Кіріспе

Атомдық нөмірі 91-ге тең, бірақ массалық саны әртүрлі нуклидтер.

Протактиний (91Pa) тұрақты изотоптарға ие емес. Табиғатта кездесетін төрт изотоп стандартты атомдық салмақты анықтауға мүмкіндік береді. Протактинийдің 211Pa мен 239Pa аралығындағы жиырма тоғыз радиоизотобы сипатталған. Ең тұрақты изотопы – 231Pa, оның жартылай ыдырау периоды 32 760 жыл, 233Pa – 26,967 күн, 230Pa – 17,4 күн. Қалған радиоактивті изотоптардың жартылай ыдырау периоды 1,6 күннен кем, ал олардың көпшілігі 1,8 секундтан кем. Бұл элементтің бес мета-күйі бар: 217mPa (t1/2 1,15 миллисекунд), 220m1Pa (t1/2 = 308 наносекунд), 220m2Pa (t1/2 = 69 наносекунд), 229mPa (t1/2 = 420 наносекунд) және 234mPa (t1/2 = 1,17 минут). Табиғатта кездесетін жалғыз изотоптар – 231Pa (ол 235U ыдырауының аралық өнімі), 234Pa және 234mPa (екеуі де 238U ыдырауының аралық өнімдері). 231Pa барлық табиғи протактинийді құрайды. 231Pa сияқты, ең тұрақты изотопқа дейін (оны қоса) жеңіл Pa изотоптарының негізгі ыдырау түрі – альфа-ыдырау, бірақ 228Pa-дан 230Pa-ға дейін электронды тұтқындау арқылы торий изотоптарына ыдырайды. Ауыр изотоптардың негізгі ыдырау түрі – бета-минус (β−) ыдырау. 231Pa және 227Pa-ға дейін жеңіл протактиний изотоптарының негізгі ыдырау өнімдері – актиний изотоптары, ал протактинийдің ауыр изотоптарының негізгі ыдырау өнімдері – уран изотоптары.

Протактиний-233

Протактиний-233 торий отын циклының да бір бөлігі болып табылады. Ол торий-233 (табиғи торий-232 нейтрон ұстауы арқылы алынған) мен уран-233 (торий циклының бөлінетін отыны) арасындағы аралық бета ыдырау өнімі болып табылады. Кейбір торий циклы реакторлары Pa-233-ті қосымша нейтрон ұстауынан қорғауға тырысады, бұл пайдасыз Pa-234 және U-234 өндіреді.

Протактиний-234

Протактиний-234 – уран қатарының мүшесі, жартылай ыдырау периоды 6,70 сағатқа тең. Оны 1921 жылы Отто Хан ашқан.

Протактиний-234м

Протактиний-234м – уран қатарының мүшесі, жартылай ыдырау периоды 1,17 минутты құрайды. Ол 1913 жылы Казимирж Фаянс және Освальд Гельмут Гёринг тарапынан ашылған, олар оны қысқа жартылай ыдырау мерзіміне байланысты «бревий» деп атады. 234Th ыдырауларының шамамен 99,8%-ы негізгі күйдің орнына осы изомерді тудырады (жартылай ыдырау периоды = 6,70 сағат).