Кіріспе

Эдмонтон қаласындағы ботаникалық бақ, Альберта, Канада. Муттарт консерваториясы (/m//ə/'/t//ɑːr//t/) – Канаданың Альберта провинциясындағы Эдмонтон қаласының орталық бөлігінен қарсы жатқан Солтүстік Саскачеван өзенінің аңғарында орналасқан ботаникалық бақ. Эдмонтонның ең танымал нысандарының бірі – консерватория үш қалалық жылыжайдан, қоғамдық бақтардан және үш биомда кездесетін өсімдік түрлерін көрсету үшін арналған төрт ерекше пирамидадан тұрады, ал төртінші пирамидада маусымдық көрме ұйымдастырылады. Орталық вестибюльді бесінші, кішкентай шатырлы пирамида жарықтандырады. Глэдис және Меррилл Муттарт қорының сыйлығы консерваторияның құрылысына түрткі болды, ал қалған қаржыны Альберта үкіметі мен Эдмонтон қаласы ұсынды. Консерваторияға Эдмонтон қаласының Парктер және Демалыс департаменті қызмет көрсетеді және басқарады.

Сәулет

Консерваторияның ерекше құрылымы сәулетші Питер Хемингуэйдің жобалауымен салынған. Ол төрт шыны пирамидадан тұрады, олар орталық қызметтік ядроның айналасына орналасқан. Екі үлкен пирамиданың ауданы ал екі орташа пирамиданың көлемі. Пирамидалардың үшеуі тропикалық, қоңыржай және шөлейт аймақтарынан әкелінген өсімдіктерді көрсетуге арналған, ал төртіншісі маусымдарға қарай өзгеріп отыратын және әсем гүлдердің көптеген көрмелерін ұсынатын орын.

Биомалар

Бұл пирамидада Оңтүстік Ұлы көлдер, Австралия және тіпті Азияның таулы аймақтары сияқты қоңыржай белдеулерге тән өсімдіктер орналасқан. Кіреберісіне жақын, ағынмен суарылатын батпақ аймағында ақ су лилиялары мен тотықұс қауырсыны өседі. Батпақ көбінесе шығыс жапырақты ағаштар мен аласа бұталармен, сондай-ақ секвоялар, кедрлер және пампа шөбімен жасыраған орманға жалғасады. Австралиялық бөлімде эвкалипт ағаштары мен гүлді бұталар толықтырылған. Орман төсегінде және альпілік аймақта көптеген ұсақ гүлді өсімдіктер өседі, олардың кейбіреуі Альбертаға тән, ал қалғандары әлемнің түкпір-түкпірінен келген. Мұқият бақыланатын орта жағдайлары өсімдіктерге қыста ұйқыға келуге және көктемде жасыл жапырақтар мен жарқын гүлдермен гүлдеуге мүмкіндік береді. Құрғақ пирамидадағы өсімдіктер бес құрлықтың ыстық және суық құрғақ аймақтарынан алынған. Олардың барлығы құрғақ ауа райында, тегіс ылғалдықта және күндізгі және түнгі температураның үлкен ауытқуында өмір сүруге бейімделген. 2013 жылдың көктемінде Құрғақ пирамидада Агаве Американа гүлдеді, оның биіктігі 30 футқа жетіп, пирамиданың шатырына дейін созылды. Бұл өсімдік Муттарт консерваториясы ашылғаннан кейін бір жыл өткен соң отырғызылды. Тропикалық пирамидада түрлердің ең көп әртүрлілігі бар; биік пальмалардың қанаты астында банан мен жылап тұрған инжірлер, орхидеялар, түрлі гибискустар мен райская құсы бар. Өсімдіктер тропикалық жаңбырлы ормандардан, мәңгі жасыл ормандардан немесе далалардан келген, көбінесе әдемі және жарқын. Пирамиданың ортасына құлап түсетін сарқырама бар, онда шағын балықтар мен су лилиялары мекендейді. Бұл пирамидада бұрын киви құсы мен жалқау жануарлар да болған. 2013 жылдың 11 наурызында импортталған Amorphophallus titanum (көбінесе өлік гүл деп аталады) гүлдің бүршігі пайда болып, 22 сәуірде гүлдеді. Фейс пирамидасы жыл бойы бірнеше рет ауысатын маусымдық көрмелер ұсынады, олар тақырыптық көрмелерге және маусымдық мерекелерге бағытталған. Ыңғайлылықтардың ішінде ашық аспандағы беседка, сыйлық дүкені және Culina Muttart Café бар. Кафеде жергілікті ингредиенттерден, соның ішінде жылыжайда өсірілген шөптер мен салат жасылдарынан жасалған бірнеше тағамдар ұсынылады. Эдмонтон қаласына тиесілі және басқарылатын бұл кешен арнайы іс-шараларға, мысалы, тойларға да танымал орын. Консерватория 2009 жылдың маусым айында 6,3 миллион долларлық жөндеуден өтті.