Кіріспе

Ганалық саясаткер және заңгер (1895–1965)

Джозеф Кваме Киеретви Боакье Данкуа (18 желтоқсан 1895 – 4 ақпан 1965) – ганалық саясаткер, ғалым, заңгер және мемлекет қайраткері. Ол Гананың колониялық және кейіннен тәуелсіздік алған кезеңдеріндегі саясаткер болды, бұл бұрынғы Алтын жағалау деп белгілі болған. Гананың қазіргі атауын беруге оның үлкен еңбегі сіңген. Саяси мансабында Данкуа Гана президенті және тәуелсіздік жолындағы көшбасшы Кваме Нкрумаға қарсы оппозицияның негізгі лидерлерінің бірі болды. 1948 жылғы Аккра көтерілісіне қатысты мәселе бойынша құрылған Уотсон тергеу комиссиясы Данкуаны «Алтын жағалау саясатының көшбасшысы» деп атады. Ағасының ықпалымен Данкуа Шығыс провинциясының Бас басшылары конференциясының көмекші хатшысы болып тағайындалды, кейіннен бұл кеңес ресми мәртебеге ие болып, Шығыс провинциялық Бас басшылары кеңесіне айналды. Оның зеректігі ағасын 1921 жылы оны заң оқу үшін Ұлыбританияға жіберуге ықпал етті. Лондон университетіне екі рет түсе алмағаннан кейін, Данкуа 1922 жылы емтиханды сәтті тапсырып, Лондон университетінің философия факультетіне қабылданды. 1925 жылы «А» бакалавр дәрежесін алып, Ақыл-ой және логика философиясы бойынша Джон Стюарт Милл стипендиясын жеңіп алды. Содан кейін ол философия докторы дәрежесін алуға кірісіп, екі жыл ішінде «Моральдық мақсат – моральдық кемелдік» тақырыбында диссертация қорғап, аталған дәрежеге ие болды. Ол британдық университеттен философия докторы дәрежесін алған алғашқы Батыс Африкалық болды. Диссертациясымен айналысқан кезінде ол Inner Temple-ге қабылданды және 1926 жылы заңгер ретінде аккредиттелді. Студенттік кезінде ол екі әйелден екі ұл және екі қыз өмірге әкелді, бірақ ешқайсысына үйленбеді. Лондонда Данкуа оқудан уақыт бөліп, студенттік саясатқа қатысты, Батыс Африка студенттер одағының (WASU) журналының редакторы болды және Одақтың президенті сайланды.

Мансап

1927 жылы Ганаға оралғаннан кейін Данкуа жеке заңгерлік практикаға кірісті. 1929 жылы ол Дж. Е. Кейсли Хейфордқа Голд-Кост Жастар конференциясын (GCYC) құруға көмектесті және 1937 жылдан 1947 жылға дейін Бас хатшы қызметін атқарды. 1931 жылы Данкуа бастапқыда «Батыс Африка уақыты» деп аталған, кейін «The Times of West Africa» аталған газетті құрды, ол 1931-1935 жылдар аралығында Ганада жарық көрген алғашқы күнделікті газет болды. «Әйелдер бұрышы» деген бағанды танымал адвокат Фрэнсис Доувтың қызы Мейбел Доув псевдониммен жазды. 1933 жылы ол Данкуаның бірінші әйелі болды және оған ұл туды. Олардың қатарында Джордж Альфред Грант, Роберт Бенджамин Блей, Р. А. Авунор Уильямс, Эдвард Акуфо Аддо және Эммануэль Обецеби Ламптей болды. Кваме Нкрума жаңа партияның бас хатшысы болуға шақырылды. 1948 жылы еуропалық тауарларды бойкоттау және одан кейін Акрадағы тәртіпсіздіктерден кейін Данкуа колониялық билік тарапынан бір айға қамауға алынған «үлкен алтылықтың» (қалғандары Нкрума, Акуфо Аддо, Обецеби Ламптей, Эбенизер Ако Аджеи және Уильям Офори Атта) бірі болды. Данкуаның тарихи зерттеулері оны Нкруманың тәуелсіздік алғаннан кейін Алтын жағалауды осы атпен ертедегі Африка империясының құрметіне Гана деп атау туралы ұсынысымен келісуге әкелді. Алайда, Данкуа мен Нкрума тәуелсіздік қозғалысының бағыты туралы келіспей, екі жылдан кейін жолдары айырылды. Нкрума Конвенция халық партиясын (КХП) құрып, тәуелсіз Гананың бірінші президенті болды.

Данкуаның Гана университетінің құрылуындағы рөлі

Данкуа Гананың ең алғашқы және ең ірі университеті – Гана университетінің құрылуында маңызды рөл атқарды. Ол 1948 жылы Батыс Африкадағы жоғары білім саласындағы британдық есептемеде бүкіл Батыс Африка үшін тек Нигерияда Лондон университетімен байланысты бір ғана университет колледжінің құрылуы мүмкін екендігі ұсынылғаннан кейін, оның құрылуын сәтті жақтады.

Тұтқындау, қамауда ұстау және өлім

Данкуа 1960 жылы сәуірде Нкрумаға қарсы президенттік сайлауға түсті, бірақ сайлауда жеңілді. 1961 жылы 3 қазанда Данкуа алдын ала ұстау заңы бойынша, КПК үкіметін құлатуға қатысты деген күдікпен тұтқындалды. 1962 жылы 22 маусымда ол босатылды. Кейін Гана адвокаттар қауымдастығының президенті болып сайланды. 1964 жылы 8 қаңтарда Данкуа президентке қарсы қастандық жоспарына қатысы бар деген айыппен қайтадан тұтқындалды. Ол 1965 жылы 4 ақпанда Нсавам орташа қамау орындасында жүрек талмасынан қайтыс болды. 1966 жылы ақпанда Ұлттық азаттық кеңесі (ҰАК) КПК үкіметін құлатқаннан кейін Данкуаға мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізілді.

Жарияланымдар

Оның еңбектерінің ішінде "Алтын жағалау: акан заңдары мен әдет-ғұрыптары және Аким Абуакуа конституциясы" (1928), "Үшінші әйел" (1943) атты пьесасы және "Аканның Құдай туралы ілімі" (1944) кітаптары бар. Бұл еңбектер африкалық протестанттарға өздерінің африкалық мұраларын қайта жаңартуға көмектесу үшін жазылған. Ол теологиялық білім алмаған.

Отбасы

Куаку Боатенг пен Дж. Б. Данкуа жеңе-құда болған.

Мұра

Дж. Б. Данкуа атындағы естелік лекциялар сериясы 1968 жылы Гана өнер және ғылым академиясының (GAAS) негісқалаушы мүшесі болған Данкуаның құрметіне ашылды. Данкуа институты оның еңбегін еске алу және оның идеяларын қаза болғаннан кейін насихаттау мақсатымен құрылды. Акра қаласындағы Осу ауданындағы айналма жолға Данкуа шеңбері деген ат берілді.