Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ганалық саясаткер (1913–1998)
Ghanaian politician (1913–1988)
Комла Агбели Гбедема (17 маусым 1913 – 11 шілде 1998) – Гана саясаткері және 1954-1961 жылдар аралығында Гананың Нкрума үкіметінде Қаржы министрі болған. Халық арасында "Афро Гбеде" деп танымал, ол Гананың Вольта аймағындағы Аняко қаласының тумасы болды.
Komla Agbeli Gbedemah (17 June 1913 – 11 July 1998) was a Ghanaian politician and Minister for Finance in Ghana's Nkrumah government between 1954 and 1961. Known popularly as "Afro Gbede", he was an indigene of Anyako in the Volta Region of Ghana.
Ерте өмір және мансап
Комла Гбедема 1913 жылғы 17 маусымда Нигерияның Уорри қаласында еве тегінен шыққан ата-аналарының отбасында дүниеге келген. 1925 жылдан 1929 жылға дейін Кейп-Косттегі Адисадель колледжінде, ал 1929 жылдан 1933 жылға дейін Ачимота колледжінде орта білім алды. Гананың Шығыс аймағындағы Акуапем ауданындағы мектепте мұғалім болып жұмыс істеді. 1939 жылы Джеймстаундағы Аккра академиясында ғылым пәнінің оқытушысы болды. Оқытумен қатар ағаш және кондитерлік ісімен айналысты. 1943 жылы Аккра академиясындағы оқытушылық қызметін тастап, ағаш саудасымен толық уақыт айналыса бастады.
Komla Gbedemah was born on 17 June 1913 in Warri, Nigeria, of Ewe parentage. He attended Adisadel College in Cape Coast for his secondary education from 1925 to 1929 and Achimota College from 1929 to 1933. He became employed as a teacher at a school in the Akuapem District in the Eastern Region of Ghana. In 1939, he became a Science Master at Accra Academy in Jamestown. Alongside teaching, he engaged in the timber and confectionery business. In 1943, he quit his teaching role at Accra Academy to engage in the timber trade full time.
Саяси мансап
Гбедема бастапқыда Біріккен Алтын жағалау конвенциясының мүшесі болды. Ол доктор Кваме Нкрумамен бірге Конвенция халық партиясын (CPP) құрды. Гбедема өзінің ұйымдастыру қабілетінің арқасында КПП-ның маңызды мүшесі болды. Ол Нкруманың 1951 жылғы 8 ақпандағы Заңнамалық жиналысқа сайлауда Заңнамалық кеңеске сайлануына ықпал етті. Нкрума әлі түрмеде отырғанда, отаршылдық үкімет ұстап тұрғанда, оның үгіт науқанын толығымен ұйымдастырды. Нкрума Аккра орталық округінен жеңіске жетті. Бұл Нкруманың 1951 жылғы 12 ақпанда босатылуына және үкімет құруға шақырылуына әкелді. Кейбір мәліметтерде Гбедема Нкруманың Форт-Джеймс түрмесінен босатылғаннан кейін қарсы алған бірінші адам деп көрсетіледі. Өзі де Заңнамалық жиналысқа сайланған Гбедема, Нкрума үкіметінде Гананың денсаулық сақтау және еңбек министрі болды. 1954 жылы ол жеті жылға қаржы министрі болды. Ол бастапқыда тартынған АҚШ үкіметін Акосомбо су электр стансасын салуға қолдау көрсетуге ықпал етті. Кейіннен Нкрумамен қарым-қатынасы нашарлағаннан кейін, 1961 жылғы мамыр айында Нкрума Гбедеманы денсаулық сақтау министрі лауазымына төмендетті. Оның алдын ала ұстауға алу жоспарланғандықтан қашқан деген болжам бар. Елден қуылғаннан кейін, ол Акосомбо су электр стансасы жобасы бойынша АҚШ-қа лобби жасауды жалғастырғаны белгілі болды. 1957 жылдан 1961 жылға дейін Гбедема федералдық әлемдік үкіметті жақтаған халықаралық үкіметтік емес ұйым – Дүниежүзілік федералистер қозғалысының президенті болды. Ол әлемдік конституцияны әзірлеу үшін конвенция шақыру туралы келісімге қол қойғандардың бірі болды. Нәтижесінде, адамзат тарихында алғаш рет Жер Федерациясының Конституциясын әзірлеу және қабылдау үшін Дүниежүзілік Конституциялық Ассамблея шақырылды.
Gbedemah was originally a member of the United Gold Coast Convention. He left with Dr Kwame Nkrumah to form the Convention People's Party (CPP). Gbedemah was an important member of the CPP because of his organizational ability. He was influential in getting Nkrumah elected to the Legislative Council on 8 February 1951 at the Elections for the Legislative Assembly. He organized Nkrumah's entire campaign while Nkrumah was still in prison, detained by the colonial government. Nkrumah duly won the Accra Central Municipal seat. This led to Nkrumah being released on 12 February 1951 and his being invited to form a government. Gbedemah is in some reports named as being the first to welcome Nkrumah after his release from Fort James prison. Gbedemah, who himself got elected into the Legislative Assembly, became the first Ghanaian Minister for Health and Labour in Nkrumah's government. In 1954, he became the Minister of Finance, a position he held for seven years. He was influential in getting an initially reluctant United States government to back the building of the Akosombo Dam. Later, as his relationship with Nkrumah deteriorated, Gbedemah was demoted by Nkrumah to the post of Minister of Health in May 1961. He is alleged to have fled as there were plans to place him under preventive detention. While in exile, he is known to have continued to lobby the US over the Akosombo dam project. From 1957 to 1961, Gbedemah served as President of the World Federalist Movement, an international non governmental organization promoting federal world government. He was one of the signatories of the agreement to convene a convention for drafting a world constitution. As a result, for the first time in human history, a World Constituent Assembly convened to draft and adopt the Constitution for the Federation of Earth.
Говард Джонсонның мейрамханадағы оқиғасы
АҚШ-та Гбедема 1957 жылғы 10 қазанда болған бір оқиғадан кейін кеңінен танылды. Осы кезде АҚШ президенті Дуайт Д. Эйзенхауэр Делавэр штатының Довер қаласындағы «Говард Джонсон» мейрамханасында оған қызмет көрсетуден бас тарғаннан кейін одан кешірім сұрады. Гбедема қызметкерлерге: «Бұл жердегі адамдар менің әлеуметтік статусымнан төмен тұр, бірақ олар мұнда іше алады, ал біз іше алмаймыз. Апельсин шырынын мен ақшаны өздеріңде қалдыра беріңдер, бірақ бұл оқиғаның соңы емес» деді. Осы оқиға нәтижесінде Гбедема Ақ үйге таңғы асқа шақырылды.
In the United States, Gbedemah is most widely known from an incident on 10 October 1957 when U. S. President Dwight D. Eisenhower apologized to him after he was refused service in a Howard Johnson's restaurant in Dover, Delaware. Gbedemah told the staff: "The people here are of a lower social status than I am, but they can drink here and we can't. You can keep the orange juice and the change, but this is not the last you have heard of this." The incident resulted in Gbedemah being invited to breakfast at the White House.