Летиция Альма Врисде: Суринамының жетістіктерге толы жеңіл атлетика шебері

Кіріспе

Суринамдық орташа қашықтыққа жүгіруші Летиция Алма Вризде (5 қазан 1964 жылы туған) – Суринамның бұрынғы жеңіл атлетика спортшысы. Ол 800 метрге маманданған, бірақ 1500 метрде де жетістіктерге қол жеткізді. Суринамнан бес Олимпиада ойынына қатысқан алғашқы (және қазірге дейін жалғыз) спортшы. 1995 жылғы әлем чемпионатында күміс, ал 2001 жылғы әлем чемпионатында қола медаль жеңіп алды. Вризде 800 метр, 1000 метр және 1500 метр (ішкі және ашық алаңда) бойынша, сондай-ақ 3000 метрге (ішкі алаңда) Оңтүстік Америка рекордтарын иеленеді.

Мансап

Врисде Суринамда Луис де Оливейраның баптауымен жүгіруді бастады. 1984 жылғы Олимпиадаға іріктеле алмағаннан кейін, жаттығу үшін Нидерландыға кетіп қалды. Нидерландыда Врисде «Роттердам» атлетика клубы үшін өнер көрсетті. Ол 1988 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында 800 метрлік қашыққа қатысты, ал 1991 жылы Токиода өткен IAAF әлем чемпионатында 800 және 1500 метрлік қашықтардың финалдарына жетіп, тиісінше 5-ші және 9-шы орындарды иеленді. 1992 жылғы жазғы Олимпиадада Врисде 800 метрлік жартылай финалдағы ең жылдам уақытты (1:58.28) көрсетті, бірақ финалға ілікпеді. 1995 жылы IAAF жабық ғимараттағы әлем чемпионатында 800 метрлік қашықта қола медальді жеңіп алды, содан кейін Кубалық Ана Кироттан кейін 1995 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионатында күміс медальді ұтып алды. Екі жарыста да ол медальді жеңген Оңтүстік Американың алғашқы әйел спортшысы болды. Бір жыл өткен соң, 1996 жылғы жазғы Олимпиаданың финалына өте алмады, 1992 жылғы Олимпиададағы көрсеткішіне жақын уақытты (1:58.29) көрсетіп, жартылай финалда бесінші орынды иеленді. Врисде 2001 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионатында Мозамбиктің Мария Мутола мен Австрияның Стефани Графтан кейін 800 метрлік қашықта қола медальді жеңіп алды. Мансабы бойында Врисде Пан Америка ойындары, Орталық Америка және Кариб теңізі ойындары мен Оңтүстік Америка ойындарында көптеген медальдар жеңіп алды. 2003 жылғы Пан Америка ойындарында Врисде кофеиннің жоғары деңгейі анықталғаннан кейін дисквалификацияланып, алтын медальдан айырылды. Оның денесінде шамамен 5 галлон кофе болған деген ақпарат тарады. Бірақ, оған ешқандай тыйым салынбады және ол сол жылы өткен әлем чемпионатында өнер көрсетті. 2004 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енген Дүниежүзілік допингке қарсы агенттіктің жаңа тыйым салынған заттар тізімінен кейін, тым көп кофе ішу немесе қарапайым суық титімсіз таблетка қабылдау енді спортшыларды дисквалификациялауға себеп болмайды. Врисде 2005 жылы жетінші рет әлем чемпионатында өнер көрсеткеннен кейін карьерасын аяқтады. Парамарибода бұрын Cultuurtuinlaan деп аталған көше Летиция Врисделеена (Letitia Vriesdelaan) деп өзгертілді. Суринам үкіметі оның жетістіктерін бағалап, оған жер учаскесін сыйлады.

Vriesde started running in Suriname, coached by Luiz de Oliveira. She left Suriname after failing to be selected for the 1984 Olympics to train in the Netherlands. In the Netherlands, Vriesde competed for Atletiekvereniging Rotterdam. She competed in the 800 metres at the 1988 Summer Olympics, and broke into the highest echelons of the sport in 1991, when she reached the finals of both the 800 and 1500 metres at the IAAF World Championships in Athletics in Tokyo, finishing in fifth and ninth places respectively. At the 1992 Summer Olympics Vriesde set a record of sorts by recording the fastest ever non qualifying time (1:58.28) in an 800 metres semi final. Vriesde won a bronze medal in the 800 metres at the 1995 IAAF World Indoor Championships, before going on to win a silver medal at the 1995 World Championships in Athletics behind Cuba's Ana Quirot. At both competitions, she became the first South American female athlete to win a medal. A year later, she missed the finals at the 1996 Summer Olympics, running a nearly identical time to her 1992 Olympic performance (1:58.29), again placing fifth in her semifinal. Vriesde won a bronze medal in the 800 metres at the 2001 World Championships in Athletics behind Mozambique's Maria Mutola and Austria's Stephanie Graf. Throughout her career, Vriesde also won many medals at the Pan American Games, Central American and Caribbean Games and South American Games. Vriesde was disqualified and stripped of her gold medal at the 2003 Pan American Games after testing positive for excessive caffeine levels. She was said to have the equivalent of five gallons of coffee in her system. She was not banned however and went on to compete at that year's World Championships. Drinking too much coffee or taking a common cold tablet would no longer get athletes disqualified after a new global list of banned substances was drawn up by the World Anti Doping Agency and applied from 1 January 2004. Vriesde retired soon after competing at her seventh World Championships in 2005. In Paramaribo a street formerly known as Cultuurtuinlaan was changed into Letitia Vriesdelaan. The Surinamese Government also gave her a piece of land in appreciation of her achievements.

Жеке өмір

Врисде 2005 жылдың 9 қыркүйегінде Нидерландының Миддельбург қаласында Бас ван Венге үйленді. Оның қызы Джой Вена 2007 жылдың 19 наурызында дүниеге келді.

Жеке рекордтар

400 м 52.01 (1997)
800 м 1:56.68 (1995)
1000 м 2:32.25 (1991)
1500 м 4:05.67 (1991)
Миль 4:30.45 (1992)
3000 м 9:15.64 (1991)

2017 жылғы мәліметтер бойынша, Вризденің 800 метрдегі 1:56.68 көрсеткіші әлемдік тізімде 58-орында тұр.

Врисдейдің 800 м-дегі үздік 10 орындары

1:56.68 AR 2 WCh Гетеборг 13.08.95

1:57.07 3rA WK Цюрих 16.08.95

1:57.09 3 Her Монте-Карло 10.08.96

1:57.16 4= GPF Монте-Карло 09.09.95

1:57.35 3 WCh Эдмонтон 12.08.01

1:57.86 4 Her Монте-Карло 16.08.97

1:57.96 AR 5 APM Хенгело 28.06.92

1:57.98 2 Никая Ницца 16.07.97

1:58.11 2 ISTAF Берлин 01.09.95

1:58.12 4 WCh Афины 09.08.97

800 метрлік жарыстың тарихы

1988 Сеул бірінші раунд 4 4-ші 2:01.83
1988 Сеул жартылай финал 2 8-ші 2:02.34
1992 Барселона бірінші раунд 3 2-ші 1:59.93
1992 Барселона жартылай финал 1 5-ші 1:58.28
1996 Атланта бірінші раунд 1 2-ші 1:59.71
1996 Атланта жартылай финал 2 5-ші 1:58.29
2000 Сидней бірінші раунд 2 4-ші 2:02.09
2004 Афина бірінші раунд 3 4-ші 2:01.70
2004 Афина жартылай финал 3 8-ші 2:06.95

1500 метрлік жарыстың тарихы

1988 Сеул бірінші кезең 2-ші топ 12-ші 4:19.58
1992 Барселона бірінші кезең 2-ші топ 5-ші 4:10.63
1992 Барселона жартылай финал 1-ші топ 8-ші 4:09.64