АҚШ-тағы абортқа қарсы қозғалыс

Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы абортқа қарсы қозғалыс (өмірді қолдайтын қозғалыс немесе өмірге құқық қозғалысы деп те аталады) – АҚШ-тағы жасалмаған абортқа қарсы шығып, ұрықтың өмірін қорғауды жақтаушы қозғалыс. Жақтаушылар этикалық, моральдық немесе діни негіздермен абортты заңмен тыйым салуды немесе шектеуді қолдайды, адам өмірінің тұқымданудан басталатынын және адамның зиготасы, эмбрионы немесе ұрығы – адам екенін, демек, өмір сүруге құқығы бар екенін айтады. Абортқа қарсы қозғалысқа түрлі ұйымдар кіреді, бірыңғай орталықтандырылған шешім қабылдау органы жоқ. Америка Құрама Штаттарында бұл қозғалыс бірнеше христиан діни топтарымен, әсіресе католик шіркеуі мен евангелист шіркеулермен байланысты, және көбінесе, бірақ әрқашан емес, Республикалық партиямен одақтасады. Бұл қозғалысты сондай-ақ секулярлық ұйымдар (мысалы, Secular Pro-Life) және негізгі емес абортқа қарсы феминистер де қолдайды. Қозғалыс Роу против Уэйд шешімін күштен шығару және абортты тыйым салатын немесе кем дегенде оны шектеуді көздейтін заңдық өзгерістерді немесе конституциялық түзетулерді, мысалы, Адам Өмірі Түзетуін іске асыру үшін күш салады.

Тарих

1950-1960 жылдары аборт заңдарын жеңілдету қозғалысы екінші толқын феминистік қозғалысқа және Шерри Финкбайн сияқты көптеген жарияланған терапиялық аборт жағдайларына байланысты күш алды. 1965 жылы «Грисвольдке қарсы Коннектикут» ісі бойынша Жоғарғы Соттың шешімі репродуктивті денсаулық сақтау саласында кең ауқымды жеке өмірге құқық берудің үлгісін қалыптастырды. 1960 жылдардың соңында, бүкіл елде аборт құқығы үшін күш-жігер жұмылдырылғанда, абортты заңдастыруға қарсы пікірді қолдау үшін бірқатар ұйымдар құрылды. Олардың көпшілігі католик мекемелері мен қауымдастықтарымен басқарылды; көптеген евангелисттік христиандық топтар абортты нақты мәселе деп санамады немесе сол кезде басымдық бермеді. Қазіргі заманғы абортқа қарсы қозғалыстың алғашқы ірі ұйымы – 1967 жылы АҚШ Католик Конференциясынан құрылған «Ұлттық Өмір Сүру Құқығы Комитеті». Ол әйелдің ұрық ана құрсағынан тысқары өмір сүруге қабілетті болғанға дейін жүктілігін тоқтатуға және ананың өмірі мен денсаулығын сақтау үшін одан кейін де тоқтатуға құқылы екенін мәлімдеді. «Pro-life» термині абортқа қарсы терминінің орнына қабылданды, оның жақтастары аборт – әйелдердің репродуктивтік құқықтарын шектеу мәселесі емес, адам өмірін алу екенін атап көрсету үшін. Гаттмахер институтының мәліметінше, 2011 жылдың алғашқы алты айында абортты шектеуге бағытталған сексен заң қабылданды, бұл «2005 жылы қабылданған 34 абортты шектеу туралы заңнан екі есе көп, ал 2010 жылы қабылданған 23 заңнан үш есе көп». 2019 жылы АҚШ-тың алты штаты (Джорджия, Кентукки, Луизиана, Миссури, Миссисипи және Огайо) ұрықтың жүрек соғуы анықталғанда аборт жасауға тыйым салатын заңдарды қабылдады. Осы кезеңде АҚШ-тың бірнеше штатында қабылданған және сот жүйесімен бекітілген басқа да абортқа қатысты заңдарға аборт жасамас бұрын ультрадыбыс жасауды талап ететін заңдар және аборттан кейін ұрықты жерлеуді немесе кремациялауды міндеттейтін заңдар кірді. 2022 жылдың маусым айында «Доббсқа қарсы Джексон әйелдер денсаулығы» ісі бойынша Жоғарғы Сот 6:3 дауыспен Миссисипи штатының абортқа қатысты заңын қолдады. 5:4 дауыспен сот аборт жасауға конституциялық құқық жоқ екенін және «Роуға қарсы Вейд» және «Отбасын жоспарлауға қарсы Кейси» істерін күштен шығарды, соның салдарынан бүкіл елде аборт жасауға конституциялық қорғау алынып тасталды және штаттарға жеке аборт заңдарын қабылдауға рұқсат берілді. Қазіргі абортқа қарсы қозғалысқа көбінесе, бірақ емес, консервативті христиандық сенімдер әсер етеді және биоэтикалық утилитаризмнің белгілі бір ағымдарына әсер етті. Осы көзқарас бойынша, эмбрионды немесе ұрықты жойлау – адамды өлтіру. Адам өмірін қасақана жою этикалық немесе моральдық тұрғыдан дұрыс емес деп саналады және басқаларға тиесілі кез келген пайдамен ақталуға жатпайды, себебі мұндай пайдалар олардың адам деп санайтын жаратылыстың өмірі есебінен алынады. Кейбір жағдайларда бұл сенім туылғаннан кейін қысқа уақыт ішінде өліп кететін ұрықтарды, мысалы, мисыз ұрықтарды түсікке салуға қарсылық білдіреді. Абортқа қарсы шығушылардың кейбіреуі бала тууды шектеудің кейбір түрлеріне, әсіресе гормоналды контрацепцияға, мысалы, шұғыл контрацепцияға (ЭКҚ) және зиготаның жатыр қабырғасына бекінуіне кедерілгі келтіретін мыс спиральдарға қарсы шығады. Олар жүктілік терминін ұрықтанудан бастап анықтау керек деп есептейді, сондықтан олар осы контрацептивтерді аборт жасайтын заттар деп атайды, себебі олар ұрықтанған жұмыртқаның менструация кезінде сыртқа шығуына себеп болады. Католик шіркеуі де осы пікірді қолдайды. Алайда, абортқа қарсы дәрігерлер гормоналды контрацепция жатырға бекінуге кедерілгі келтірмейді деген пікірмен келіседі. Абортқа қарсы ұстанымға берілу көбінесе, бірақ емес, өмірдің қасиеттілігі туралы діни сенімдермен байланысты (сонымен қатар «өмір мәдениетіне» қараңыз). Абортқа қарсы эксклюзивті зайырлы гуманистік көзқарастар абортқа қарсы жақтастар арасында азшылық құрайды; бұл топтар өздерінің ұстанымы дінге емес, адам құқықтары мен биологияға негізделгенін айтады. Абортқа қарсы ұстанымды ұстанатындардың кейбіреуі гендерлік рөлдерді толықтыратын көзқарасқа ие, бірақ қозғалыстың ішінде өзін феминист деп сипаттайтын элементтер де бар.

Throughout the 1950s and 1960s, a movement to liberalize abortion laws gained momentum due in part to the second wave feminist movement and to a number of high profile therapeutic abortion cases, such as that of Sherri Finkbine. In 1965, a Supreme Court decision in Griswold v. Connecticut set a precedent for an expansive right to privacy in the area of reproductive healthcare. In the late 1960s, in response to nationwide abortion rights efforts, a number of organizations were formed to mobilize opinion against the legalization of abortion. Most of these were led by Catholic institutions and communities; most evangelical Christian groups did not see abortion as a clear cut or priority issue at the time. The first major U. S. organization in the modern anti abortion movement, the National Right to Life Committee, was formed out of the United States Catholic Conference in 1967. which held that a woman may terminate her pregnancy prior to the viability of the fetus outside of the womb and may also terminate her pregnancy "subsequent to viability for the preservation of the life or health of the mother." The term pro life was adopted instead of anti abortion to highlight their proponents' belief that abortion is the taking of a human life, rather than an issue concerning the restriction of women's reproductive rights,

The anti abortion movement has been successful in recent years in promoting new laws against abortion within the states. The Guttmacher Institute said eighty laws restricting abortion were passed in the first six months of 2011, "more than double the previous record of 34 abortion restrictions enacted in 2005—and more than triple the 23 enacted in 2010". In 2019, six U. S. states (Georgia, Kentucky, Louisiana, Missouri, Mississippi, and Ohio) enacted fetal heartbeat abortion bills. Other abortion related laws passed in several US states during this time period, which were upheld by the judicial system, include laws requiring an ultrasound before an abortion and laws that mandate fetal burial or cremation after an abortion. In June 2022, by its 6–3 ruling in Dobbs v. Jackson Women's Health Organization, the Supreme Court upheld Mississippi's abortion law at issue in the case. In a 5–4 ruling, the court found there is no constitutional right to abortion and overruled Roe v. Wade and Planned Parenthood v. Casey, ending a constitutionally protected nationwide right to abortion and allowing states to make their own separate abortion laws. The contemporary anti abortion movement is typically, but not exclusively, influenced by conservative Christian beliefs and has influenced certain strains of bioethical utilitarianism. From that viewpoint, any action which destroys an embryo or fetus kills a person. Any deliberate destruction of human life is considered ethically or morally wrong and is not considered to be mitigated by any benefits to others, as such benefits are coming at the expense of the life of what they believe to be a person. In some cases, this belief extends to opposing abortion of fetuses that would almost certainly expire within a short time after birth, such as anencephalic fetuses. Some abortion opponents also oppose certain forms of birth control, particularly hormonal contraception such as emergency contraception (ECPs), and copper IUDs which may prevent the implantation of a zygote. Because they believe that the term pregnancy should be defined so as to begin at fertilization, they refer to these contraceptives as abortifacients because they cause the fertilized egg to be flushed out during menses. The Catholic Church endorses this view. There are, however, anti abortion physicians who concur with the view that hormonal contraception does not block implantation. Attachment to an anti abortion position is often but not exclusively connected to religious beliefs about the sanctity of life (see also culture of life). Exclusively secular humanist positions against abortion tend to be a minority viewpoint among anti abortion advocates; these groups say that their position is based on human rights and biology, rather than religion. Some holding the anti abortion position also hold a complementarian view of gender roles, though there is also a self described feminist element inside the movement.

Абортқа қарсы пікірлер

Жүктіліктен айыру мәселесіндегі пікірлердің алуандығы діни топтардың түрлі көзқарастарында көрініс табады. Мысалы, католик шіркеуі барлық түгелдей абортты моральдық жағынан жамандық деп есептейді, ал дәстүрлі еврей діні жүкті әйелдің өмірі мен денсаулығын қорғау үшін қажет болған жағдайда аборт жасауға рұқсат береді.

Христиандық топтар

1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Роу против Вейд шешімі шыққанға дейін АҚШ-та абортқа қарсы біртұтас оппозицияны АҚШ католик епископтарының конференциясы және оның Отбасылық өмір бюросы көрсетті. 1973 жылдан кейін, Өмір құқығының ұлттық комитеті (NRLC) құрылғаннан кейін абортқа қарсы кең ауқымды қозғалыстың ұйымдастырылуы басталды. 1980 жылға дейін Оңтүстік баптистер конвенциясы аборт шектеулерін жеңілдетуді ресми түрде жақтады. 1971 және 1974 жылдары өткен Оңтүстік баптистер конвенцияларында баптистер "көкөнізбен зорлау, инцест, ұрықтың ауыр кемістігінің нақты дәлелдері және ананың эмоционалдық, психикалық және физикалық денсаулығына зиян келтіру мүмкіндігінің анық дәлелдері сияқты жағдайларда аборт жасауға мүмкіндік беретін заңнаманы қабылдау үшін жұмыс істеуге" шақырылды. 2005 жылы Оңтүстік баптистер конвенциясының этика және діни бостандық комиссиясының президенті Ричард Лэнд абортты заңсыз ету кез келген басқа мәселеден маңыздырақ екенін мәлімдеді. АҚШ және әлем бойынша абортқа қарсы қозғалыстың көп бөлігі Рим-католик шіркеуі, христиан оңшылдары, лютеран шіркеуі, Миссури синоды және Висконсин евангелистік лютеран синоды, Англия шіркеуі, Солтүстік Америкадағы Англикан шіркеуі, Шығыс православие шіркеуі және Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі (LDS) қолдайды. Дегенмен, осы конфессиялардың абортқа қарсы ілімдері айтарлықтай ерекшеленеді. Шығыс православие шіркеуі мен Рим-католик шіркеуі абортты барлық жағдайда да моральдық емес деп санайды, бірақ ананың өміріне қауіп төнген жағдайларда, тікелей және қасақана ұрықтың өліміне әкелетін әрекетті кейбір жағдайларда рұқсат етуі мүмкін. Рим папасы Иоанн Павел II отбасыларға жолдаған хатында Рим-католик шіркеуінің аборт және эвтаназияға қатысты ұстанымын былай түсіндірді: "Аборт немесе эвтаназия арқылы жазықсыз адамдарды тікелей өлтіруді заңды деп санайтын заңдар әрбір адамның өмір сүруге деген бұзылмас құқығына қайшы келеді; олар заң алдындағы барлық адамның теңдігін жоққа шығарады". Ұлттық евангелистік қауымдастық абортқа қарсы екенін білдіретін бірқатар резолюциялар қабылдады, бірақ "кейбір жағдайларда жүктілікті тоқтату орынды болуы мүмкін екенін мойындайды – мысалы, ананың өмірін қорғау немесе зорлау немесе инцест жағдайларында". Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің (LDS Church) ұстанымы "жеке немесе әлеуметтік ыңғайлылық үшін таңдамалы аборт Құдайдың еркі мен бұйрықтарына қайшы келеді", бірақ жүктілік ананың өміріне қауіп төндірген жағдайда немесе жүктілік зорлау немесе инцест нәтижесінде болған жағдайда абортты ақтауға болады. Оңтүстік баптистер конвенциясы әйелдің өміріне тікелей қауіп төнген жағдайда ғана абортқа рұқсат етіледі деп санайды. 1983 жылдан бастап америкалық католик кардиналы Джозеф Бернардин аборт, эвтаназия, өлім жазасы және әділетсіз соғыс – бәрі байланысты және бәрі де дұрыс емес екенін дәлелдеді. Ол "шын мәнінде өмірді қорғау үшін, сіз осы мәселелердің бәрін ескеруіңіз керек" деді. Пол М. Перл 1996 жылғы сайлаушылар статистикасын зерттеді және дін басшыларының өмірге деген тұрақты этиканы насихаттау қиын екенін анықтады, өйткені ол әдетте консервативті абортқа қарсы ұстанымды либералды әлеуметтік көзқараспен біріктіреді.

The only coordinated opposition to abortion in the United States during the late 1960s and early 1970s before the Roe v. Wade decision was from the United States Conference of Catholic Bishops and its Family Life Bureau. Mobilization of a wide scale anti abortion movement began immediately after 1973 with the creation of the National Right to Life Committee (NRLC). Before 1980, the Southern Baptist Convention officially advocated for loosening of abortion restrictions. During the 1971 and 1974 Southern Baptist Conventions, Southern Baptists were called upon "to work for legislation that will allow the possibility of abortion under such conditions as rape, incest, clear evidence of severe fetal deformity, and carefully ascertained evidence of the likelihood of damage to the emotional, mental, and physical health of the mother." In 2005, Richard Land, president of the Southern Baptist Convention's Ethics and Religious Liberty Commission, said that making abortion illegal is more important than any other issue. Much of the anti abortion movement in the United States and around the world finds support in the Roman Catholic Church, the Christian right, the Lutheran Church–Missouri Synod and the Wisconsin Evangelical Lutheran Synod, the Church of England, the Anglican Church in North America, the Eastern Orthodox Church, and the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS). However, the anti abortion teachings of these denominations vary considerably. The Eastern Orthodox Church and Roman Catholic Church consider abortion to be immoral in all cases, but may in some cases permit an act which indirectly and without intent results in the death of the fetus in a case where the mother's life is threatened. In Pope John Paul II's Letter to Families, he simply stated the Roman Catholic Church's view on abortion and euthanasia: "Laws which legitimize the direct killing of innocent human beings through abortion or euthanasia are in complete opposition to the inviolable right to life proper to every individual; they thus deny the equality of everyone before the law." The National Association of Evangelicals has adopted a number of resolutions stating its opposition to abortion, but "recognizes that there might be situations in which terminating a pregnancy is warranted – such as protecting the life of a mother or in cases of rape or incest." The position of the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS Church) is that "elective abortion for personal or social convenience is contrary to the will and the commandments of God" but that abortion may be justified where the pregnancy endangers life of the mother, or where the pregnancy is the outcome of rape or incest. The Southern Baptist Convention believes that abortion is allowable only in cases where there is a direct threat to the life of the woman. Beginning in 1983, American Catholic Cardinal Joseph Bernardin argued that abortion, euthanasia, capital punishment, and unjust war are all related, and all wrong. He said that "to be truly 'pro life,' you have to take all of those issues into account." Paul M. Perl studied 1996 voter statistics and found that the consistent life ethic is difficult for religious leaders to promote because it combines the generally conservative anti abortion stance with a liberal social attitude.

Аболиционистік топтар

Абортты жою – абортқа қарсы күрестің бағыты, ол көбінесе инкременталистік ұстанымдарды ұстанатын негізгі ағымнан өзгеше, абсолюттік позиция болып табылады. Абортты жою жақтастары барлық түрдегі абортты, тіпті ерекше жағдайларда да (зорлау, инцест немесе әйелдің өміріне қауіп төну сияқты) толығымен тыйым салуды жақтайды. Осы көзқарас ұстанатындар көбінесе «өмірді қорғаушылар» деген атаудан шегінеді, егер аборт кісі өлтіру болса, онда ол барлық жағдайларда әділетсіз екенін, ал «өмірді қорғау» позициясы реформалық сипатта екенін айтады. Абортқа қарсы науқандаушылар 1970 жылдардан бері АҚШ Жоғарғы Сотының Roe v. Wade шешімінен кейін абортты құлдықпен салыстырып келеді. Кейбір абортты жою жақтастары бұл салыстыруды сынға алып, абортты жоюшылар азаматтық құқық қозғалысының бейнелерін қолданады деп мәлімдейді. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ-тың шамамен 20 штатында абортты жоюға бағытталған заң жобалары ұсынылды, ал кейбір заң жобалары аборт жасаған кез келген адамға өлім жазасын қолдануды көздейді. Бұл, қазіргі «өмірді қорғау» қозғалысымен бірге дамып келеді. Roe v. Wade ісіне дейін республикашылардың көпшілігі, оның ішінде партия жетекшілері абортқа қарсы болған жоқ, олар көбінесе аборт құқықтарын шектеулі үкімет пен жеке бостандық идеологиясының құрамына кіретінін айтқан. 1976 жылғы Республикалық Ұлттық Конвентте партия стратегиялық мақсаттармен абортқа қарсы түзетуді өз платформасының бөлігі ретінде қабылдады. Партия жетекшілері дәстүрлі түрде Демократиялық партияға дауыс берген, сол кездегі саяси-экономикалық көзқарастары либералды, әлеуметтік көзқарастары әртүрлі болған, бірақ өсіп келе жатқан мәдени либерализмге наразы және абортқа қарсы қозғалыстың ядросын құрайтын католиктерге үміттенді. Олар АҚШ-та абортты жоюды мақсат етеді. «Американың өмірі үшін демократтар» – Демократиялық партияның платформасында абортқа қарсы және абортқа қарсы Демократиялық кандидаттарды қолдайтын саяси солшыл абортқа қарсы демократтардың тобы. Бұрынғы вице-президенттікке үміткер Сарджент Шрайвер, Пенсильванияның екі мерзімдік губернаторы Роберт Кейси және АҚШ Өкілдер палатасының абортқа қарсы екі партиялық тобының бұрынғы жетекшісі Барт Ступак (D-Мичиган) – абортқа қарсы демократтардың ең танымал өкілдерінің бірі болды. Алайда, «Пациенттерді қорғау және қолжетімді медициналық көмек» заңына дауыс бергеннен кейін, SBA List ұйымының Марджори Данненфелсері Ступаққа беруді жоспарлаған абортқа қарсы сыйлықты қайтарып алғанын хабарлады, ал абортқа қарсы ұйымдар Ступақты абортқа қарсы қозғалысқа опасыздық жасады деп айыптады. 2011 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті АҚШ-тағы абортқа қарсы қозғалыстың тактикасы бойынша келіспеушіліктер туындағанын жариялады. 1973 жылы Roe v. Wade шешімі қабылданғаннан бері қозғалыс көбінесе ата-ананың келісімін алуды немесе әйелдердің ультрадыбысқа түсуін талап ететін заңдар сияқты инкременталды шектеулерге назар аударды, мақсаты аборттарды азайту және «жүректер мен саналарды» өзгерту болды, содан кейін Жоғарғы Сотта Roe v. Wade шешімін жою үшін көпшілікке қол жеткізуді көздеді. Алайда, кейбір белсенділер «Roe v. Wade-ге қарсы толыққанды заңдық шабуылға» шақырды, заңгерлік тұлғаның ұрықтанған сәттен басталатынын анықтауға немесе жүрек соғуы 6-8 аптада анықталғаннан кейін абортты тыйым салуға бағытталған заңдарды қабылдауға ұмтылды, мұндай заңдарға қарсы сот шақырулары Жоғарғы Соттың Roe v. Wade шешімін жоюына әкелуі мүмкін деген үмітпен. Осы белсенділер сол кездегі судья Энтони Кеннедидің, ол Planned Parenthood v. Casey ісінде Roe v. Wade шешімін жоюға жақын болған, Roe v. Wade шешімін қайта қарауға дайын деп сенді. Басқалары мұндай сот шақыруы 1973 жылғы Roe ісінің шешімін бекітеді деп қорқытты. Евангелистік христиандар көбінесе бірінші лагерьде, ал католиктер екінші лагерьде болды. Абортты кісі өлтіру деп санайтындардың арасында оны өлім жазасымен жазалауға болады деп санайтындар да бар. Абортты қылмыстық қылмыс деп тануға жасалған әрекеттер көбінесе дәрігерге бағытталған, бірақ Техас штатының өкілі Тони Тиндерхольт (R) 2017 және 2019 жылдары Техаста аборт жасаған әйелдерге өлім жазасын қолдануға мүмкіндік беретін заң жобасын ұсынды, ал Огайо штатының заң шығарушы органы 2018 жылы ұқсас заң жобасын қарады.

Abortion abolitionism is an absolutist position, often opposed to mainstream anti abortion positions, which is largely incrementalist. Abortion abolitionism advocates for a complete ban on abortion of all kinds, including exceptional cases (such as for rape, incest, or preventing the likely death of the woman). Those who adhere to this view often differentiate themselves from the label "pro life", saying that if abortion is murder then it is unjustifiable in all cases, and that the "pro life" position is reformist. Anti abortion campaigners have made comparisons between abortion and slavery since the 1970s following the Roe v. Wade ruling by the U. S. Supreme Court. Some abortion rights campaigners have criticised this comparison, saying that abortion abolitionists co opt the imagery of the civil rights movement. as of 2023 state legislators in almost 20 U. S. states had introduced abortion abolitionist bills, with some bills advocating capital punishment for anyone involved in an abortion. which developed alongside the modern pro life movement. Before Roe v. Wade, the majority of Republicans were not anti abortion, including most of the party's leadership, which typically cited abortion rights as included within an ideology of limited government and personal freedom. At the 1976 Republican National Convention, the party adopted an anti abortion amendment as part of their platform, for strategic reasons. The party's leadership hoped to appeal to Catholics, a demographic which had traditionally voted Democratic, a party at the time containing fairly liberal economic views with mixed opinions on social ones, but who might be put off by growing cultural liberalism and who made up the core of the anti abortion movement. and seeks to eliminate abortion in the U. S. The Democrats for Life of America are a group of anti abortion Democrats on the political left who advocate for an anti abortion plank in the Democratic Party's platform and for anti abortion Democratic candidates. Former vice presidential candidate Sargent Shriver, the late Robert Casey, a former two term governor of Pennsylvania, and former Rep. Bart Stupak (D Mich), a former leader of the bipartisan anti abortion caucus in the United States House of Representatives, have been among the most well known anti abortion Democrats. However, following his vote in favor of the Patient Protection and Affordable Care Act, Marjorie Dannenfelser of the SBA List reported that her organization was revoking an anti abortion award it had been planning to give to Stupak, and anti abortion organizations accused Stupak of having betrayed the anti abortion movement. The New York Times reported in 2011 that the anti abortion movement in the United States had been undergoing a disagreement over tactics. Since Roe v. Wade was decided in 1973, the movement had usually focused on chipping away at Roe through incremental restrictions such as laws requiring parental consent or women to see sonograms, restricting late term abortions, etc., with the goal of limiting abortions and changing "hearts and minds" until there is a majority on the Supreme Court to overturn Roe. However, some activists were calling for "an all out legal assault on Roe. v. Wade", seeking the enactment of laws defining legal personhood as beginning at fertilization or prohibiting abortions after a fetal heartbeat is detectable at six to eight weeks in the hope that court challenges to such laws would lead the Supreme Court to overturn Roe v. Wade. Such activists believed that then Justice Anthony Kennedy, who nearly decided to overturn Roe in Planned Parenthood v. Casey, was open to rethinking Roe. Others feared that such a legal challenge would result in the solidification of the 1973 decision in Roe. Evangelical Christian groups tended to be in the former camp and Catholic groups in the latter. Among those who believe that abortion is murder, some believe it may be appropriate to punish it with death. While attempts to criminalize abortion generally focus on the doctor, Texas state Rep. Tony Tinderholt (R) introduced a bill in 2017 and 2019 that may enable the death penalty in Texas for women who have abortions, and the Ohio legislature considered a similar bill in 2018.

Қозғалыс ішінде

Зерттеулер көрсеткендей, американдық абортқа қарсы қозғалыстың белсенділері көбінесе ақ нәсілді және діншіл. Ғалымдар адамдардың абортқа қарсы белсенді болуына ықпал ететін негізгі факторлар туралы пікір таластырып жүр. Бір жағынан, белгілі бір моральдық көзқарас немесе дүниетанымы белсенділікке алып келеді десе, екінші жағынан, белсенділік адамдардың нақты моральдық ұстанымдарын және дүниетанымын қалыптастырады деген пікір бар. 1981 жылы әлеуметтанушы Дональд О. Гранберг Ұлттық Өмірге Құқық Комитетінің (NRLC) жарна төлейтін мүшелері арасында жүргізген сауалнамасында, сауалнамаға қатысушылардың секс, секс білімі және контрацепция мәселелерінде консервативті көзқарастарға ие екені анықталды. Сонымен қатар, Гранбергтің сауалнамасы оның үлгісінің негізгі демографиялық ерекшеліктерін көрсетті: сауалнамаға қатысушылардың 98% ақ нәсілді, 63% әйел, 58% жоғары білімді және 70% католик болды. Гранберг консервативті жеке мораль адамның абортқа қарсы қозғалысқа қатысуын түсіндірудегі басты механизм деп қорытындылады. 2002 жылы Кэрол Дж. К. Максвелл абортқа қарсы қозғалыстағы тікелей әрекет белсенділері туралы ондаған жылдық сауалнамалар мен сұхбаттарға негізделген зерттеу жүргізді. Зерттеу нәтижесінде үлгідегі 99% ақ нәсілді, 60% әйел, 51% жоғары білімді және 29% католик екені анықталды. Гранбергтің 1981 жылғы зерттеуіне ұқсас, Максвелл абортқа қарсы және аборт құқығын қолдайтын белсенділердің екі түрлі дүниетанымы бар екенін, олардың екеуі де екі түрлі моральдық орталықтармен қалыптасатынын тұжырымдады. 2008 жылы әлеуметтанушы Зиад Мунсон өзін абортқа қарсы санайтын белсенді және белсенді емес адамдардың ерекшеліктерін зерттеді. Мунсонның үлгісіне кірген абортқа қарсы белсенділердің 93% ақ нәсілді, 57% әйел, 66% католик және 71% жоғары білімді болды. Ал өзін абортқа қарсы санайтын белсенді емес адамдардың арасында 83% ақ нәсілді, 52% әйел, 45% католик және 76% жоғары білімді екені анықталды. Мунсонның талдауы бойынша, жеке моральдық принциптер мен дүниетанымы абортқа қарсы белсенділікке қатысудың нәтижесінде қалыптасады. Мунсонның талдауы бұрынғы зерттеулерден ерекшеленеді, өйткені ол сенімдер белсенділіктен туындайды, оған себеп болмайды деп мәлімдейді. Мунсон үшін, өмірлік жағдайлар адамның белсенді болу ықтималдығын арттырады немесе азайтады.

Studies indicate that activists within the American anti abortion movement are predominantly white and religious. Scholars continue to dispute the primary factors that cause individuals to become anti abortion activists. While some have suggested that a particular moral stance or worldview leads to activism, others have suggested that activism leads individuals to develop particular moral positions and worldviews. A 1981 survey of dues paying members of the National Right to Life Committee (NRLC) by sociologist Donald O. Granberg found that survey respondents held conservative views on sex, sex education, and contraception. Additionally, Granberg's survey provided basic demographic characteristics of his sample: 98% of survey respondents were white, 63% were female, 58% had a college degree, and 70% were Catholic. Granberg concluded that conservative personal morality was the primary mechanism for explaining an individual's involvement in the anti abortion movement. A 2002 study by Carol J. C. Maxwell drawing on decades of survey and interview data of direct action activists within the anti abortion movement found that 99% of the sample was white, 60% was female, 51% had a college degree, and 29% were Catholic. Like Granberg's 1981 study, Maxwell concluded that anti abortion and abortion rights activists held two different worldviews which in turn are formed by two different moral centers. In 2008, sociologist Ziad Munson studied the characteristics of both activists and non activists who considered themselves anti abortion. The anti abortion activists of Munson's sample were 93% white, 57% female, 66% Catholic, and 71% had a college degree. Of non activists who considered themselves anti abortion, Munson found that 83% were white, 52% were female, 45% were Catholic, and 76% had a college degree. In Munson's analysis personal moralities and worldviews are formed as a consequence of participation in anti abortion activism. Munson's analysis differs from previous scholarly work in its assertion that beliefs result from activism rather than causing activism. For Munson, life course factors make an individual more or less likely to become an activist.

Халықтың пікірі

2019 жылғы Gallup сауалнамасы АҚШ-тағы ерлер мен әйелдердің абортқа қатысты көзқарастарының көбінесе ұқсас екенін көрсетті: «Ерлер мен әйелдердің 19% абортты толығымен заңсыз деп санайды; әйелдердің 31% және ерлердің 26% абортты толығымен заңды деп санайды». 2019 жылғы Gallup сауалнамасы бойынша, американдықтардың 25% абортты кез келген жағдайда заңды деп есептейді; 13% – көп жағдайда, 39% – тек бірнеше жағдайда және 21% – ешқандай жағдайда. Associated Press NORC Center for Public Affairs Research 2020 жылы жүргізген сауалнамада американдықтардың 37% абортты тек бірнеше жағдайда ғана заңды деп санайтыны анықталды. Бұл жауапты католиктердің 45%-ы және евангелистік протестанттардың 67%-ы берген. Gallup сауалнамасында аборттың заңдылығы туралы алғаш сұралғанда, респонденттердің 49% өзін «өмірді қолдайтын» және 46% «таңдау құқығын қолдайтын» деп сипаттады. Алайда, заңдылық туралы алдымен сұралмағандардың арасында 43% өзін «өмірді қолдайтын» деп, ал 52% «таңдау құқығын қолдайтын» деп атады. 2019 жылғы Gallup сауалнамасы сондай-ақ американдықтардың 50% абортты моральдық тұрғыдан дұрыс емес деп санайтынын, 42% моральдық тұрғыдан қабылданатын деп санайтынын және 6% жағдайға байланысты деп есептейтінін көрсетті. Жоғарғы Соттың 1973 жылғы Roe v. Wade шешімін кері қайтару керек пе деген сұраққа 60% Соттың оны кері қайтаруға тиіс емес деп жауап берді, ал тек 33% кері қайтару керек деді. 2020 жылы өткізілген сауалнамада американдықтардың 32% қазіргі аборт саясатына өте немесе біраз қанағаттанғандарын, 24% қанағаттанбағандарын және қатаң саясатты қалайтындарын, ал тағы 22% қанағаттанбағандарын, бірақ жеңілдетілген саясатты қалайтындарын білдірді. 2013 жылғы Gallup сауалнамасына сәйкес, діни көзқарасы жоқ американдықтардың 15% абортқа қарсы, ал католиктердің, протестанттардың, оңтүстік аймақтың тұрғындарының, зейнеткерлердің және афроамерикандықтардың көпшілігі абортқа қарсы екенін көрсетті. 2019 жылғы Gallup сауалнамасы мормондардың, Оңтүстік баптистер конвенциясының және Ехоба куәгерлерінің абортты барлық немесе көп жағдайда заңсыз деп санайтын ең көп үлесіне ие екенін, ал атеистердің, агностиктердің және яһудилердің кері пікірдегі ең көп үлесіне ие екенін анықтады.

A 2019 Gallup poll found that men and women in the United States generally hold similar abortion views: "19% of both men and women say abortion should be totally illegal; 31% of women and 26% of men want abortion to be totally legal." Gallup polling in 2019 found that 25% of Americans believe abortion should be legal under any circumstances; 13%, under most circumstances; 39%, under only a few circumstances; and 21%, under no circumstances. A 2020 poll by the Associated Press NORC Center for Public Affairs Research similarly found that 37% of Americans believed abortion should be legal under only a few circumstances. This answer was provided by 45% of Catholics and 67% of white evangelical Protestants. In the Gallup poll, when respondents were first asked about the legality of abortion, 49% described themselves as "pro life" and 46% as "pro choice". However, among people who were not asked about legality first, 43% described themselves as "pro life" and 52% as "pro choice". Gallup's 2019 polling also found that 50% of Americans believe abortion to be morally wrong, while 42% believe it to be morally acceptable, and 6% believe that it depends on the situation. When asked whether the Supreme Court should reverse their 1973 decision of Roe v. Wade, 60% opined that the Court should not, while only 33% said that it should. Polling in 2020 revealed that 32% of Americans are either very or somewhat satisfied about abortion policies as they currently stand, while 24% report being dissatisfied and desire stricter policies and another 22% also express dissatisfaction but desire less strict policies. According to a 2013 Gallup poll, 15% of Americans with no religious identity are anti abortion and slight majorities of Catholics, Protestants, Southerners, seniors and nonwhites reported as anti abortion. A 2019 Gallup poll found that Mormons, the Southern Baptist Convention, and Jehovah's Witnesses have the highest majorities who believe abortion should be illegal in all or most cases, while atheists, agnostics, and Jews have the highest majorities who think the reverse.

Терминологияға қатысты даулар

Абортқа қарсы пікір білдірушілер көбінесе «туылмаған бала», «жұмыртқадағы бала» немесе «тууға дейінгі бала» сияқты терминдерді қолданады және «жұмыртқа», «зигота» және «ұрық» сияқты медициналық терминдерді адамгершіліксіз деп санайды. «Pro choice» (таңдау жасау құқығы) және «pro life» (өмірді қолдау) екеуі де саяси құрылым деп аталатын терминдердің мысалдары: олар өз философияларын мүмкіндігінше жақсы жағдайда анықтауға тырысады, ал анықтама бойынша өз қарсыластарын мүмкіндігінше нашар сипаттауға ұмтылады. «Pro choice» баламалы көзқарас «anti choice» (таңдауға қарсы) екенін білдіреді, ал «pro life» баламалы көзқарас «өлімді қолдау» немесе «өмірге қарсы» екенін білдіреді. Осы тұрғыдан қарағанда, Associated Press журналистерді «аборт құқығы» және «абортқа қарсы» терминдерін қолдануға шақырады. 2009 жылғы Gallup сауалнамасында АҚШ ересектерінің көпшілігі (51%) аборт мәселесі бойынша өзін «өмірді қолдайтын» деп атады – Gallup 1995 жылы сұрақ қоя бастағаннан бері бұл алғашқы рет болды, ал 42% өзін «таңдау жасау құқығын қолдайтын» деп санады, бірақ таңдау жасау құқығын қолдайтын топтар «өмірді қолдайтын» деген белгінің барлық жағдайда заңды түрде жасалатын абортқа қарсылықты білдірмейтінін, сондай-ақ басқа бір жақында өткізілген сауалнамада да олардың саны тең екенін көрсетті. 2011 жылдың наурыз айында Rasmussen Reports жүргізген сауалнама америкалықтардың «өзін өмірді қолдайтын» деп санағандар мен «өзін таңдау жасау құқығын қолдайтын» деп санағандар арасында шамалы айырмашылық бар екенін көрсетті. 2011 жылдың ақпанында «Rasmussen Reports» компаниясы «АҚШ-тың сайлауға қатысатын азаматтары» туралы сауалнамада елу пайызы өзін «таңдау жасау құқығын қолдайтын» деп, ал қырық пайызы «өмірді қолдайтын» деп санайтынын анықтады. 2013 жылдың шілдесінде «Rasmussen Reports» компаниясы «АҚШ-тың сайлауға қатысатын азаматтары» арасында жүргізілген сауалнамада 46 пайызы өзін «таңдау жасау құқығын қолдайтын» деп, ал 43 пайызы «өмірді қолдайтын» деп санайтынын көрсетті.

Демонстрациялар мен наразылықтар

Көпшілік демонстрациялар: Әр жыл сайын американдық абортқа қарсы жақтастар 22 қаңтарда Вашингтон қаласында «Өмір үшін шеру» өткізеді. Бұл күн АҚШ-та абортты заңдаған «Ро против Уэйд» жоғарғы сотының шешіміне арналған мерейтой. Іс-шараға әдетте ондаған мың адам қатысады және 2003 жылдан бері көбінесе белгілі саясаткерлер спикер ретінде шақырылады. Осыған ұқсас шаралар АҚШ-тың басқа қалаларында да, мысалы, Калифорния штатының Сан-Франциско қаласындағы «Walk for Life» сияқты, кішкентай ауқымда өтіп тұрады. Өмір тізбегі: «Өмір тізбегі» – абортқа қарсы ұрандар жазылған плакаттарды ұстап, тротуар бойында қатар тұру арқылы жүзеге асырылатын қоғамдық наразылық түрі. Плакаттарда «Аборт балаларды өлтіреді», «Аборт жүрек соғуын тоқтатады» немесе «Аборт әйелдерге зиян келтіреді» сияқты хабарламалар болуы мүмкін. Ресми саясатқа сәйкес, қатысушылар ұрандар айтпайды, дауыстамайды және жаяу жүргіншілердің немесе жолдың қозғалысын кедергіге ұшыратпайды. Right to Life ұйымдарының көптеген бөлімшелері жыл сайын «Өмір тізбегі» шараларын өткізеді, ал жылдық «40 күн өмір үшін» бүкіләлемдік науқандары да осы тактиканы қолданады. Құтқару операциясы: «Құтқару операциясы» абортқа қарсы белсенділердің аборт клиникасына кіруге тыйым салу үшін кіреберістерді жабуын қамтиды. Бұл әрекеттің мақсаты – клиниканы күніне жабуға мәжбүрлеу. Көбінесе наразылық білдірушілерді құқық қорғау органдары алып кетеді. Кейбір клиникалар осылайша қатты наразылыққа ұшырап, тұрақты түрде жабылып қалды. «Құтқару» операциясын алғаш рет «Operation Rescue» ұйымы жүзеге асырды. Президент Билл Клинтон «Клиникаларға кіруге еркіндік туралы» заңға қол қойғаннан кейін, «құтқару» операциясы өте қымбатқа түсіп, оны жүзеге асыру мүмкіндігі де азайды. Шындықты көрсету: Бұл абортталған ұрықтардың үлкен суреттерін көпшілік алдында көрсетуді қамтиды. Кейбір абортқа қарсы топтар аборттың қорқынышты нәтижелерін көрсетудің, басқаларды аборт жасаудан қайтармалап, алдын алудың тиімді тәсілі екеніне сенеді. Pro Life Action League өздерінің «Face the Truth» акцияларында осы белсенділік түрін қолданады. «Аборттың құрбандары» тобының мүшелері университеттерде осы акцияларды ұйымдастырумен белгілі. Бұл топ мұндай суреттерді пайдалану мәселесі бойынша соттасқан, сондай-ақ сөз бостандығы шеңберінде осындай акцияларды қорғау туралы пікірталас тудырған. «Шындықты көрсету» акциялары тіпті абортқа қарсы қозғалыстың ішінде де даулы мәселе болып табылады. Пикет: АҚШ-та аборт жасайтын мекемелердің көпшілігі жыл сайын абортқа қарсы демонстрацияларға ұшырайды, олардың ең көп таралғаны – пикет. 2007 жылы Ұлттық аборт федерациясына 11 113 пикет туралы хабарланды немесе ақпарат алынды.

Mass demonstrations: every year, American anti abortion advocates hold a March for Life in Washington, D. C., on January 22, the anniversary date of the Roe v. Wade Supreme Court decision legalizing abortion in the United States. The event typically draws tens of thousands of attendees and, since 2003, frequently features notable politicians as speakers. Similar events take place on a smaller scale in other U. S. cities, such as the Walk for Life in San Francisco, California. The life chain: The "Life Chain" is a public demonstration technique that involves standing in a row on sidewalks holding signs bearing anti abortion messages. Messages include "Abortion Kills Children", "Abortion stops a beating heart" or "Abortion Hurts Women". Participants, as an official policy, do not yell or chant slogans and do not block pedestrians or roadways. Many Right to Life chapters hold Life Chain events yearly and the annual worldwide 40 Days for Life campaigns also use this technique. The rescue: A "rescue operation" involves anti abortion activists blocking the entrances to an abortion clinic in order to prevent anyone from entering. The stated goal of this practice is to force the clinic to shut down for the day. Often, the protesters are removed by law enforcement. Some clinics were protested so heavily in this fashion that they closed down permanently. "The rescue" was first attempted by Operation Rescue. Ever since President Bill Clinton signed the Freedom of Access to Clinic Entrances Act into law, the rescue has become prohibitively expensive, and has rarely been attempted. The truth display: Involves publicly displaying large pictures of aborted fetuses. Some anti abortion groups believe that showing the graphic results of abortion is an effective way to dissuade and prevent others from choosing abortion. The Pro Life Action League has used this form of activism in its Face the Truth displays. Members of one group, Survivors of the Abortion Holocaust, are known for setting up truth displays on university campuses. This group has faced legal battles over the use of such graphic imagery, and they have generated debate regarding the protection of such displays, by freedom of speech. "Truth displays" are controversial, even within the anti abortion movement. Picketing: The majority of the facilities that perform abortions in the United States experience some form of protest from anti abortion demonstrators every year, of which the most common form is picketing. In 2007, 11,113 instances of picketing were either reported to, or obtained by, the National Abortion Federation.

Кеңес беру

Жаяу жүргіншілерге кеңес беру: "Жаяу жүргіншілерге кеңес беру" – абортқа қарсы әрекет етудің бір түрі, ол аборт клиникаларының сыртында жүзеге асырылады. Белсенділер ғимаратқа кіретін адамдармен немесе қарапайым жолаушылармен сөйлесіп, оларды аборт жасатудан бас тартуға немесе аборттың моральдық жағын қайта қарастыруға ынталандыруға тырысады. Олар осы мақсатта әңгімелесуге түсіп, плакаттар көрсетеді, жарнамалық материалдар таратады немесе жақын жердегі дағдарыстық жүктілік орталығына бағыт көрсетеді. Чикаго әдісінің мақсаты – наразылардың "қауіпсіз" деп санайтын мекемеден әйелді кері қайтару, осылайша оған аборт жасау туралы шешімін қайта қарастыруға уақыт беру. Дағдарыстық жүктілік орталықтары: "Дағдарыстық жүктілік орталықтары" – бұл коммерциялық емес ұйымдар, көбінесе АҚШ-та, жүкті әйелдерді аборт жасатудан бас тартуға көндіру үшін құрылған. Бұл орталықтар әдетте консервативті христиан философиясына сәйкес абортқа қарсы христиандар басқарады және олар көбінесе жалған медициналық ақпарат таратады, әдетте, бірақ тек аборттың денсаулыққа және психикалық денсаулыққа қатысты зиянын туралы емес. Орталықтарда көбінесе абортқа қарсы кеңес беру қызметі көрсетіледі, кейде бала асырап алуға немесе нәрестеге қажетті заттар ұсынылады. Олардың көпшілігі лицензияланбаған және медициналық қызметтер көрсетпейді, бірақ кейбіреулері ультрадыбыс (сонограмма) жасап, осы ультрадыбысты көрген әйелдер аборт жасатудан бас тартады деп мәлімдейді. АҚШ-та бірнеше мың дағдарыстық жүктілік орталығы бар, сондай-ақ көптеген штаттардан мемлекеттік қаржыландыру түседі.

Аборттың денсаулыққа қауіп төндіруі туралы мәлімдемелер

Кейбір абортқа қарсы ұйымдар мен жеке тұлғалар медициналық түрде жалған ақпараттарды және аборттың денсаулығына зиян келтіруі мүмкін деген дәлелсіз, ғылыми еместік туралы мәлімдемелерді таратуда. Көптеген "өмірге құқық" ұйымдары аборттың болашақтағы бала тудыру қабілетіне зиян келтіретінін немесе емшек безінің қатерлі ісігін тудыратынын айтады, бірақ бұл медициналық кәсіби ұйымдардың пікіріне қайшы келеді. Аляска, Миссисипи, Батыс Виргиния, Техас және Канзас сияқты кейбір штаттар аборт қызметін көрсететін дәрігерлерден пациенттерді аборт пен емшек безінің қатерлі ісігі арасындағы байланыс туралы ескертуді және басқа да ғылыми негізделмеген ескертулерді беруді талап ететін заңдарды қабылдады. "Өмірге құқық" жақтастарының кейбір топтары аборт пен одан кейінгі психикалық денсаулық проблемалары арасында байланыс бар деп мәлімдейді. АҚШ-тың кейбір штаттық заң шығарушы органдары пациенттерге аборт депрессия мен өзіне-өлісім қаупін арттыратынын айтуға міндеттеді, бірақ мұндай қауіптер ғылыми әдебиеттердің көп бөлігінде қолдау таппағаны және Америкалық Психологиялық Ассоциация сияқты психикалық денсаулық мамандарының ұйымдарымен қайшы келеді.

Зорлық-зомбылық

Аборт жасаушыларға қарсы зорлық-зомбылық актілеріне аборт клиникаларын өртеу және жарыққыштармен жарқылау, сондай-ақ дәрігерлер мен клиника қызметкерлерін, әсіресе аборт жасайтын дәрігерлерді өлтіру немесе өлтіруге талпыну кіреді. Солтүстік Америкада абортпен айналысатын мекемелерге жасалған зорлық-зомбылық 1990 жылдардың ортасындағы өрбу кезеңінен кейін азайды, бұл кезеңде докторлар Дэвид Ганн, Джон Бритон және Барнет Слейпиан қанымен құрбан болды, ал доктор Джордж Тиллерді өлтіруге әрекет жасалды. Тиллер 2009 жылы шіркеуінде өлтірілді. 1995 жылға қарай, абортқа қарсы күрестің дерлік барлық жетекшілері зорлық-зомбылықты айыптады, оны қалыптан тыс жағдай деп сипаттап, өз ұйымдарындағы ешкімнің зорлық-зомбылыққа қатыспағанын мәлімдеді. АҚШ-тағы қозғалыстың шағын экстремистік тобы абортқа қарсы зорлық-зомбылықты, соның ішінде аборт қызметкерлерін өлтіруді қолдайды, қаржы жинап, оны ақтауға тырысады, бұл шеткі топ "негізді кісі өлтіру" деп атайды. Мұндай ұйымның мысалы – Құдай әскері.