Кіріспе
Апагон (испан тілінде, сөзбе-сөз – қараңғылық) – Аргентинаның ірі қалаларында 2000 жылдар басындағы экономикалық дағдарыс кезінде бірнеше рет қолданылған наразылық формасы. Электр энергиясы және басқа да негізгі қызметтердің тарифтерін көтеру ұсынысына қарсылық білдіру үшін қараңғылыққа салу наразылық түрі ретінде ақталады.
Apagón (in Spanish, literally, blackout) is a form of protest that was employed several times in some large cities of Argentina, during the economic crisis at the beginning of the 2000s. The justification for a blackout as a form of protest was a rejection of the proposed increase of fees of electricity and other basic services.
Аргентина
1990 жылдары Менем әкімшілігі кезінде конвертация заңы аргентиналық песо үшін 1 АҚШ долларының тұрақты айырбас бағасын қамтамасыз етті. Электр қуаты, телефон байланысы, табиғи газ және ішуге жарамды су сияқты қызметтерді ұсынатын жеке компаниялар тұрақты түрде жоғары пайда табады, оны долларға айналдырып, ешқандай шығынсыз шетелге жіберуге болатын. Осы қызмет провайдерлерінің көптегені АҚШ инфляциясына байланысты тарифтерін көтеруге құқық беретін, доллармен есептелетін тарифтерге және басқа да осы сияқты шарттарға қол жеткізді. 2002 жылы песоның бағасы бақылаусыз құлдырағаннан кейін доллармен өлшенген пайда пропорционалды түрде төмендеді, ал олардың песомен жүзеге асырылатын жергілікті операциялық шығындары күрт өсті. Қызмет көрсету компаниялары Аргентинаның ұлттық үкіметінен тарифтерді едәуір көтеруге (кейбір жағдайларда 100% -дан астам) рұқсат беруді сұрады. Духалде әкімшілігі бастапқыда бұл мүмкіндікті қабылдамады, бірақ мәселені талқылау үшін кеңесу жиналыстарын шақыруға мәжбүр болды. Бұл жағдайға халық ашумен қарсы шықты, жеке компанияларды ашкөздікпен және қауіпті түрде тұрақсыз әлеуметтік жағдайды ескермеумен айыптады: халықтың жартысы кедейлік шегінен төмен өмір сүрді, жұмыссыздық 20% -дан асты, ал инфляция жалғасуда. 2002 жылдың 19 қыркүйегінде саяси белсенділер мен ұйымдар (Элиса Карионың ARI, басқа да солшыл партиялар, пикетеролар, Аргентина жұмысшыларының орталық үйі, аудандық жиналыстар және т.б.) Пласа-де-Майо алаңында жиналып, жалпыұлттық қарсылық ретінде «жарықты өшіру» акциясын ұйымдастыруға шақырды. 24 қыркүйекте сағат 20:00-ден 20:15-ке дейін Буэнос-Айрес және басқа да ірі қалалардағы адамдар үйлері мен пәтерлеріндегі жарықты сөндірді. Көптеген дүкендер есіктерін жабып, жарықтарды да өшірді. Көшелерде жүргізушілер дабылдарымен сигнал берді, ал біртүрлі касеролазолар орын алды. Буэнос-Айрес автономиялық қаласының заң шығарушы ғимаратының фасадындағы жарық сөндірілді. «Жарықты өшіру» акциясының күші салыстырмалы түрде шағын болды және көбінесе Буэнос-Айрес қаласында шоғырланды, бірақ наразылықтардың жиынтығы БАҚ-та кеңінен жарияланды. Үкімет мемлекеттік қызметтер тарифтерін қайта қарауды белгісіз мерзімге кейінге шегерді.
Испания
Испанияда 2011 жылдың қарашасынан бері "A pagón: No pagues centrales nucleares y de carbón" ("A pagón: Ядролық және көмірмен жұмыс істейтін электр станцияларына төлеме") атты науқан жүргізілуде, ол "pagón" деген сөздің ("ірі төлеуші" деп аударуға болатын) қолданылуын болдырмауға бағытталған. Науқанның идеясы: "Электр энергиясы 100% жаңартылатын және таза әдістермен өндірілгенше төлемеңіз". Бұл науқанның белсенділері былай деседі: "Электр энергиясы таза болғанша төлемесеңіз, электр компаниясы сізді бір минутқа ажыратуға ғана шамасы жетеді, ал ол уақыт сізге қайта қосу үшін керек", сондай-ақ: "Есептегіштің көрсеткіштерін үнемі бақылап отыру қажет: осылайша, электр энергиясын өндіру үшін лас әдістерді пайдаланғандықтан компанияның қанша ақша түспегенін біледі".